İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/461 K.2025/311

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davalı arasında 01.03.2021 tarihinde iki tarafa borç yükleyen acente sözleşmesi imzalandığı, Müvekkili bu sözleşme ile sigorta acenteliği faaliyetine başladığı, (...

Ticaret Sicil Müdürlüğü Acentelik Tescil ilan yazısı) Sözleşme süresi, sözleşmenin 25. Maddesinde | yıl olarak kararlaştırılmış olup sürenin bitiminden 3 ay öncesine kadar sigorta şirketi tarafından sözleşmenin uzatılmayacağı yönünde ihtarda bulunulmadığı taktirde sözleşmenin aynı şartlarla yenilenmiş sayılacağı kararlaştırılmıştır.

Sözleşmenin bitim tarihi olan 01.03.2022 tarihinden önce müvekkilimize bu yönde herhangi bir ihtar yapılmadığı için sözleşmenin aynı şartlarla yenilenmiş sayılacağı hükmü gereğince sözleşmenin uzatılmış olmasına rağmen davalı şirketin 08.11.2022 tarihli yazısı (EK.3) ile sözleşmenin 3 ay sonra hüküm ifade etmek üzere fesih edildiğini müvekkilimize bildirilmiştir. Daha sonra 11.02.2023 tarihinde müvekkilimin acentelik yetki ekranı kapatılmış, müvekkilim iş yapamaz olmuştur. ...

15. Noterliği ... tarihli ... Yev. Nolu ihtamamesi ile de sözleşmenin tek taraflı feshedildiği müvekkilimize bildirilmiştir.

Açıkladığı nedenlerle 100 TL mahrum kalınan karın uzman bilirkişiler tarafından hesaplandığında fazla çıkması halinde arttırılmak üzere ( tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda artırılmak üzere ) dava tarihiyle ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Acentelik sözleşmesi gereği verilen teminat ipoteği ve ... tescil ve fek için yapılan toplam 5.023,40 TL masrafların dava tarihiyle kanuni faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

100 TL denkleştirme tazminatının uzman bilirkişiler tarafından hesaplandığında fazla çıkması halinde artırılmak üzere (tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda artırılmak üzere) dava tarihiyle ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı taraf müvekkili şirketin acentesi olarak faaliyet gösterirken acentelik sözleşmesinin haksız olarak feshedildiği, davacı tarafın müvekkili şirket portföyüne katmış olduğu müşteri portföyünden önemli menfaatler elde ettiğinden bahisle portföy tazminatı talebinde bulunmaktadır. Davacı tarafın iddia ve talepleri haksız ve dayanaksızdır.

Şöyle ki; öncelikle belirtmek isteriz ki, taraflar arasındaki Acentelik Sözleşmesi'nin “Sözleşmenin Feshi” başlıklı 25'nci maddesinde, “hasar prim oranının şirket tarafından negatif olarak değerlendirilmesi ve üçer aylık üretim oranları dikkate alınmak suretiyle belirlenen üretim yetersizliğinin Şirket için acente'lik ilişkisinin devamını çekilmez hale getirmesi,” Sözleşme'nin haklı nedenle fesi gerektirir nedenlerden sayılmış olup taraflar, acentenin Şirket'in yaptığı ticari faaliyetin amacına uygun olarak üretimini arttırması gerektiği,

karlı olması ve şirket'in vereceği satış hedeflerine ulaşmak zorunda olduğu hususunda mutabık kalmışlardır.

Bu noktada, özellikle karlılık ve büyüme üzerine tesis edilmiş olan bu ticari ilişkinin üretim yetersizliği, hasar prim oranının yüksekliği, karlılık gibi olumsuz gelişmeler nedeniyle çekilmez hale geldiği durumlarda sözleşmenin haklı nedenle feshedilmesi halinde acentenin portföy mülkiyeti veya başka bir nam altında herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağı kabul edildiği, Tüm dava, talep hakları ve itiraz hakkı ve fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla, açıklamış olduğu ve sayın mahkememiz tarafından resen nazara alınacak sebeplerle.

Haksız ve mesnetsiz, hukuka aykırı davanın esastan reddine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Acentelik sözleşmesinden kaynaklanan haksız fesih iddiasıyla açılan ve mahrum kalınan kar, denkleştirme tazminatı, teminat ipoteği için yapılan masrafların tahsili yasal şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda olduğu görüldü.

Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış, ve Mahkememizce 19/11/2024 tarihli ara karar ile dosyanın SMM, Tek satıcılık konusunda uzman bilirkişi ve sigorta konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdii ile Tarafların ticari defterlerinin SMM aracılığı ile incelenerek, alacak ve dosya kapsamında rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

24/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davalı ... A.Ş. davacı....Şti. ile aralarında akdedilmiş sözleşmeyi, Sözleşmenin 25. Maddesi kapsamına uygun şekilde feshettiği, Davalı tarafın TTK'nın 121 maddesine atıf yapılarak dava dilekçesinde belirttiği zararlarına ilişkin dosya kapsamına belge/belgeler sunulmadığı, ayrıca yapıldığı belirtilen giderlerin taraflar arasındaki sözleşme madde 16 kapsamında davacı tarafa ait olacağının belirtildiği, şeklinde kanaati bildirilmiştir.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; davacı tarafça taraflar arasında 01/03/2021 tarihinde acentelik sözleşmesi akdedildiği, sözleşmenin 25. Maddesine istinaden sözleşme süresinin uzadığı, sözleşmenin 2. Yılının sonunda ...

15. Noterliği'nin ... tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiği, sözleşmenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle denkleştirme tazminatı, mahrum kalınan kar, masrafların tazmini istemiyle iş bu davanın açıldığı, taraflar arasında 01/03/2021 tarihli acentelik sözleşmesi akdedildiği, sözleşmenin varlığı ve kapsamı hususunda bir itilafın bulunmadığı, sözleşmenin feshi başlıklı 25. Maddesinde.

"İşbu acente sözleşmesi 01.03.2021 tarihinden itibaren 1 (bir ) yıl süreli olarak yapılmıştır. Taraflardan her biri, üç ay evvel noter aracılığı ile veya taahhütlü mektup ile bildirmek kaydı ile sözleşmeyi her zaman feshedebilir. Ancak, sözleşme süre bitiminde fesih edilmediği takdirde aynı şartlarla yenilenmiş sayılır.

ACENTE sözleşme hükümlerine, kanun ve nizamlara ve ŞİRKET'çe verilecek talimatlara uymazsa, Veya hasar prim ŞİRKET tarafından negatif olarak değerlendirilmesi ve üçer aylık üretim oranları dikkate alınmak suretiyle belirlenen üretim yetersizliğinin ŞİRKET için ACENTE'lik ilişkisinin devamını çekilmez hale getirmesi, mevzuata aykırı davranışlar içerinde bulunma, işine gereken dikkat ve özeni göstermeme ya da kasıtlı davranışları sonucu ŞİRKET'i zarara uğratma, ACENTE ile 'ŞİRKET/ŞİRKET çalışanları arasında şahsi davaların mevcudiyeti gibi durumlar ihbarsız derhal fesih için haklı bir sebeptir.

ŞİRKET , işbu ACENTE'lik ilişkisini kar amacı güden bir ticari işletme olarak kurmuş olup, ACENTE'nin gerek olumsuz iş yapış şekli ve eylemleri ve gerekse üretimi ve/veya portföyünün ŞİRKET'e zarar veriyor olması, bu ilişkinin devamını çekilmez hale getiren sebeplerden olup, bu gibi durumlar sözleşmenin haklı fesih sebepleridir.

ACENTE, ŞİRKET'in yaptığı ticari faaliyetin amacına uygun olarak üretimini artırmak, karlı olmak ve şirketin vereceği satış hedeflerine ulaşmak zorundadır. ACENTE işbu sözleşme imzalanırken bu taahhütlerde bulunduğu için kendisine acentelik verilmiş ve işbu sözleşme imzalanmıştır. ŞİRKET ticari faaliyeti kapsamında daha çok üretim yapan ve daha karlı acentelerle çalışma felsefesi gütmektedir.

Ve bu hususlar ŞİRKET'in hem doğal hem ticari hem de hukuki beklentisi ve aynı zamanda hakkıdır. Taraflar bunun bilincinde ve farkındadır.

Dolayısı ile karlılık ve büyüme üzerine tesis edilmiş olan bu ticari ilişki de artık bu ilişki diğer taraf için çekilmez hale gelmişse, yani üretim yetersizliği üretim hedeflerinin tutturulmaması/hasar prim oranının yüksekliği/ karlılık gibi olumsuz gelişmeler nedeniyle ya da primlerin ödenmemesi, gibi haklı nedenlerle veya diğer sözleşmeye aykırılık nedenleri ile ŞİRKET tarafından sözleşmenin fesih edilmesi halinde, ACENTE portföy Mülkiyeti veya başka bir nam altında herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağını peşinen kabul beyan ve taahhüt etmiştir.

Fesih işlemleri ŞİRKET tarafından yaptırıldığı takdirde, fesih ile ilgili her türlü masraflar ACENTE'ye borç kaydedilir. " şeklinde sözleşmenin feshi süresi ve şartlarına yer verildiği, sözleşmenin feshi ve feshin sonuçları başlıklı 16. Maddesinde ise.

"Sözleşmenin herhangi bir tarafça feshi halinde, fesih sebebi ne olursa olsun acente, şirket'e ait poliçe, zeyilname, teklifname, makbuz ve diğer basılı evrak ile demirbaş ve araç gereçleri, acente yetki belgesi, kimlik kartı, bilgisayar programları, tabelaları, reklam malzemesini feshinin bildirimini takip eden üç iş günü içinde derhal ve eksiksiz olarak ŞİRKET'e teslim eder. " feshin sonuçlarına yer verildiği, dosya kapsamında mevcut fesih ihbar yazısı ve Beşiktaş 15. Noterliği 14/02/2023 tarih ve 02812 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin 3. Ay önceden bildirimde bulunulmak suretiyle feshedildiğinin görüldüğü,

davacı tarafın denkleştirme tazminatı istemine ilişkin olarak taraflar arasındaki sözleşmenin 6102 sayılı kanunun 122'inci maddesindeki düzenlemeler çerçevesinde kaldığı diğer bir ifadeyle sözleşmenin acentelik, tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sözleşme niteliğinde olduğunun ispat yükünün davacı da olduğu, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ve sözleşme içeriğinin incelenmesinde sözleşmenin davacı tarafa tekel hakkı verdiğine ilişkin somut delile rastlanılmadığı, (benzer şekilde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 16/09/24 tarih, ...

Esas ve... Karar sayılı ilamı) kaldı ki sözleşmenin 25. Maddesince taraflara sözleşmenin 3 ay önceden bildirimde bulunmak suretiyle feshedildiğinin feshedildiğinin düzenlendiği, iş bu feshin haksız fesih niteliğinde sayılamayacağı, benzer şekilde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 13/06/2024 tarih, ...

Esas ve ...Karar sayılı ilamında; ".... davacı tarafın feshin haksız olduğuna dair iddialarının yerinde görülmediği, sözleşmenin 3/3 üncü maddesinde “Ayrıca şirket distribütörün faaliyet bölgesinde bulunan zincir marketler (..., ..., ... vb.) ve hotel, restaurant ve kafeterya gibi distribütöre nazaran farklı düzeyde şirket ürünlerine odaklanmış, nihai satış noktaları da dahil olmak üzere doğrudan dağıtım ve satış yapabilir ve/veya yaptırabilir.

Şirketin bu tür uygulamaları sözleşmeye aykırılık olarak nitelendirilemez.” denildiği, “bayiilik”, “acentelik” vb. başka ibarelere yer verilmediği, davacının distribütör, davalının şirket şeklinde adlandırıldığı, davalının davacıyı ürünlerinin satışını gerçekleştirmek üzere distribütörü olarak görevlendirdiği, hususi bir atama olmadığının belirtildiği, münhasır distribütörlüğe (tek satıcılığa) yönelik bir ifade kullanılmadığı, davacıya tekel hakkı veren bir hüküm bulunmadığından denkleştirme tazminatı isteminin reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığı,

davacının kâr kaybı, iş akdine son verilen işçiler, kullanılan krediler ve sözleşmenin devam edeceğine duyulan güven nedeniyle yapılan masraflardan dolayı da tazminat istediği, bu tazminat isteminin sözleşmenin davalı tarafından haksız fesih edildiği temeline dayandığı, haksız fesih söz konusu olmayıp, feshin süreli sözleşmenin yenilenmeyeceğine yönelik bildirime dayalı yapıldığı sabit olmakla bu taleplerin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı..." şeklinde olduğu, feshin haksız fesih niteliğinde olmadığı,

masraf istemi konusunda sözleşmenin 16. Maddesi gereğince davacı acentenin sorumlu olduğu hususuna yer verildiği anlaşılmakla; davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · *e-imzalıdır Hakim · *e-imzalıdır