İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/257 K.2025/452

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;... tarih, ... seri numaralı,...bankası...Şubesinden verilme 500.000,00 TL bedelli çek müvekkillerden ... A.Ş. Tarafından keşide edilerek borcu karşılığı diğer müvekkil ...ŞTİ.'a gönderilmek üzere ... kargo ... Şubesine teslim edilmiş ancak kargo sürecinde müvekkil ...ŞTİ.ne ulaşmadan aynı zarf içerisindeki başka çeklerle birlikte zayi olduğunu, çekin keşidecisi müvekkil ... Tic. A.Ş.

Olup lehtarı ise diğer müvekkil ...ŞTİ. olduğunu, bedeli çek zayi olduktan sonra ...Tic. A.Ş. Tarafından lehtar ... LTD.ŞTİ.ne ödendiğini,bu nedenle icra takibine konu çekler dolayısı ile müvekkil ... A.Ş. Firmasının herhangi bir borcu bulunmadığını, davaya konu çekin zayi olması üzerine lehtar olan müvekkil ...ŞTİ. adına 28.12.2022 tarihinde ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E.

Sayılı dosyası ile zayi sebebiyle çek iptal davası açılmış, savcılığa suç duyurusunda bulunulmuş ve mahkemece 20/01/2023 tarihinde teminat karşılığı ödeme yasağı kararı verildiğini, ayrıca dava sürecinde davaya konu çek için Ticaret Sicil Gazetesinde ilan yapılmış ve çekin zayi edildiği hususunun bildirildiğini, ancak çeke ilişkin ödeme yasağı kararı bulunmasına ve zayi olduğuna ilişkin ilana çıkarılmasına rağmen ... 20. İcra Müdürlüğü’nün ...

E. sayılı dosyasından icra takibi yapıldığı ödeme emrinin müvekkillerden ... A.Ş.tebliği ile öğrenildiğini, her iki müvekkilimin de söz konusu çek ve icra takibinden dolayı alacaklıya herhangi bir borcu bulunmadığı gibi müvekkillerin iradesi dışında çalınarak ve lehtar müvekkil ... LTD.ŞTİ. yetkilisinin imzası kötü niyetli kişiler tarafından sahte imza atılmak ve sahte kaşe basılmak suretiyle taklit edilmiş, ödeme yasağı kararına rağmen söz konusu çek icraya konulduğunu, ...

20. İcra Müdürlüğü’nün...E. sayılı icra dosyasının tedbiren durdurulmasına, icra dosyasına para ödenmesi halinde ödenen paranın alacaklıya verilmemesi nedeni ile ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ile tedbir bulunulduğunu, davaya konu çekin lehtarı olan müvekkil ... Tic. LTD.ŞTİ. adına atılan imza müvekkile ait olmayıp sahte olduğunu,bu nedenle ciro zinciri koptuğunu, işbu davamıza konu çekte de müvekkil lehtar ...

LTD.ŞTİ. firma yetkilisinin imzası bir başkası tarafından sahte atılmak suretiyle ciro zinciri koptuğunu, çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği açık olduğunu müvekkillere karşı söz konusu çekten dolayı talepte bulunulması açıkça hukuka aykırı olduğunu, işbu dava neticeleninceye kadar tedbiren teminatsız olarak ...

20. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı icra dosyasının tedbiren durdurulmasına, müvekkil şirketlerinin borçlu olmadığının tespiti ile davaya konu çekin müvekkil ... A.Ş.ye iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;davacı taraf, dava konusu çeki kendileri tarafından keşide edilerek aralarındaki ticari ilişkiye binaen çek lehtarı olan diğer davacı ... şirketine keşide edildiğini ifade ettiğini, bu durumda davacı tarafın çekteki imzasını ikrar ettiğini kıymetli evrak hukukunun sonucu olarak yetkili hamile karşı olan borç sorumluluğunu kabul etmiş bulunduğunu, çekteki lehtar imzasının sahte olması TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği çekteki imzasına itiraz etmeyen keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını,

iyi niyetli üçüncü kişi olan müvekkilinin çekin zayiine ilişkin iddiaları bilmesine imkan olmadığı gibi kendisinden bilinmesinin beklenmeyeceğini, davacı taraf çek bedelinin diğer davacı çek lehtarına ödediğini bu nedenle müvekkiline karşı herhangi bir borcu olmadığını iddia ettiğini, çekin keşidecisi olan davacının, lehtar şirkete ödeme yapmış olması bir şahsi defii olup TTK'nun 687.maddesi uyarınca, bile bile davacının zararına karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını,

davacı tarafların dosyaya ispat ile yükümlü olduğu iş bu iddiaların kanıtlar nitelikte herhangi bir delil sunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... 20.İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyası, ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş sayılı dosyası, ... 12.Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosyası, ... Şube Başkanlığı tarafından imza asıllarının sunulduğu, ... Vergi Dairesi, ... İlçe Nüfus Müdürlüğü, ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, ... Ticaret Sciil Müdürlüğü tarafından imza örneklerinin sunulduğu, .. Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosu tarafından ... sayılı soruşturma dosyasının delil olarak dosyamıza alınmıştır.

21.03.2025 tarihli imza incelemesi bilirkişi raporunda özetle: "İnceleme konusu çekteki birinci ciranta imza ile ...’ye ait mukayese imzaları arasında yapılan karşılaştırmada; ; başlangıç hareketlerinde ve bitiş hareketlerinde farklılıklar, ara gramalarda kısmi benzerlikler görüldüğü, genel kabul görmüş karakteristik tanı unsurlarından; işleklik derecesi, alışkanlıklar, tersim biçimi, istif, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından değerlendirildiğinde; inceleme konusu belgedeki imzanın ...’nin eli ürünü olmadığı kanaatini bildirir " raporunu sunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE :

Dava, kambiyo senedinden dolayı İİK'nın 72/1. maddesi uyarınca borçlu olunmadığının tespiti ve çekin istirdatı istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; 03/02/2023 tarih, ... seri numaralı, ...bankası ... Şubesinden verilme 500.000,00 TL bedelli çekte davacı ...ŞTİ.' atfen atılı bulunan imzanın davacı şirket yetkilisine ait olup olmadığı, davacıların bu çek nedeniyle davalıya borçlu olup olmadığı ve çekin iadesini isteyip isteyemeyeceği, davacının İİK'nun 72. Maddesi uyarınca tazminat talep edip edemeyecekleri hususlarına ilişkindir.

... 20. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra takip dosyası celp edilmiş, dosya üzerinde yapılan incelemede, takip alacaklısı ...AŞ. tarafından takip borçluları ... Şirketi,...Limited Şirketi, ... Şirketi,... Limited Şirketi, ... Limited Şirketi Ve ...Şirketi aleyhine, 03/02/2023 tarih, ... seri numaralı, ...bankası ... Şubesinden verilme 500.000,00 TL bedelli çek dayanak yapılarak toplam 553.119,86 TL üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile 14.02.2023 tarihinde takip başlatıldığı anlaşılmıştır.

Tarafların uyuşmazlık noktaları, ... tarih, ... seri numaralı, ...bankası ...Şubesinden verilme 500.000,00 TL bedelli çekin hırsızlık sonucu davacı ... Şirketi'nin elinde çıkıp çıkmadığı ve davalının kötüniyetle çeki elinde bulundurup bulundurmadığı, davacıların bu çek ve bu kapsamda başlatılan ... 20. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyası nedeniyle davalıya borçlu olup olmadığı, çekin istirdatını talep edip edemeyeceği hususlarına ilişkindir.

TMK'nun 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." HMK'nun 190. maddesi gereğince de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir."

Menfi tespit davalarında da, HMK'nın ispata ilişkin genel kuralları geçerlidir. Bu davalarda davacı taraf, borçlu olmadığını iddia ettiğine göre, olumsuz bir durumun ispatı mümkün olmadığından, kural olarak ispat yükü alacaklıya aittir. Başka bir ifade ile, menfi tespit davasında hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü alacaklıdadır. Bununla beraber, davacının iddiasına göre ispat yükünün yer değiştirmesi de mümkündür.

Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel ilişkiden doğan talep hakkına ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. (HGK'nun... Esas ...Karar...Esas... Karar sayılı ilamları) Bu nedenle kambiyo senetleri hakkında açılan menfi tespit davalarında, senedin dayanağı olduğu ileri sürülen hukuki ilişki ile senet metnindeki borç sebebi karşılaştırılarak, ispat yükünün kime düşeceği belirlenir.

Davacı ... Şirketi çek bedelini diğer davacı ...Şirketine çekin bedelinin ödediğini iddia etmiş ise de keşideci ile lehtar arasındaki şahsi def’ilerin hamile karşı ileri sürülebilmesi için hamilin senedi iktisabında kötüniyetli olduğunun kanıtlanması gerekir. Aksi takdirde keşideci ile lehtar arasında doğrudan doğruya mevcut olan münasebetlere dayanan şahsi def’iler müracaatta bulunan iyiniyetli hamile karşı ileri sürülemez (6102 Sayılı TTK. m. 687).

Somut olayda, hamil davalının çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği, başka bir anlatımla kötüniyetli hamil olduğu kanıtlanamamıştır. O halde davacı keşideci ... Şirketi'nin lehtar diğer davacı ...Şirketine ödeme yaptığına ilişkin şahsi def’iyi davalıya karşı ileri süremez. Bu sebeple davacı ... Şirketi'nin davalı aleyhindeki davasının reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafın dava dilekçesi ile ileri sürdüğü imza itirazı ve dolayısıyla sahteciliğe ilişkin itiraz mutlak defi olup herkese karşı ileri sürülebilir. Dava konusu çek aslı üzerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 20.03.2025 tarihli kriminal raporunda 03/02/2023 tarih, ... seri numaralı, ...bankası ... Şubesinden verilme 500.000,00 TL bedelli çekte lehdar olarak davacı ...

Şirketiye atfen atılı bulunan imzaların davacı şirket yetkilisi ...'nin eli ürünü olmadığı kesin olarak bildirilmiştir. Mahkememizce aldırılan bu rapora denetime açık, yeterli, objektif ve hüküm kurmaya elverişli olması ile itibar edilmiştir. Dava konusu edilen çekte lehdar olarak yer alan davacı şirkete atfen atılı bulunan imzanın davacı şirket yetkilisi eli ürünü olmadığı kanaatine varılmıştır. Bu sebeple davacı ...Şirketi'nin ...

20. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra takip dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, davaya konu çek davalının elinde olmasına karşın mahkememizce sehven çekin istirdatı talebinin reddine karar vermiştir.

... CBS ...soruşturma sayılı derdest soruşturma dosyasının sonucunun beklenmesi makul yargılama süresini aşacağından belirsiz durumda olan savcılık dosyasının akibeti mahkememizce beklenmemiştir.

Bu nedenlerle davacı davanın kabulü ile, davacı ...Şirketi'nin 03/02/2023 tarih, ... seri numaralı, ...bankası ...Şubesinden verilme 500.000,00 TL bedelli çekte ve ... 20. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, icra takibinin iptaline karar verilmiştir.

Davacı tarafın tazminat talebinin yönünden İİK'nun 72/5. maddesi uyarınca davanın kabulü yanında davalı tarafın haksız ve kötüniyetli olması gerekir. Davacı ... Şirketi' ile davalı şirket arasında dava konusu çekte arada başka cirantaların olması dikkate alındığında davacıya atfen atılı bulunan imzanın sahte olduğunu davalı taraf çeki iktisab ettiğinde bilebilecek durumda değildir. Dosya kapsamında davalının kötüniyetli olduğuna dair bir belge veya delil de bulunmamaktadır. Bu nedenlerle de davacı tarafın tazminat talebinin koşulları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.

Davalının tazminat talebi yönünden ise İİK'nın 72/4. maddesi uyarınca tazminata hükmedilebilmesi için davanın alacaklı konumunda olan davalı lehine reddine karar verilmiş olması ve dosya kapsamında ihtiyati tedbir kararı verilmiş olması gerekmektedir. Bu davacı yönünden davanın reddine karar verilmesine karşın davacı tarafça ihtiyati tedbi talep edilmediği, diğer davacı ... Ltd.Ştinin talebi üzerine ... 12 Asliye Ticaret Mahkemesince ...E sayılı çek iptali davası sırasında alınan ödeme yasağı bulunduğundan İİK'nın 72/4. Maddesi'ndeki koşullar oluşmadığından reddine dair karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;

1- Davacı ....ŞTİ.'nın, ... 20. İcra Müdürlüğü’nün ...E. sayılı dosyasına ve bu dosyaya konu 03/02/2023 tarih, ... seri numaralı, ...bankası ...Şubesinden verilme 500.000,00 TL çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine,

2- Çek istirdadı talebinin reddine,

3- Davacı ...Tic. A.Ş. Yönünden davanın reddine,

4- Koşulları oluşmadığından davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,

5- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 37.783,62-TL nispi karar ve ilam harcından 9.445,91 TL peşin alınan harcın mahsubu ile hazineye irad kaydına, bakiye 28.337,71 -TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

6-Davacı tarafından yatırılan ve (5) numaralı maddede mahsup edilen toplam 9.445,91 -TL harcın, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7-Davacı .... LTD.ŞTİ. kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 79.000,00 -TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

8-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 79.000,00 -TL vekalet ücretinin davacı ...A.Ş. den tahsili ile davalıya verilmesine

9-Davacı tarafından yapılan 179,90-TL başvurma harcı, 4.500,00 TL bilirkişi ücreti ve 556,50-TL posta giderleri ve diğer giderler olmak üzere toplam 5.236,40-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

10-Hukuk Muhakemeleri Yasasının 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davacıya iadesine,

11-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.200,00 -TL arabuluculuk tarife bedelinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

12-Davalı tarafça yatırılan gider avansı ve yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davaslının yokluğunda , kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf'a kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

02/07/2025 Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır