İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/299 K.2026/9

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin ... menşeli ... marka sanayi tipi bulaşık makinelerinin ve temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayisi olduğunu, Türkiye'de kendi alanında öncü firmalardan olup ciddi yatırımlar yapmak sureti ile ticari faaliyetlerini yürüttüğünü, müvekkili şirketin temizlik ürünlerinin alınması karşılığında işletmelere konsinye (mülkiyeti devri olmaksızın kullanmak üzere) olarak bulaşık ve çeşitli temizlik makinaları vermekte ve aynı zamanda belli mali promosyonlar sağladığını, davalı ile bu kapsamda anlaşma sağlandığını ve kullanılmak üzere bulaşık makinaları davalıya teslim edilmiştir.

Bu sayede davalı şirketin, bedelleri çok yüksek olan endüstriyel makineleri bedelsiz olarak temin ederek ticari faaliyetlerini çok daha kolay bir şekilde yürütebildiğini, davalı ...'un, ...'te oldukça işlek bir alışveriş merkezi olan ... içerisinde "..." adlı restauran/kafenin işletmecisi olduğunu, tarafların 02.01.2022 tarihinde 5 yıl süreli bir sözleşme imzaladığını, bu sözleşmeye göre davalı şirketin, aylık en az 9.500-TL+KDV (her yıl zam oranına endeksli artış olması ön koşulu ile) tutarınca ürün alımı yapacağını taahhüt ettiğini, bu taahhüde karşılık müvekkili firma tarafından davalıya,

sözleşme süresince kullanması için konsinye olarak 2 adet endüstriyel tipte bulaşık makinesi verildiğini, ürün alımlarına %70 oranda iskonto uygulandığını ve çeşitli kolaylıklar sağlandığını, yapılan sözleşme gereğince müvekkilinin tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, sipariş edilen ürünleri eksiksiz olarak davalı şirkete teslim ettiğini, buna karşın davalı şirketin alım taahhütlerine uygun davranmadığını, davalı şirketin her ay en az 9.500,00-TL + KDV kimyasal ürün alımı yapması gerekirken bu taahhüde uymadığını, hatta bazı ayların hiç bir ürün alımı gerçekleştirmediğini,

davalı şirketin taahhütlerine uymaması üzerine müvekkili tarafından sözlü ve yazılı şekilde bir kaç kez ihtar edildiğini, fakat bu ihtarlara rağmen herhangi bir düzelme yaşanmadığını, ayrıca sözleşmenin 5.B.A maddesi uyarınca davalı şirketin, yaptığı ürün alımlarının bedelini fatura tarihinden itibaren 30 gün içinde ödemesinin kararlaştırıldığını, fakat davalının hiçbir ödemeyi süresinde yapmadığını, bu hususta defalarca sözlü ve yazılı şekilde uyarılmasına rağmen herhangi bir düzelme gerçekleşmediğini, hatta ödemelerin süresinde yapılmaması nedeniyle İstanbul 7. İcra Müdürlüğü ...

E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, cebri icra tehdidi altında davalının ödeme yaptığını, sözleşmenin 5.B.C maddesinde de "ALICI'nın herhangi bir faturanın ödemesini geciktirmesi halinde ... işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle fesih hakkına sahiptir" denildiğini, davalı tarafın sözleşmedeki yükümlülüğünü ihlal ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 10.A maddesinde "ALICI'nın işbu sözleşmede üstlendiği yükümlülüklerini kısmen veya hiç yerine getirmemesi halinde .... bir ihtara ve hüküm alınmasına gerek kalmaksızın sözleşmeyi feshedebilir" denildiğini, bu ihtarname ile eksik alım yaptıkları,

bu aykırılığı gidererek alım taahhütlerine uygun davranmaları gerektiğinin ihtar edildiğini, akabinde ...

4. Noteri ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle ürün alım taahhüdüne ve ödeme süresine uyulmaması nedeniyle sözleşmenin müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiğini, bu kapsamda 12.850,00 Euro cezai şartın davalı tarafından müvekkiline ödenmesi gerektiğini belirterek, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla sözleşmeden Doğan Cezai Şartın Tahsili için 50 Euro, tüm alımlara uygulanan iskonto farkının tazmini için 50 Euro olmak üzere şimdilik 100,00 Euro'nun temerrüt tarihi olan 30.11.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı adına yasaya uygun olarak tebligat yapılmış olmasına karşın, davayı takip etmemiş, yazılı bildirimde de bulunmadığından, HMK'nın 128. maddesi hükmü gereğince davayı inkar ettiği varsayılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında akdedilen 02/01/2022 tarihli sözleşmenin davacı tarafça haklı sebeple feshedildiği iddiasına dayalı, mezkur sözleşme uyarınca davacının cezai şart alacağı ile tüm alımlara uygulanan iskonto farkının tazmini istemlerine ilişkindir.

Dosyada tarafların bildirdiği belgeler, ... 7. İcra Müdürlüğü ...E. Sayılı dosyası, faturalar, irsaliyeler, sözleşme, ihtarname ve bilirkişi raporları delil olarak değerlendirilmiştir.

Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmadığından davalı tarafça tanık deliline dayanılamayacağının tespiti ile, tensip tutanağının 10. maddesi ile davacı vekiline tanık isimlerini ve adreslerini bildirmek üzere 2 haftalık kesin süre verildiği tensip zaptının davacı vekiline tebliği suretyile usulüne uygun ihtarat yapıldığı ancak verilen kesin süre içerisinde tanık listesi sunulmadığı, kesin süre verilmesi halinde HMK'nın 94/3. maddesi uyarınca kesin süre içinde yapılması gereken işlemi, süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkacağından kesin süre ara kararından sarfı nazar edilemeyeceği ve ihtaratın infazının gerektiği anlaşılmakla davacı tarafın tanık dinletme talebinden vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.

HMK'nın 266/1. maddesi gereği dosyanın bir mali müşavir, bir borçlar hukuku alanında uzman nitelikli hesaplama uzmanı (akademisyen) ve bir sektör(restaurant ve kafe işletmeciliği, temizlik ürünleri) alanında uzman bilirkişiye tevdi ile mahkememizce toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; taraflar arasından akdedilen 02/01/2022 tarihli sözleşmenin davacı tarafça haklı sebeple feshedilip edilmediği,

sözleşme uyarınca davacının 50,00 Euro cezai şart alacağı ile 50,00 Euro olmak üzere tüm alımlara uygulanan iskonto farkının tazmininin gerekip gerekmeyeceği, cezai şart alacağı bulunuyor ise davalının mali yönden mahvına sebebiyet verip vermeyeceği hususunda hazırlanan 08/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda. Davacı ... Şti'ne ait 2021-2022-2023-2024 yılları ticari defterlerin TTK. ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, davalı .... Ltd.

Şti. “nin ticari defter ve belgelerini incelemeye sunmadığı, davacı ile davalı arasında ticari ilişkinin bulunduğu, davacının cari hesap ekstresi kayıtlarına göre ; sözleşme taahhüdü gereği “her ay en az 9.500,00-TL + KDV (10.07.2023 tarihine kadar 11.210,00-TL)kimyasal ürün alımı yapılması", buna göre davacının 63.175,30-TL eksik fatura düzenlediği, davalı tarafından sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre boyunca sözleşmenin 4.maddesinde belirtilen asgari alım miktarında alım yapılmadığı, öte yandan, davacı tarafından tanzim edilen faturaların ödenmemesi sebebi ile davalı aleyhine ...

7. İcra Müdürlüğü ...E. Sayılı dosyasından icra takibi yapıldığı, davalı tarafından sözleşme hükümlerine aykırı hareket edilmiş olabileceğinin takdirinin Mahkemeye ait olduğu, davacının feshinin haklı olabileceği, taraflar arasındaki sözleşmenin 10.B.maddesinde düzenlenen cezai şartın ifaya eklenen cezai şart niteliğinde olduğu,

davacı tarafından sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınmaksızın cezai şart talep edilebileceği, her ne kadar madde metninde Madde 6'da belirtilen promosyonların karşılığı olan 12.850,00 Euro (KDV hariç) meblağın cezai şart olarak ödeneceği kararlaştırılmış ve sektörel bilirkişi tarafından promosyon olarak verilen makinelerin iade edilmesi sebebiyle davacının cezai şart talebinde bulunamayacağı yönünde görüş bildirilmiş ise de; söz konusu düzenlemenin cezai şart miktarını belirlemek adına madde metnine eklendiğinin madde lafzından anlaşıldığı,

söz konusu cezai şart maddesinin seçimlik bir cezai şart değil, ifaya eklenen cezai şart niteliğinde olduğu, cezai şart miktarının belirlenmesi yönünden madde metninde belirtilen ifadenin promosyonların iadesi sonrasında cezai şart talep edilemeyeceği şeklinde yorumlanamayacağı, bu bağlamda, nihai karar ve takdir yetkisi Sayın Mahkemede olmakla birlikte davacının anılan madde uyarınca cezai şart talebinde bulunabileceği Mahkemece davacının cezai şart talep edebileceği görüş ve kanaatine varılması halinde, davacının davalıdan 12.850 Euro cezai şart talep edebileceği, davacı tarafından sözleşmenin ...

4. Noterliğinin ...tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshedildiği dikkate alınarak; davacının cezai şart yönünden 30.11.2023 tarihi itibariyle TCMB efektif satış kuru üzerinden 12.850,00 Euro (1 Euro- 31.6195 TL) 406.310,58 TL alacaklı olabileceği, dava tarihi olan 22.05.2024 tarihi itibariyle 12.850,00 Euro (1 Euro= 34.9546 TL) 449.166,61 TL alacaklı olabileceği, davacının işbu alacak kalemi bakımından ...

4. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin davalıya tebliğ tarihinden itibaren avans faizi talebinde bulunabileceği, davalı tarafından defter ve kayıtlar ibraz edilmediğinden cezai şart miktarının davalının mali yönden mahvına sebebiyet verip vermediği hususunda bir değerlendirme yapılamadığı, davalı tarafından sipariş edilen ürünlerin, taraflar arasındaki sözleşmenin 5.A.A maddesinde belirtildiği şekilde Ek-l listede yer alan ürünlerden olduğu, bu liste dışında bir sipariş verilmediği ve dolayısıyla iskonto tutarının da bulunmadığı dikkate alınarak davacının iskonto tutarlarının tazmini yönünden hesaplama yapılmadığı,

nihai karar ve takdir yetkisinin Mahkemeye ait olduğu bildirilmiştir.

Dosyanın kök raporu hazırlayan bilirkişiye tevdi ile bilirkişi raporunun tanziminden sonra dosyaya sunulan ve kazandırılan deliller ışığında cezai şartın taraf itirazları da tartışılıp gerekçelendirilerek net olarak tespiti, ardından belirlenen cezai şartın davalının mahvına sebebiyet verip vermeyeceği hususlarının tartılışılıp gerekçelendirilmesi ve alacak talebi yönünden hazırlanan 15/10/2025 tarihli ek raporda; ¸ Davalı şirketin yukarıda yer alan bilançolarında yer alan özkaynak tutarları ile davalı şirketin yıllar itibariyle elde etmiş olduğu kar/zarar tutarlarının aşağıdaki şekilde hesap edildiği, ¸

Huzurdaki davada talep edilen cezai şart bedellerinin ödenmesi durumunda davalının ekonomik mahvına sebep olup olmayacağı; davalı tarafın 31.12.2023 tarihi itibariyle özkaynak tutarı 1.684.155,44.-TL olduğu, huzurdaki davadaki talepler yönünden yapılan hesaplamaların TL karşılığının kök raporda, davacı tarafından sözleşmenin ...

4. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshedildiği dikkate alınarak; davacının cezai şart yönünden 30.11.2023 tarihi itibariyle TCMB efektif satış kuru üzerinden 12.850,00 Euro (1 Euro- 31.6195 TL) 406.310,58 TL alacaklı olabileceği, dava tarihi olan 22.05.2024 tarihi itibariyle 12.850,00 Euro (1 Euroz 34.9546 TL) 449.166,61 TL alacaklı olabileceği, ancak davalı şirketin ekonomik mahvına sebep olmayacak cezai şart bedeli tutarı ise TTK 376/3 çerçevesinde aşağıdaki şekilde hesaplandığı, davalı şirket sermaye ve kanuni yedek akçeleri toplamı 1.684.155,44.- TL olduğu,

ceza-i şart bedeli nakit çıkışı olduğundan aktiflerin (varlıkların) azalacağı, borçların aynı kalacağı, yani Özkaynağında 449.166,61 TL azalacağı, yeni Özkaynak 1.684.155,44-449.166,6151.234.988,83 TL olacağı, Sermaye Kaybı Oranları (TTK 376'ya göre) a)yarı kayıp eşiği, 1/2 Sermaye=1/2x1.1.001.410-500.705-TL, b)Üçte iki kayıp eşiği;1/3 x sermaye=333.803-TL, Yeni Özkaynak Durumuna Göre Değerlendirme Şirketin Yeni Durumu Kriter Eşik Şirketin yeni durumu Özkaynak < ½ Sermaye 500.705 TL 1.234.989 TL

Özkaynak < ⅓ Sermaye 333.803 TL 1.234.989 TL,

şirket 449.166,61 TL ödeme yaparsa bile mahvına (borca batıklığa) sebep olmayacağı, hâlâ Öz kaynak pozitif kalacağı ve sermayenin 1/2'sinden fazla olduğu, 30.06.2025 tarihinde Şahinbey Vergi Dairesinden dosyaya gönderilmiş olan evraklar içerisinde şirketin 19.04.2024 tarihinde terk görüldüğü bildirilmiştir.

Dava dilekçesi, tarafların bildirdiği belgeler, ... 7. İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası, faturalar, irsaliyeler, sözleşme, ihtarname, 08/05/2025 tarihli bilirkişi raporu, 15/10/2025 tarihli ek bilirkişi raporu, dosya kapsamına alınan müzekkere cevapları, taraf vekillerinin duruşmadaki beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlığın taraflar arasında akdedilen 02/01/2022 tarihli sözleşmenin davacı tarafça haklı sebeple feshedildiği iddiasına dayalı, mezkur sözleşme uyarınca davacının cezai şart alacağı ile tüm alımlara uygulanan iskonto farkının tazmini istemlerine ilişkin olduğu tespit edilerek dosya kapsamında taraflarca dayanılan tüm delillerin toplanması akabinde dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.

Dosyada mübrez belgelerden; davacı ... Ltd. Şti'ne ait 2021-2022-2023-2024 yılları ticari defterlerin TTK. ilgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulduğu, davalı ...Tic. Ltd.

Şti.'nin ticari defter ve belgelerini incelemeye sunmadığı, davacı ile davalı arasında ticari ilişkinin bulunduğu, davacının cari hesap ekstresi kayıtlarına göre ; sözleşme taahhüdü gereği “her ay en az 9.500,00-TL + KDV (10.07.2023 tarihine kadar 11.210,00-TL)kimyasal ürün alımı yapılması", buna göre davacının 63.175,30-TL eksik fatura düzenlediği, davalı tarafından sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre boyunca sözleşmenin 4.maddesinde belirtilen asgari alım miktarında alım yapılmadığı, öte yandan, davacı tarafından tanzim edilen faturaların ödenmemesi sebebi ile davalı aleyhine ...

7. İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasından icra takibi yapıldığı, davalı tarafından sözleşme hükümlerine aykırı hareket edildiği ve davacının haklı sebeple sözleşmeyi feshettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 10.B. maddesinde düzenlenen cezai şartın ifaya eklenen cezai şart niteliğinde olduğu,

davacı tarafından sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınmaksızın cezai şart talep edilebileceği, her ne kadar madde metninde Madde 6'da belirtilen promosyonların karşılığı olan 12.850,00 Euro (KDV hariç) meblağın cezai şart olarak ödeneceği kararlaştırılmış ve sektörel bilirkişi tarafından promosyon olarak verilen makinelerin iade edilmesi sebebiyle davacının cezai şart talebinde bulunamayacağı yönünde görüş bildirilmiş ise de; söz konusu düzenlemenin cezai şart miktarını belirlemek adına madde metnine eklendiğinin madde lafzından anlaşıldığı,

söz konusu cezai şart maddesinin seçimlik bir cezai şart değil, ifaya eklenen cezai şart niteliğinde olduğu, cezai şart miktarının belirlenmesi yönünden madde metninde belirtilen ifadenin promosyonların iadesi sonrasında cezai şart talep edilemeyeceği şeklinde yorumlanamayacağı, bu bağlamda davacının anılan madde uyarınca cezai şart talebinde bulunabileceği ve teknik bilirkişi heyetince yapılan hesaplama doğrultusunda davacının davalıdan 12.850 Euro cezai şart talep edebileceği, davacı tarafından sözleşmenin ...

4. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshedildiği dikkate alınarak; davacının cezai şart yönünden 30.11.2023 tarihi itibariyle TCMB efektif satış kuru üzerinden 12.850,00 Euro (1 Euro- 31.6195 TL) 406.310,58 TL alacaklı olabileceği, dava tarihi olan 22.05.2024 tarihi itibariyle 12.850,00 Euro (1 Euro= 34.9546 TL) 449.166,61 TL alacaklı olabileceği, davacının işbu alacak kalemi bakımından ...

4. Noterliğinin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin davalıya tebliğ tarihinden itibaren avans faizi talebinde bulunabileceği, cezai şart miktarının davalının mali yönden mahvına sebebiyet vermeyeceği, davalı tarafından sipariş edilen ürünlerin, taraflar arasındaki sözleşmenin 5.A.A maddesinde belirtildiği şekilde Ek-l listede yer alan ürünlerden olduğu,

bu liste dışında bir sipariş verilmediği ve dolayısıyla iskonto tutarının da bulunmadığı dikkate alınarak davacının iskonto tutarlarının tazmini davalıdan talepte bulunamayacağı, 08/01/2026 tarihli celsede "04/12/2025 tarihli celsenin 3 numaralı ara kararı ile davacı vekiline ıslah dilekçesi sunmak üzere 1 haftalık kesin süre verildiği duruşma salonunda hazır bulunan davacı vekiline tefhim edilmek suretiyle usulüne uygun ihtarat yapıldığı ancak verilen kesin süre içerisinde ıslah dilekçesinin sunulmadığı sunulmadığı,

kesin süre verilmesi halinde HMK'nın 94/3. maddesi uyarınca kesin süre içinde yapılması gereken işlemi, süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkacağından kesin süre ara kararından sarfı nazar edilemeyeceği ve ihtaratın infazının gerektiği anlaşılmakla ıslahın yapılmamış sayılmasına" karar verilmekle davacının sonuç olarak 50,00 Euro cezai şart bedelinin temerrüt tarihi olan 30/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan talep edebileceği ancak iskonto farkının tazmini talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.

Mahkememizce aldırılan 15/10/2025 tarihli ek bilirkişi raporunun denetime açık, yeterli, objektif ve hüküm kurmaya elverişli olması gerekçeleriyle anılan bilirkişi raporuna itibar edilmiştir.

TMK'nın 6. maddesinin "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." hükmünü havi olduğu ve yine HMK'nın 190. maddesinin "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır.

Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." hükmünü havi olduğu, TMK'nın 6. Maddesi ile HMK'nın 190.

Maddesi uyarınca huzurdaki davada ispat yükünün davacı taraf üzerinde bulunduğu, davacı tarafın üzerinde bulunan ispat yükünü yerine getirdiği, davacının davalı firmadan sözleşme ilişkisi çerçevesinde cezai şart bedeline ilişkin alacağı bulunduğu vakıasını ispat ettiği kanaatine varılarak; davanın kısmen kabulü ile, 50,00 Euro cezai şart bedelinin temerrüt tarihi olan 30/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, iskonto farkının tazmini talebinin reddine, karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.