İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/504 K.2024/852

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /

Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; müvekkilinin aralarındaki ticari ilişkiye binaen keşidecisi ... Şti. olan ...Bankası ...

Şubesine ait ... seri numaralı, 05/04/2021 tarihli ve 85.000,00-TL bedelli çeki alacağına karşılık olarak aldığını, çekin, müvekkili şirket yetkilisi ...'den çalındığını, hırsızlık ve dolandırıcılık nedeniyle ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, çekin, ciro edilmiş olabileceği için herkes tarafından bankadan tahsil edilmesi mümkün olduğundan çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi halinde telafisi mümkün olmayan çok büyük bir zararın oluşma ihtimali nedeni ile taraflarınca ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E.sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, ödeme yasağına rağmen davalı şirket tarafından dava konusu çekin bankaya ibraz edildiğini, müvekkili şirketin davalı şirket ile herhangi bir ticari ilişkisi olmadığını, davalının, dava konusu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini, bu nedenlerle dava konusu çekin istirdadı ile müvekkiline iadesinin sağlanması için Mahkemeye başvurma zaruretinin doğduğunu beyanla fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulü ile, dava konusu edilen ...Bankası ...

Şubesine ait, ... seri numaralı, 05/04/2021 tarihli ve 85.000,00-TL bedelli çekin davalıdan istirdadına ve müvekkiline iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA /

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; müvekkili şirketin, söz konusu çeki dava tarihinden evvel alacaklı olduğu ticari defter ve kayıtları ile nizasız olan dava dışı ...'dan tahsilinde cari alacağa mahsup edilmek üzere teslim aldığını, iyi niyetli meşru hamil konumunda olduğunu, müvekkili şirketin, kendisinden önceki ciranta ile arasındaki evveliyata dayalı cari ilişkiyi ekte sundukları ekstre ile açıklamakta ise de;

davacının kendisinden sonra gelen ciranta ile aralarında ticari ilişki olmadığında dair yeminli mali müşavirden alınmış herhangi bir belgeyi dosyaya sunmadığını, afaki olarak çekin sözde çalındığının belirtildiğini, soyut beyanları ile davanın ispatının mümkün olmadığını, müvekkili ile davacı arasında 3 farklı cirantanın bulunduğunu, müvekkili şirketin işbu çek üzerinde iyi niyetli meşru hamil konumunda olduğunu, çekin tahsiline yetkili olduğunu, müvekkilinin, bugüne kadar kendisine ...'nun ödeme yapmasını beklemiş ise;

huzurdaki davadan sonra alacağını icra takibine konu ettiğini, bu davanın ...'ya ihbarını beyanla çek nedeni ile ödemeden men yasağı kararı kötü niyetle alındığından davalının %20 oranında tazminata mahkum edilmesine, yapılacak yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

KANITLAR /

Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, ihbar olunan ...'nun nüfus kayıt örneği UYAP üzerinden dosyamız arasına alınmış, ihbar olunan ... hakkında esnaf-tacir araştırması yapılmış, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyaları UYAP üzerinden dosyamız arasına alınmış, ... 5.İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı dosya aslı dosyamız arasına alınmış, tarafların ticari defter ve kayıtları ile dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporları alınmıştır.

Mahkememizin 30/11/2021 tarihli duruşmasının (10) numaralı ara kararı ile; ''Davacı vekilinin Mahkememizin 05/08/2021 tarihli tensip tutanağının (20) numaralı ara kararından dönülmesi talebinin, eldeki davanın TTK'nın 792.maddesine göre açılan çek istirdadı davası olduğu, TTK'nın 792.maddesine göre açılan çek istirdadı davasında da arabulucuya başvurmak dava şartı olmadığından (Bkz.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44.Hukuk Dairesinin 10/06/2021 tarih, ... Esas Ve... Karar ile Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 10/02/2020 tarih,... Esas ve ... Karar sayılı ilamları) kabulü ile, Mahkememizin 05/08/2021 tarihli tensip tutanağının (20) numaralı ara kararından rücu edilmesine'' karar verilmiştir.

Mahkememizin 12/09/2022 tarihli ara kararının (2) numaralı ara kararı ile; ''...-Davacının iddiası, davalının savunması ve tüm dosya kapsamına göre,

-Ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlıkların halli ile davacı şirket ile davalı şirket arasında ticari bir ilişki bulunup bulunmadığı, ticari ilişki bulunuyor ise hangi tarihte başladığı ve buna ilişkin kayıtların,

-Davacı şirket ile davaya konu çekte ciranta olan ... Tic. A.Ş. Arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, ticari ilişki bulunuyor ise hangi tarihte başladığı ve buna ilişkin kayıtları,

-Davalı şirket ile dava dışı ... arasında ticari ilişkinin bulunup bulunmadığı, aralarında ticari bir ilişki var ise hangi tarihte başladığı, davalı şirketin (takip tarihi-dava tarihi vs. itibariyle) dava dışı ...'dan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise alacağının varlığı ve miktarı, davaya konu çek ile birlikte dava dışı ...'dan başka çekleri alıp almadığı, almış ise hangi çekleri aldığının, (davalı vekilinin 27/06/2021 tarihli dilekçesi de nazara alınarak)

Tespiti için davacının 2020 ve 2021 yılları Ticari Defter ve belgeleri ile dosya üzerinde talimat mahkemesince re'sen seçilecek SMMM bilirkişi marifetiyle inceleme yapılmasının istenilmesine..." dair karar verilmiş ve işbu doğrultuda ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Talimat sayılı dosyasından SMMM bilirkişisi ...tarafından tanzim edilen 28/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

-Davacının, davalı tarafla, ... ,... ile aralarında herhangi bir ticari ilişkisinin mevcut olmadığı, ayrıca çek hamili ve çek ciro silsilesinde adı ve imzası bulunanların hiç biriyle de, aralarında herhangi bir ticari ilişkisinin olmadığı,

-Davaya konu edilen çekin, davacının 2021 yılı yasal defterlerinde kaydına rastlanmadığı,

-Davalıyla, çekin arkasında yer alan çek ciro silsilesinde adı ve imzası olan ... ile aralarında ticari ilişkinin mevcut olduğu,

-Davaya konu edilen çekin vadesinde (15.04.2021) davalı tarafından tahsil amacıyla ...'ye ibraz edildiği ancak çek üzerinde ödeme yasağı olduğundan, çek hakkında işlem yapılmadığı, çekin ödenmediği, mahkeme tarafından çek ödeme yasağı kararının daha sonra kaldırıldığı,

-... 5 İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasından iş bu dava dosyasına gönderilen 30.05.2022 tarihli yazıda, 1 adet çek aslının yazı ekinde fiziki olarak mahkemeye gönderildiğinin belirtildiği,

-... CBS de ... soruşturma numarasında takip edilen davanın sonucunun bilinmediği,

-Davalı ...Tic. Ltd.Şti.'nin ... 5.İcra Dairesinin ... Esas sayılı 15.09.2021 tarihli icra takip dosyası ile cirantalar hakkında icra takibinde bulunurken, davacıyı da borçlular arasında göstermesinin nedeninin anlaşılamadığı, davalının cirosundan sonra davacının hamil olduğunu düşünsek, bu defa çekin davacı tarafından bankaya ibraz edilmesi gerektiği ancak davaya konu çekin davalı tarafından yani son ciranta tarafından ödenmesi için 15.04.2021 çekin vadesinde YKB'ye ibraz edildiği, ödeme yasağı nedeniyle çekin tahsil edilemediği keyfiyetinin takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Mahkememizin 21/09/2023 tarihli duruşmasının (2) numaralı ara kararı ile; "Davacının iddiası, davalının savunması ve tüm dosya kapsamına göre,

-Ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlıkların halli ile davacı şirket ile davalı şirket arasında ticari bir ilişki bulunup bulunmadığı, ticari ilişki bulunuyor ise hangi tarihte başladığı ve buna ilişkin kayıtların,

-Davalı şirket ile dava dışı ... arasında ticari ilişkinin bulunup bulunmadığı, aralarında ticari bir ilişki var ise hangi tarihte başladığı, davalı şirketin (takip tarihi-dava tarihi vs. itibariyle) dava dışı ...'dan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise alacağının varlığı ve miktarı, davaya konu çek ile birlikte dava dışı ...'dan başka çekleri alıp almadığı, almış ise hangi çekleri aldığının, (davalı vekilinin 27/06/2021 tarihli dilekçesi de nazara alınarak)

Tespiti için DAVALININ 2020 ve 2021 yılları Ticari Defter ve belgeleri ile dosya üzerinde ... bilirkişi incelemesi yaptırılmasına" dair karar verilmiş ve işbu doğrultuda SMMM bilirkişisi Murat Kutanoğlu tarafından tanzim edilen 08/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

-Davalı tarafça ibraz edilen yasal defterlerin (HMK md.222) uyarınca davalı lehine delil niteliğinin bulunduğu,

-Davalı tarafın ticari kayıtlarına göre 30.07.2021 dava tarihi itibari ile davalının dava dışı ...'dan alacağının 1.723.403,65-TL'si olduğu,

-Dava konusu edilen ... Bankası ...Şubesine ait ... seri numaralı 05/04/2021 tarihli 85.000 TL Bedelli çekin davalı tarafın ticari kayıtlarında görülmediği,

-Davalı tarafın ticari defterlerine bakıldığında davacıyla herhangi bir ticari ilişkisinin görülmediği,

-İş bu davaya konu çek ile ilgili hem davacı hem de davalı defterlerinde herhangi bir kayıt bulunmadığı ancak davaya konu çekte davalının son ciro sahibi olduğu gibi kendisinden önce cirosu bulunan ... ile de cari hesap ilişkisinin olduğu, diğer taraftan davacının söz konusu çek ile ilgili ilişkisinin hem dosya kapsamında alınan talimat raporunda hem de dosyada mübrez belgelere göre ispat edilemediği nazara alındığında davacının iş bu davada ki istidat talebinin nihai hukuki takdir ve değerlendirme Sayın mahkemeye ait olmak üzere reddinin gerekeceği görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Mahkememizin 18/07/2024 tarihli duruşmasının (1) numaralı ara kararı ile; ''... Dosyanın;

-Davacı şirket ile davaya konu çekin keşidecisi İnci ... Şirketi arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, ticari ilişki bulunuyor ise davacı şirketin davaya konu çekin keşidecisi olan şirketten alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise alacağının varlığı ve miktarı ile davaya konu çekin davacı şirketin ticari defter ve belgelerinde kayıtlı olup olmadığı hususlarında ek rapor tanzimi için,

daha önce rapor tanzim eden bilirkişi ...'a tevdii için gerekli usuli işlemlerin yapılmasına" dair karar verilmiş ve işbu doğrultuda SMMM bilirkişisi ... tarafından tanzim edilen 10/08/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;

-Davacının, 2021 yılında çekin cirocusu olan ...şirketi ile, davalı tarafla, ..., ... ile aralarında herhangi bir ticari ilişkisinin mevcut olmadığı, ayrıca davacının çek hamili ve çek ciro silsilesinde adı ve imzası bulunanların hiç biriyle de, aralarında herhangi bir ticari ilişkisinin olmadığı,

-Davaya konu edilen çekin, davacının 2021 yılı yasal defterlerinde kaydına rastlanmadığı,

-Davaya konu edilen çekin vadesinde (15.04.2021) davalı tarafından tahsil amacıyla ...'ye ibraz edildiği ancak çek üzerinde ödeme yasağı olduğundan, çek hakkında işlem yapılmadığı, çekin ödenmediği, mahkeme tarafından çek ödeme yasağı kararının daha sonra kaldırıldığı, çeki elinde bulunduran davalının 15.09.2021 tarihinde davacı ile çek ciro silsilesinde imzası olanlar aleyhine icra takibi başlattığı,

-Davalıyla, çekin arkasında yer alan çek ciro silsilesinde adı ve imzası olan ... ile aralarında ticari ilişkinin mevcut olduğu,

-Davacının kök raporda da, ek raporda da 2020 yılına ait yasal defterlerini ibraz etmediği, ibrazdan kaçındığı, yasal defterlerin sahibi lehine delil olabileceği gibi ALEYHİNE de delil olabileceği,

-Tüm dosya kapsamından davacının meşru hamil olduğunu ispat edici bilgi ve belgelerine rastlanmadığına dair görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Bilirkişi raporları bilimsel verilere dayalı, dosya kapsamına uygun, teknik anlamda yeterli ve denetime elverişli bulunduğundan Mahkememizce hükme esas alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, istirdat davasıdır. HMK'nun 137 maddesi uyarınca taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının; davaya konu ... Bankası (... Şubesi)'ne ait ... seri numaralı, 05/04/2021 keşide tarihli, keşidecisi ...Şirketi olan, 85.000,00-TL bedelli çekin istirdadı isteminin yerinde olup olmadığı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.

Özel hukuka ilişkin bir uyuşmazlıkta, hâkim kural olarak, doğduğu iddia edilen bir hukuksal sonucun, gerçekten doğup doğmadığını belirleyebilmek için o hukuksal sonucu öngören hukuk kuralındaki olumlu veya olumsuz koşulların (öğe olayların), somut olarak ortaya çıkıp çıkmadıklarını kendiliğinden araştıramaz. O hukuksal sonucun doğduğunu iddia eden tarafın, gerçekleşmesi gereken koşulların, somut olarak gerçekleştiğini ispat etmesi gerekir.

Genel ispat kuralı gereğince, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür (MK m.6). Bu bakımdan bir olguya bağlanan hukuksal sonuçtan kendi lehine haklar çıkaran taraf, o olguyu ispat yükü altındadır (HMK m.190/1). Somut olayda ispat yükünün, çekişmeli olgulardan kendi lehine haklar çıkaran davacı taraf üzerinde olduğu kabul edilmiştir.

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre: "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.''

İddia, savunma, dosya içeriği deliller ve alınan bilirkişi raporlarına göre; eldeki davada ispat külfetinin davacı taraf üzerinde olduğu, davacının davaya konu çekin meşru ve yetkili hamili olduğunu, ayrıca davaya konu çek eline geçmiş bulunan yeni hamil başka bir deyişle davalının da çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerektiği, davaya konu çekte davacının keşideci, lehtar, aval veya ciranta olarak imzasının yer almadığı, davacının 2020 yılına ait defterlerini dosyaya sunmadığı, 2021 yılına ait defterlerini sunduğunda da defterlerde çekin kaydına rastlanmadığı,

buna karşın davalının çeki ciro yoluyla devraldığı ... ile aralarında ticari ilişki bulunduğu, davalı tarafın ticari kayıtlarına göre 30.07.2021 dava tarihi itibari ile davalının dava dışı ...'dan alacağının 1.723.403,65-TL'si olduğunun tespit edildiği,

Mahkememizce teknik anlamda yeterli ve denetime elverişli görülerek hükme esas alınan bilirkişi raporları, dosyaya celbedilen ceza dosyası ile yukarıdaki yasal düzenlemeler nazara alındığında davacının üzerinde bulunan ispat külfetini yerine getiremediği başka bir deyişle davaya konu çekin meşru ve yetkili hamili olduğunu, ayrıca davaya konu çek eline geçmiş bulunan yeni hamil başka bir deyişle davalının da çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat edemediği kanaatine varıldığından davanın reddine,

davalının kötü niyet tazminatı talebinin ise yasal koşulları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.

Tüm bu nedenlerle Mahkememizce aşağıda yazılı bulunan hüküm tesis olunmuştur. Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸