İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/258 K.2025/175

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/258 Esas

KARAR NO: 2025/175

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 27/12/2023

KARAR TARİHİ: 01/07/2025

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkilinin mobilya, proje tasarım, üretim, ithalat ve ihracat sektöründe faaliyetlerini sürdürdüğünü, tasarladığı ve ürettiği ürünleri yurt içi ve yurt dışı fuarlarında sergilediğini, ----- adresinde yayımladığını, tasarlanan ---- numarası ile tescillendiğini---- paylaşıldığını,------ sergilendiğini, ----- gerçekleşen mobilya fuarında davalının, müvekkiline ait tasarımın ayırt edilemeyecek kadar benzerini tanıttığını, ----hesaplarından tanıtım yaptığını, reklam verdiğini, -------- D.

İş sayılı dava açıldığını, yapılan değerlendirmede iki berjer arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığını, arabuluculuk görüşmeleri sonucunda da anlaşma sağlanamadığını,

SMK 151/2-c maddesi uyarınca müvekkilinin hakkının bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeli olan şimdilik HMK m. 107 uyarınca 1.000 TL'yi (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla) maddi tazminat talep ettiklerini belirtmiş ve Müvekkilinin uğramış olduğu zarara karşılık şimdilik HMK m. 107 uyarınca 1.000 TL maddi tazminat, 25.000 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmilini talep etmiştir.

ISLAH

Davacı vekili ıslah dilekçesinde; 780.019,43 TL maddi tazminat ve 25.000 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak Müvekkiline verilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı taraf usulüne uygun dava dilekçesi tebliğine rağmen davaya cevap vermemiş, bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinde, raporun tamamen hatalı olarak düzenlendiğini, davacının sunmuş olduğu ıslah talebinin de hatalı olup kanuna ve hukuka aykırı olduğunu, dava konusu mala ilişkin ne kadar satış yapıldığı yahut satış yapılıp yapılamadığı tespit edilemediğini, dolayısıyla elde herhangi bir veri olmadan, tamamen farazi olarak hesaplama yapılmasını usule, yasaya ve hakkaniyete aykırı olduğunu, işbu dava konusu mobilyanın satışının hiç yapılmadığını, delil tespiti sonrasında mobilyanın dükkandan da kaldırıldığını,

dava konusu berjerin tarafınca üretilmediğini, sonuç olarak bilirkişi raporunun usul ve yasaya aykırı olup farazi rakamlar üzerinden hesaplama yapılması nedeniyle denetime elverişsiz olduğundan davacının ıslah miktarı da kanuna ve hukuka aykırı olduğunu, davacının manevi tazminat talebinin haksız ve şartları oluşmadığını ileri sürerek Ticari kayıtlarında dava konusu berjerin satışının olup olmadığının tespitini, içerecek şekilde itirazlarım doğrultusunda bilirkişi ek rapor alınmasına, mahkeme aksi kanaatteyse bu hususların re'sen gözetilerek bilirkişi raporunun karara esas almmamasına,

davacının ıslah talebinin reddine, Maddi ve manevi tazminat şartlarının oluşmaması nedeniyle tazminat taleplerinin ve dolayısıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı tarafn sosyal medya hesaplarında teşhir ettiği mobilya ürünleri dolayısı ile davacı adına tescilli ---- tescil nolu tescil tasarımı yönünden tasarım hakkına tecavüzde bulunup bulunmadığı, tazminatın gerekip gerekmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Davacının ----- --- numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin ---- olduğu anlaşılmıştır.

Dosyaya ---- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- tescil numaralı tasarımın davacı adına tescili olduğu, ----tarihinde tasarım tescilinin 5 yıl süre ile yenilendiği anlaşılmıştır.Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır. ----Değişik İş dosyasında hazırlanan 10.04.2023 tarihli bilirkişi heyet raporunun sonuç bölümünden özetle;Tespit isteyen tarafa ait ----- numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen berjer arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Tespit isteyen tarafa ait ---- numaralı tasarımın benzerlerinin aleyhine tespit istenene ait instagram hesabında sergilendiği sonuçlarına ulaşılmıştır.Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre.

Davacı taraf -----tasarım ile davalı taraf ---- medya hesaplarında tespit edilen ürün tasarımlarının birbirleri ile benzer olarak algılandıkları oldukları, Mali yönden yapılan incelemede “ Davalının 2023 yılında bütün satışları (mobilya ve hizmet satışları) üzerinden maliyetlerin düşülmesi sonucu 2.737.789,18 TL. dönem giderleri öncesi satış karı elde etti ancak elde etmiş olduğu karın bütün mobilya satışları ve hizmet gelirlerini kapsadığı,

defter kayıtları üzerinde satışların ürün bazında ayrıştırılmadan kayıtlara alınmış olmasından dolayı hangi üründen kadar satış yaptığı, dava konusu ürün satışının yapılıp yapılmadığı tespit edilemedi bu yönden tespit yapılabilmesi ve dava konusu ürün dolayısı ile tazminat hesaplanabilmesi için davalının satış faturalarını sunması, aynı zamanda ---etmesi gerektiği," yönünde görüş bildirilmiştir. ”Bilirkişi ek rapor içeriğine göre; " Kök Raporumuzda.

Davalının USB Bellek içerisinde sunmuş olduğu 2023 yılı ve 2024/Ocak-Mart dönemi yasal defterlerin incelenmesinde satışlarını -------- satışlar hesaplarında muhasebeleştirdiği, bu hesaplara yapılan muhasebe kayıtlarının hangi ürün satışlarına ait olduğu, dava konusu ürün satışlarının yapılıp yapılmadığı,

yapıldı ise toplam dava konusu ürünlerin satış cirosunun ne kadar olduğu defter kayıtlarına dayanak teşkil eden satış fatura içerikleri görülmediğinde tespit edilememiştir." Şeklinde değerlendirme yapıldığı;Mahkeme'nin 06.02.2025 tarihli Duruşma tutanağında “dosyanın rapor düzenleyen mali bilirkişiye tevdi ile tespit edilmesi halinde tespit edilecek oran üzerinden “hesaplama yapılması şeklinde talepte bulunduğu görülmektedir.

Ancak böyle bir tespit yapılabilmesi için aynı sektörde faaliyette bulunan işletmelerin ortalama kar oranlarının bilinmesine ihtiyaç olduğu,bu doğrultuda bir bilge elde edilemediği için bu yönden tespit yapılamamıştır.----emsal oranı üzerinde hesaplama yapıldığında;

Davalının satış cirosu :7.800.194,38 TL.Emsal Lisans oranı %10 Emsal Lisans bedeli(7.800.14,38 x 0,10) : 780.019,43 TL. olarak hesaplandığı ancak bu tutarın bütün satış cirosu üzerinde hesaplandığı defterler üzerinde dava konusu ürün satış cirosunun ne kadar olduğu yönünde hesaplama yapılamamış olup, takdirin Mahkeme'ye ait olduğu," yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

SMK'nın 58, 81,149,150 ve 151. Maddeleri,

GEREKÇE

Dava, tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Davacı taraf, ------- tescil numaralı berjer, koltuk ve sandalye tasarımının adına tescilli olduğunu, davalı tarafın bu tasarımın berjer tasarımının birebir aynısı olan berjer tipi mobilya ürününü sosyal medya hesaplarından paylaştığını ve mağazasında satışa sunduğunu, bu haliyle tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunu, bu tecavüzden kaynaklı maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.SMK'nun 55. maddesinde tasarım "ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü" olarak tanımlanmış,

bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı, tescile konu edilmeyen tasarımların da SMK'nın 55/4. Maddesi gereği ilk kez ------- kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir.

Yine SMK'nun 56. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı, 58. maddesinde ise tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir.

SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut olayda;

--- kayıtlarına göre ---- tescil numaralı berjer, koltuk ve sandalye çoklu tasarımının ----- tarihinden itibaren davacı adına tescilli olduğu ve halen koruma altında bulunduğu, dava konusu tecavüz oluşturduğu iddia edilen davalı taarafa ait berjer ürününün davalı tarafça sosyal medya hesabı olan issalonfurniture hesabından paylaşılan ve davalının ---- adresindeki iş yerinde yapılan --- D.

İş sayılı dosyasında yapılan tespitte kayıt altına alınan berjer ürünü karşılaştırıldığında, her iki tasarımda da oturma biriminin benzer çap/yükseklik oranı ile silindir formunda olduğu, her iki tasarımda da oturma biriminin arka ve yanına dönülmüş halde kolçak öğesi benzer kalınlıkta olup, tepe kısmı ve uç kısmı benzer şekilde keskin radyuslar ile form verilmiş halde ürün merkezinden simetrik olarak aynalanmış halde olduğu, her iki tasarımda da sırt kısmının merkezinde sonları eliptik dönülmüş 4 metal şerit benzer konumda ve formda yer aldığı, yapılan değerlendirme sonucunda;

davacı tarafa ait ------ endüstriyel tasarım ile davalı tarafa ait iş yerinde ve instagram sosyal medya hesabında yer alan ürün tasarımlarının tüm tasarım öğelerinin birbirlerine ve tasarımın geneline göre benzer form, konum ve ebat ilişkisinde oldukları görülmekle, bu doğrultuda bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, bu haliyle davalı kullanımlarının davacının tasarımdan kaynaklı haklarını ihlal ettiği kabul edilmiştir.

Bu tespitten sonra tasarım hakkı tecavüze uğrayan davacı tarafın tecavüzden kaynaklı maddi tazminat talebi de değerlendirilmiş, tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın maddi tazminat talep hakkının bulunduğu SMK'nın 149,150 ve 151.

Maddeleri gereği mümkün olduğu, davacı tarafın bu kapsamda davacı tarafın SMK'nın 151/2-c maddesi gereği lisans bedeli yönünden talepte bulunduğu, davacı ve davalı tarafça emsal lisans bildirilmediği,--- ---- odasından yapılan araştırmalarda emsal belirlenemediği, ancak bilirkişilerce genel anlamda sektörde satış cirosunun %10 oranında lisans belirlendiği, davalının toplam cirosunun 7.8000.194,38-TL olduğu %10'unun 780.019,43 TL olacağı, ancak bu miktarın davalının tüm ürünlerin satışından elde ettiği gelirden hesaplandığı,

dava konusu ürünün satışından elde edilen cironun bu miktarın altında olacağı ve yüksek miktarda satış yapıldığının ispat edilemediği de dikkate alınarak takdiren 100.000,00-TL lisans bedelinin olayın oluşuna uygun olduğu kabul edilerek bu miktar yönünden maddi tazminat talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın manevi tazminat talebi de değerlendirilmiş, tasarımın özgünlüğü, tecavüz edilen tasrımın tescilli olduğu süre, davalıya ait işletmenin ticaret hacmine, davalının kusur derecesine göre 25.000,00 TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olduğu kabul edilerek bu miktar yönünden manevi tazminat talebinin de kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.