İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/807 K.2024/3

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /

Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; müvekkili firmaya ait 168 adet ... marka araç ile ilgili davalı arasında 168 adet kasko poliçesinin düzenlendiğini, 168 adet araçtan 70 tanesinin poliçesinin Şubat 2023 tarihinde geri kalan 98 adet aracın poliçesinin ise Temmuz 2023 tarihinde düzenlendiğini, müvekkilinin tüm poliçeler karşılığı davalı firma ile 1.679.288,00-TL karşılığı anlaşma yaptığını, müvekkilinin poliçe bedelinin 710.673,00-TL'sini kredi kartı ile 541.803,00-TL'sini değişik tarihli çeklerle ödediğini, kalan bakiye içinse davacı firma yetkilisi ...'nın şahsi hesabından müvekkili firmaya 3 adet çek keşide edilip,

müvekkilince de davalıya ciro edip teslim edildiğini ancak ... tarafından 28/11/2023 tarihinde yapılan basın duyurusuyla 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 20.maddesi ve Sigorta ve Reasürans ile Emeklilik Şirketlerinin Mali Bünyelerine İlişkin Yönetmelik'in 13 maddesi kapsamında ... (...) tarafından mali bünye zafiyeti nedeniyle tüm branşlarda yeni sigorta sözleşmesi akdetme ve temdit yetkisinin kaldırıldığını devamla sigorta sözleşmelerinin iptal edildiğinin bildirildiğini,

müvekkili firmanın 168 adet araç için Şubat ve Temmuz 2023 tarihlerinden itibaren 365 gün için sözleşme imzaladığını ancak 28/11/2023 tarihi itibariyle poliçelerin iptal edildiğini dolayısıyla müvekkilinin 28/11/2023 tarihinden itibaren davalı firmaya borçlu olmadığını, önceki tarih itibariyle aldığı hizmetin maddi karşılığını fazlasıyla ödediğini, alamadığı hizmet karşılığı ise 3 adet çeki keşide ettiğini,

hal böyle olunca müvekkilinin 28/11/2023 tarihinden itibaren borçlu olmadığının tespiti ve söz konusu 3 adet çek için öncelikle ihtiyati tedbir mahiyetinde ödeme yasağı tedbirini ve devamla çeklerin iptalini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu beyanla müvekkilinin davalıya 28/11/2023 tarihinden itibaren borçlu olmadığının tespitine, müvekkili şirket tarafından davalı şirkete ciro edilen;

-...bank ... Şubesine ait, ... Seri No'lu, 22/12/2023 tarihli ve 221.664,00-TL bedelli, -...bank ... Şubesine ait, ... Seri No'lu, 25/12/2023 tarihli ve 180.601,00-TL bedelli, -...bank ... Şubesine ait, ... Seri No'lu, 25/01/2024 tarihli ve 24.965,00-TL bedelli çeklerin iptaline karar verilmesi ve davanın kabulüne, çekler hakkında teminatsız olarak, kabul edilmez ise teminatlı olarak ödemeden men talimatı verilmesine, yargılama sonunda çekler hakkında iptal kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

KANITLAR VE GEREKÇE /

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ''Dava Şartı olarak Arabuluculuk'' başlıklı md.5/A-f.1: ''Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.'' şeklindedir.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesi uyarınca, "(1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.

(2) Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir."

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115/2 maddesi uyarınca, ''Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.''

Dosyanın ve dava dilekçesinin incelenmesi neticesinde.

Eldeki davada davacı taraf, kendilerine ait 168 adet ... marka araç ile ilgili davalı arasında 168 adet kasko poliçesinin düzenlendiğini, kendilerinin tüm poliçeler karşılığı davalı firma ile 1.679.288,00-TL karşılığı anlaşma yaptığını, kendilerinin poliçe bedelinin 710.673,00-TL'sini kredi kartı ile 541.803,00-TL'sini değişik tarihli çeklerle ödediğini, kalan bakiye içinse davacı firma yetkilisi ...'nın şahsi hesabından kendilerince 3 adet çek keşide edilip,

kendilerince de davalıya ciro edip teslim edildiğini ancak 28/11/2023 tarihinde yapılan basın duyurusuyla davalının mali bünye zafiyeti nedeniyle tüm branşlarda yeni sigorta sözleşmesi akdetme ve temdit yetkisinin kaldırıldığını devamla sigorta sözleşmelerinin iptal edildiğinin bildirildiğini dolayısıyla kendilerinin 28/11/2023 tarihinden itibaren davalı firmaya borçlu olmadığını, önceki tarih itibariyle aldığı hizmetin maddi karşılığını fazlasıyla ödediğini, alamadığı hizmet karşılığı ise 3 adet çeki keşide ettiğini,

hal böyle olunca kendilerinin 28/11/2023 tarihinden itibaren borçlu olmadığını iddia etmiş ve 28/11/2023 tarihinden itibaren borçlu olmadığının tespiti ile söz konusu 3 adet çek için öncelikle ihtiyati tedbir mahiyetinde ödeme yasağı tedbirini ve devamla çeklerin iptalini talep etmiştir. Bununla birlikte. Tevzi Formunda dava türünün ''Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı))'' olduğu anlaşılmıştır.

Tüm bu açıklamalar ışığında; dava dilekçesinin içeriği ile davacının menfi tespit istemi- davacının tedbir talebi ile tevzi formundaki dava türü nazara alındığında Mahkememizce burada karışıklığın da giderilmesi adına öncelikle eldeki davanın Kıymetli Evrak İptali mi yoksa Menfi Tespit davası mı olduğu hususunun çözümlenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Bu doğrultuda, Kıymetli Evrak İptali davalarının çekişmesiz yargı işi olması dolayısı ile hasımsız olarak açılması gereken davalardan olması, şayet eldeki davada talep edilen tedbir talebi ile çek iptali talebi nazara alınarak eldeki davanın Kıymetli Evrak İptali davası olduğu düşünülür ise davalının bu davada pasif husumeti bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, dava dilekçesinin içeriği -taraflar arasındaki ticari ilişki bulunması, davaya konu çeklerin işbu ticari ilişki kapsamında davalıya verilmesi, çeklerin kaybolduğuna yönelik bir beyanın bulunmaması-, davada husumetin davalıya yöneltilmesi başka bir deyişle davanın hasımlı olarak açılması, dava dilekçesinin netice-i talebindeki menfi tespit istemi ve çek iptali kelimesinin uygulamada menfi tespit davalarında da kullanıldığı ve Hukuki nitelemenin hakime ait olduğu hususları birlikte değerlendirilerek Mahkememizce eldeki dava Menfi tespit davası olarak kabul edilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında; eldeki davanın -dava tarihi de nazara alındığında- arabuluculuk dava şartının arandığı davalardan olduğu, yukarıda yer alan yasal düzenlemeler ile dava şartı arabuluculuk sürecinin, 6100 sayılı HMKnun 115/2 maddesi çerçevesinde, gider avansı yatırılmasında veya gerekli hallerde teminat gösterilmesinde olduğu gibi tamamlanabilen bir dava şartı eksikliği olarak düzenlenmediği görülmektedir.

Bir başka ifadeyle, dava şartı noksanlığının giderilmesi ve arabulucuya başvurulması için mahkemece davacıya süre verilmeyecektir.

Bununla birlikte Mahkememizce düzenlenen 21/12/2023 tarihli dosya inceleme tutanağının (1) numaralı ara kararı ile davacıya arabuluculuk tutanağının aslını/arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini sunması için 1 haftalık kesin süre verildiği, işbu dosya inceleme tutanağının davacı vekiline 27/12/2023 tarihinde usulüne uygun tebliğ edilmesine karşın davacı tarafın arabuluculuk tutanağının aslını/arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dosyaya sunmadığı anlaşılmıştır.

Bu nedenlerle Mahkememizce 6102 sayılı TTK'nın 5/A maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 115/2 maddesi ile 6235 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-2 hükmü gereğince davacı tarafından açılan davanın dava şartı yokluğu sebebi ile usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Benzer mahiyette içtihat İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesinin 20/09/2023 tarih, 2023/1743 Esas ve 2023/1362 Karar sayılı ilamı)

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸