İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/93 K.2024/693

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... tarafından müvekkili hakkında ... 27. İcra Müdürlüğü ...E. sayılı dosya ile ilamsız takip başlatıldığını, müvekkiline tebliğ edilen ödeme emrinde takip dayanağının "... A.Ş.

Kredili Mevduat Hesabı Borcu Devri" olduğu yazıldığını, ancak ödeme emrinin ekinde borcun dayanağı belgelerin müvekkiline tebliğ edilmediğini, taraflarınca icra dosyasında yaptıkları araştırmada da takip dayanağı belgelerin dosyada bulunmadığının tespit edildiğini, bunun üzerine müvekkilinin alacaklıya takibe konu borcunun bulunmaması nedeniyle süresi içerisinde takibe, borca ve tüm ferilerine itiraz edildiğini, ancak,

5411 sayılı Bankacılık Kanununun 138.maddesinin 4.fıkrasına göre "Fonun alacaklı olduğu ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca yapılan takiplerde borçlular tarafından yapılan itirazlar satış dışında takip işlemlerini durdurmaz." hükmü gereğince icra müdürlüğü tarafından takibin devamına karar verildiğini ve taraflarınca 27.01.2022 tarihinde Bakiye Borç Muhtırası tebliğ edildiğini, müvekkile tebliğ gelen ödeme emri ekinde ve icra dosyasında takibin dayanağı hiçbir bilgi, belge de bulunmaması nedeniyle müvekkilinin alacaklı tarafa ve davalı fona devredilmiş olan ...

A.Ş'ye takibe konu herhangi bir borcu bulunmadığını, borcu kabul anlamına gelmemek kaydı ile bir an için müvekkilinin borçlu olduğu düşünülse dahi alacağın zamanaşımına uğradığını, 5411 sayılı bankacılık kanunu md.141 "bu kanundan kaynaklanan fon alacaklarına ilişkin dava ve takiplerde zamanaşımı süresi yirmi yıldır." hükmüne havi olduğunu, alacaklı tarafın takip başlatmakta haksız ve kötü niyetli olduğundan, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; her ne kadar davacı tarafça borç bulunmadığı iddia edilmekte ise de müvekkili kurum ... tarafından dosyaya gönderilen kredi sözleşmesi, kredi belgeleri ve diğer delillerle davacının müvekkili kuruma Kentbank'tan devir ve temlik edilen kredi borcunun olduğunun aşikar olduğunu, ayrıca, müvekkili kurum alacaklarına ilişkin 5411 sayılı yasa ile özel takip usulleri düzenlendiğini, 5411 sayılı yasanın 141. Maddesinde, “Bu Kanundan kaynaklanan Fon alacaklarına ilişkin dava ve takiplerde zamanaşımı süresi yirmi yıldır" hükmünün düzenlendiğini belirterek haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı tarafından dava dışı ...'tan çekilen eğitim kredisine dayalı olarak başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti talebine ilişkindir.

Dosyada tarafların bildirdiği belgeler, ... 27. İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı dosyası, Kredili Mevduat Hesabı Borcu Devri, 27.01.2022 tarihli Bakiye Borç Muhtırası, Banka kayıtları, Adli Tıp Kurumu raporu ve bilirkişi raporu delil olarak değerlendirilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 1/1. maddesinde; "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir." hükmü düzenlenmiştir.

Görev, belirli bir konudaki davaya o yerdeki mahkemelerden hangisinin bakabileceğini ifade eder. HMK'nun 115. Maddesi uyarınca mahkemenin görevli olması dava şartıdır ve hüküm kesinleşinceye kadar yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi mahkemece de resen incelenir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlenmiş, anılan kanunun 5.maddesinde Asliye Ticaret Mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz, TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olmasını sağlamaz. Başka ifade ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Somut olayda.

HMK 'nun 114. maddesinde düzenlenen dava şartları, 116. maddesinde düzenlenen ilk itirazlar ile 142. maddesinde düzenlenen zamanaşımı defi ve hak düşürücü sürelere yönelik yapılan incelemede; taraflar arasındaki uyuşmazlığın öğrenim kredisinin ödenmemesi nedeniyle başlatılan takip sonrası açılan menfi tespit istemine ilişkin olduğu, ilgili vergi dairesinin cevabı yazısına göre davacı ...'in tacir olmadığı, 6102 Sayılı TTK'nun 5/1. maddesinde “aksine hüküm bulunmadıkça dava konusu şeyin değerine ve tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemeleri tüm ticari davalara bakmakla görevli” dir hükmünü havi olduğu, 6102.

Sayılı TTK nun 4. Maddesinde ise her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlarda doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın 4.maddenin a,b,c,d, e,f bentlerinde sayılı davaların ticari dava olduğu belirtilmekle; davacı tacir olmadığından ve uyuşmazlık Türk Ticaret Kanununda düzenlenmediğinden uyuşmazlığın çözümünde Ticaret Mahkemesinin görevli mahkeme olmadığı, 6502 sayılı TKHK'nin 73/1.maddesine göre tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakma görevinin tüketici mahkemelerine ait olduğu,

huzurdaki dava dosyasında talebin eğitim kredisine ilişkin olması sebebiyle Tüketici Mahkemesinin görevli mahkeme olduğu anlaşıldığından iş bu dava dosyamız açısından HMK'nın 114 maddesinde düzenlenen görev dava şartının sübut bulmadığı kanaatiyle davanın, HMK'nın 115/2.maddesi uyarınca aynı kanunun 114/1-(c) maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.