İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/745 K.2025/129

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ... ile diğer davacı ...San. A.Ş.'den aldığı mallar karşılığında davaya konu ...bankası ...tarihli ... seri numaralı 200.000,00 TL bedelli çek ile dava dışı ... 11/03/2023 tarihli ... seri numaralı 223.000,00 TL bedelli çekleri keşide ettiğini, bu çekler 02/12/2022 tarihinde ...San. A.Ş. çalışanı ... tarafından ... San.

A.Ş Şirketin ana merkezine gönderildiği ve ...'dan teslim alındığı, bu teslimle birlikte 02.12.2022 tarih ve 4967 sıra numaralı tahsilat makbuzunun hazırlandığı, müvekkili ... tarafından keşide edilen çekler ... Kargo ...

Şubesi'ne (...) ...'a teslim edilmek üzere ... kargo takip numarası ile 02/12/2022 tarihinde gönderildiği, 05/12/2022 tarihinde ... tarafından teslim alınan kargo poşeti açıldığında bahsi geçen iki adet çek yaprağına rastlanılmadığı ve kargo poşetinin boş çıktığı, bilgileri verilen çeklerden dava konusu "... keşide tarihli, ... seri numaralı ve 200.000-TL bedelli çek" için dava dışı ... (....) müvekkili ... ile iletişime geçerek ilgili çek için ...

T.C. kimlik numaralı ...tarafından kırdırma işlemi yapılması için çekin görüntüsünün onlarla paylaşıldığı, fiziki olarak çekin onlarda olmadığı, ... yetkili ve çalışanları tarafından ... San. A.Ş ile mail yoluyla iletişime geçildiği, söz konusu çekin ... A.Ş adına sahte kaşe ve sahte imza ile ... (TCKN:...) adlı kişiye ciro edildiği, dava konusu çek daha sonra davalı...tarafından dava dışı ... Limited Şirketi'ne (...

V.D. ...) ciro edildiği, ... da çeki davalı ...'e ciro ettiği, çekin son hamili davalı ... çekin müvekkili ...'dan tahsili için ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi...D.İş dosyasında aldığı ihtiyati haciz kararı ile ... 13. İcra Müdürlüğü... E. dosyası üzerinden icra takibi başlattığı, takibe konu çekin dökümü ... T.C. kimlik numaralı müvekkili ... tarafından keşide edilmiş olan ... Bankası A.Ş. (IBAN:...) ...

Şubesi'ne ait ... keşide tarihli, ... seri numaralı ve 200.000-TL bedelli çek müvekkili ... hakkında verilen ihtiyati haciz kararın kaldırılması için ... 24. İcra Hukuk Mahkemesi ... Esas dosyasında dava açıldığı ve ihtiyati hacizlerin kaldırıldığı, müvekkili ...'nın tebliğ aldığı ödeme emri sonrası takibe itiraz, takibin iptali ve durdurulması için ... 1. İcra Hukuk Mahkemesi...

E. dosyasında dava açıldığı ve mahkemece takip durdurulduğu, imzanın sahteliği bakımından inceleme yapıldığı, müvekkili ... ile diğer davacı ve çekin lehtarı olan ...'a olan borcunu ödediği, keşideci ile lehtar arasındaki borç ilişkisinin sona erdiği, ... 13. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibine, takibin teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı ile durdurulmasına, teminatsız durdurulması halinde ödenmiş bulunan teminatın iadesine, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde çek bedeli olarak teminat icra dairesine ödendiğinden ihtiyati tedbir kararı ile takibin durdurularak alacaklıya ödenmesinin engellenmesine, davamızın kabulü ile %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, alacağın %10'u oranında para cezasına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin yükümlülüklerini yerine getirmeden mevzuata aykırı işlem yaptığına ilişkin iddianın gerçeğe aykırı olduğunu müvekkili şirket ile dava dışı ...Dış Tic. Ltd. Şti. arasında akdolunan faktoring sözleşmesi çerçevesinde gerçekleştirilen faktoring işlemi kapsamıda temlike konu faturalı alacağın ödeme vasıtası olarak davaya konu çek ciro yoluyla müvekkili şirkete devredildiğini ve mukabilinde müşteriye finansman hizmeti sunulduğunu müvekkili şirketin çeki iktisabında ağır kusurlu olduğu ispatlanamadığından davanın reddini vekalet ücreti dahil olmak üzere tüm yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; davacının ...'nın keşideci, davacı ... Otomotiv .. A.Ş'nin lehtar ve ilk cirantası olduğu çeki lehtar ilk ciranta davacının kargo ile göndermesi sırasında kaybolduğu, davacı ... Otomotiv ... A.Ş'nin çek üzerindeki kaşe imzasının sahte olduğu bu suretle ciro silsilesinin koptuğu, davalı ciranta ...'nın kötüniyetli çeki iktisap ettiği ve davalı hamil Faktoring Şirketinin gerekli istihbari çalışmayı yapmadığı, bu suretle ağır kusurlu olduğu iddiasıyla, davacıların çekin dayanağı olduğu icra dosyasından ve çekten kaynaklı davalılardan borçlu olmadığının tespiti isteminden ibaret olduğu görüldü.

DELİLLER

... Cumhuriyet Başsavcılığı'na müzekkere ... Soruşturma sayılı dosyasının uyap üzerinden celp edilmiştir.

... 24. İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.

... 1. İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.

... 1. İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak... tarihli yazısı ekinde gönderilen, ... 11. Noterliğinin ...tarihli, ... yevmiye nolu vekaletname ve imza sirküleri aslı, ... Otomotiv firmasının kaşesi ve şirket yetkilisinin imzasının taşıyan belgeler, ... 22. Noterliğinin ... tarihli, ... yevmiye numaralı vekaletname ve imza sirküleri aslı, Halkbank Argıncık/ Kayseri şubesine ait, ... seri numaralı, 28/02/2023 keşide tarihli, 200.000,00 TL bedelli çek aslı, ... 11. Noterliğine ait, ... tarihli, ... yevmiye numaralı imza sirküleri aslı celp edilmiştir.

... A.Ş.'ye müzekkere yazılarak 31/08/2020 tarihli dekont aslı ve ... otomotiv'in kaşesi bulunan belge aslı celp edilmiştir.

... Kaymakamlığına müzekkere yazılarak 04/06/2024 tarihli yazısı ekinde gönderilen, 14/12/2022 tarihli ... Tapu Müdürlüğü Başvuru Belgesi aslı celp edilmiştir.

... Bankasına müzekkere yazılarak ...'ya ait ıslak imzalı yatırım hesabı müşteri tercihleri ve mali bilgiler formu aslı celp edilmiştir.

Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 24/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"İnceleme konusu çekin arka yüzündeki ... Oto.

Yedek Parça kaşesi üzerindeki 1. Ciro imzası majiskül “S” harfinin devamında oluşturulan gramaların ardından geriye doğru dönülerek yapıların üzerine doğru çizgisel bir hareketle tamamlanmış, sağa eğimli, yukarı doğrultulu, işlek özellikte bir imza olup bu imza ile karşılaştırma belgelerindeki ... ve ... Oto.

Yedek Parça kaşesi üzerindeki imzalar arasında tersim tarzı başta olmak üzere, yapıların oluşturulma şekli, başlangıç ve bitiriliş özellikleri, yapılar arası bağlantılar, doğrultu, ritm, işleklik gibi grafolojik ve grafometrik tanı unsurları açısından saptanan yüksek derecede uyumsuzluk ve benzemezlikler nedeni ile ... ait 28.02.2023 tarihli, 200. 000 TL bedelli, ... nolu çekin arka yüzündeki ... Oto.

Yedek Parça kaşesi üzerindeki 1. Ciro imzasının, karşılaştırma belgelerindeki imzalarına kıyasla, ... ve ... Oto. Yedek Parça A.Ş.'ye ait belgelerdeki imzalarla aynı el ürünü olmadığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

Dava, davacı ...'nın keşideci, davacı ... Otomotiv .. A.Ş'nin lehtar ve ilk cirantası olduğu çeki lehtar ilk ciranta davacının kargo ile göndermesi sırasında kaybolduğu, davacı ... Otomotiv ... A.Ş'nin çek üzerindeki kaşe imzasının sahte olduğu bu suretle ciro silsilesinin koptuğu, davalı ciranta Yasin Avcı'nın kötüniyetli çeki iktisap ettiği ve davalı hamil Faktoring Şirketinin gerekli istihbari çalışmayı yapmadığı, bu suretle ağır kusurlu olduğu iddiasıyla, davacıların çekin dayanağı olduğu icra dosyasından ve çekten kaynaklı davalılara borçlu olmadığının tespiti isteminden ibarettir.

...bank .... Şubesine ait, ... seri numaralı, 28/02/2023 keşide tarihli, 200.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin davacı ..., lehtar ve ilk cirantasının davacı ... Otomotiv ... A.Ş, sonraki cirantalarının sırasıyla davalı ... dava dışı ... Ltd. Şti. ve davalı ... A.Ş olduğu, ... A.Ş tarafından çekin 28/02/2023 tarihinde ibraz edildiği,... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasından verilen 17/01/2023 tarihli karara istinaden çek hakkında işlem yapılmadığının çekin arka yüzüne yazıldığı, bunun üzerine hamil ... A.Ş tarafından ... 13. İcra Dairesinin...esas sayılı dosyasından, çek dayanak gösterilmek suretiyle davacılar ile dava dışı cirantalar ve avalist hakkında takibe başlanıldığı, ilgili dosyaya davacı ... tarafından 200.000,00 TL teminat yatırıldığı anlaşılmıştır.

Davacı keşideci ... yönünden imzaya itiraz edilmemiş olup davacı lehtar ilk ciranta ... Otomotiv ... A.Ş imzaya itiraz etmiştir.

Mahkememizce alınan 04/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda, inceleme konusu çekin arka yüzündeki ... Oto. Yedek Parça kaşesi üzerindeki 1. Ciro imzası majiskül “S” harfinin devamında oluşturulan gramaların ardından geriye doğru dönülerek yapıların üzerine doğru çizgisel bir hareketle tamamlanmış, sağa eğimli, yukarı doğrultulu, işlek özellikte bir imza olup bu imza ile karşılaştırma belgelerindeki ... ve ... Oto.

Yedek Parça kaşesi üzerindeki imzalar arasında tersim tarzı başta olmak üzere, yapıların oluşturulma şekli, başlangıç ve bitiriliş özellikleri, yapılar arası bağlantılar, doğrultu, ritm, işleklik gibi grafolojik ve grafometrik tanı unsurları açısından saptanan yüksek derecede uyumsuzluk ve benzemezlikler nedeni ile ... ait 28.02.2023 tarihli, 200. 000 TL bedelli, ... nolu çekin arka yüzündeki ... Oto.

Yedek Parça kaşesi üzerindeki 1. Ciro imzasının, karşılaştırma belgelerindeki imzalarına kıyasla, ... ve ... Oto. Yedek Parça A.Ş.'ye ait belgelerdeki imzalarla aynı el ürünü olmadığı tespit edilmiştir.

Yargıtay 11 HD.nin ...Esas-... Karar sayılı içtihadında da belirtildiği üzere somut uyuşmazlığın, TTK'nın kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine nazaran faktoring işlemleri bakımından özel bir hüküm niteliğinde olan ve uyuşmazlığın çözümünde öncelikle uygulanması gereken 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ve buna ilişkin Yönetmelik ile BDDK Genelgeleri çerçevesinde değerlendirilip, çözüme kavuşturulması gerekmektedir.

6361 sayılı Yasanın 9/2. maddesi ve buna bağlı olarak TBK'nın 188. maddesine göre bedelsizlik iddiasının faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi için davacının üçlü faktoring ilişkisi içerisinde yer alması gerekir. Kanun ve Yönetmelikte açıkça, faktoring şirketlerinin kambiyo senedine dayalı olsa bile, bir mal satışından veya hizmet arzından doğmayan alacakları devralamayacakları düzenlenerek, kambiyo senedinin içerdiği hakkın soyutluğu ilkesi ortadan kaldırılmıştır.

Buna göre faktoring şirketleri, ancak bir mal satışından ya da hizmet arzından doğan alacağın ifası için verilen kambiyo senetlerini, ciro ve teslim yolu ile devralabilmektedirler. Burada kambiyo senedindeki hakkın devri için yapılan ciro ve teslim, alacağın devrinin hukukî sonuçlarını doğurmaktadır. Senet borçlusu, faktoring işleminden haberdar olduğu andan itibaren, faktoring müşterisine karşı ileri sürebileceği şahsî defileri, faktöre karşı da ileri sürebilmektedir.

Fakat şahsî defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi, işlemin taraflarının, kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmasına bağlıdır. Buna göre, senette düzenleyen ya da keşideci, lehtar ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin de ciro ve teslim yolu ile lehtardan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, lehtar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan şahsî defıleri, faktoring şirketine karşı ileri sürebilmektedir.

Ciro ve teslim yoluyla devraldığı bir senedi, aradaki temel ilişki nedeniyle devreden borçlu, senedi kendisinden devralan ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin, ciro ve teslim yoluyla kendisinden devralandan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, temel ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri faktoring şirketine karşı ileri sürebilecektir.

Somut odayda; takip dayanağı çekler ve dosya içeriğinde bulunan faktoring sözleşmesi, faturalar ve ödeme araçları tevdi bordrosu içeriği incelendiğinde, çeki düzenleyenin davacılardan ... olduğu, davacılardan ... Oto. Yedek Parça A.Ş'nun ise lehtar olarak yer aldığı, sonrasında çekte sırasıyla Yasin Avcı., dava dışı Metdöksan Döküm Pazarlama ... Ltd.

Şti. ciranta olduğu son cirantanın ise davalı Fiba Faktoring A.Ş olduğu görülmekte olup, davacılar görüldüğü üzere üçlü faktoring ilişkisi içerisinde yer almamaktadır.

6361 sayılı Kanunun 9/3. maddesinde ise "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesi yer almaktadır.

Bu durumda, davacılar keşideci ve lehtar, hamile karşı bedelsizlik iddiasını ancak faktoring şirketinin bilerek zararına hareket ettiğini kanıtlaması ile ileri sürebilir.

Buna karşın senede karşı mutlak defiler, senet hamili olan herkese karşı ileri sürülebilir.

Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması”, “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir.

Bu sebepledir ki, borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde imzaya ilişkin iddiası mutlak def’idir ve mahkemece bu iddia incelenmelidir (Hukuk Genel Kurulunun 04.03.2015 gün ve... E., ...K.). Somut olayda davacılardan ... Oto. Yedek Parça A.Ş kendi imzasının sahteliğine dayandığından mutlak defi niteliğindeki iddiasını herkese karşı ileri sürülebilecektir.

İmza inkârı, çeki elinde bulunduran herkese karşı ileri sürülebilen mutlak def’i niteliğinde olup, hamilin iyiniyet savunması dinlenemeyeceğinden ve takibe konu çekteki lehtar ciranta ... Oto. Yedek Parça A.Ş imzasının davacı ... Oto. Yedek Parça A.Ş'nun eli ürünü olmadığı tespit edildiğinden; davacı ... Oto. Yedek Parça A.Ş'nun menfi tespit isteminin kabulü ile çeklerden kaynaklı davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Davalı yanın çeki ciro yoluyla aldığı, yüz yüzelik ilkesinin söz konusu olmadığı, çekteki ciranta imzasının sahte olduğunu bilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle çeki takibe koymakta kötü niyetli veya ağır kusurlu kabul edilemeyeceği anlaşılmakla kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

Dava konusu çek ... Oto.

Yedek Parça A.Ş adına düzenlenmiş olup TTK'nın 778/2-D maddesi yollaması ile TTK 677.maddesi gereğince dava konusu çekte lehtar ve birinci cirantanın imzasının ona ait olmaması davacı keşideciyi sorumluluktan kurtarmayacağı ve imzaların istiklali prensibi uyarınca lehtar imzasının sahte olması bu imzadan sonra çeki ciro ile iktisap eden kişinin meşru hamil olmasına halel getirmeyeceği gibi imzasını inkar etmeyen/imzasının ona ait olduğu tespit edilen keşidecinin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı, bu nedenle davacı keşideci ...'nin keşideci olarak davalının kötü niyeti ispatlanmadığı sürece çek bedelinden sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Dava ve takip konusu çek karşılığında ...Ltd. Şti'ye finansman sağlayan ... şirketi, TTK 801.maddesindeki " Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir." düzenleme uyarınca sadece cirolar arasındaki teselsülü incelemekle yükümlüdür.

Yasa temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak bir ödeme aracı olan çekin bu kambiyo vasfı sebebiyle çeki ciro ve temlik sözleşmesi ile temlik alana başka araştırma külfeti yüklememiştir.

TTK 818/1-c maddesi ile atıf yapılan TTK 677. maddesinde bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan yada adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez şeklindeki imzaların istiklali prensibi uyarınca, geçersiz bir imza sahibini bağlamaz ise de ciro zincirini koparmayacağından (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun.... esas ve ... karar sayılı kararı) cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olması,

davacı keşidecinin imzasının ona ait olduğunun tespit edilmesi nedeniyle çekin kambiyo vasfını ve şeklen ciro silsilesindeki teselsülü etkilemeyeceğinden, çek ... tarafından, usulüne temlik alındığından, yasaların külfet yüklemediği bir konuda araştırma yapılmaması kötü niyet olarak kabul edilemeyeceğinden, bu durum ... Şirketi'nin kötü niyetli olduğunu göstermez. Kötü niyetin varlığını ve bile bile borçlunun zararına hareket edildiğini kanıtlamak davacı tarafa aittir.

Çeklerin incelenmesinde şeklen ciro silsilesinin düzgün olduğu anlaşılmıştır.

Davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki 05/12/2022 tarihli çek teslim bordrosu ile devraldığı, çeki almasına dayanak gösterdiği 02/12/2022 faktoring sözleşmesinin dosyaya sunulduğu, sözleşmenin geçerli bir sözleşme olduğu, yapılan ödemelerin sözleşmenin ve çeklerin tevdinden sonra yapıldığı, çeklerin fatura ile tevsik edildiği, davalı faktoring şirketi müşterisi, çekte davalı faktoring şirketinden önce son ciranta olan dava dışı ... şirketinin, çekte kendisinden önceki ciranta olan ...'ya düzenlediği ... numaralı, 02/12/2022 tarihli 824.082,50 TL bedelli fatura ile alacağın tevsik edildiği,

mahkememizce Gelir İdaresi Başkanlığı'na yazılan müzekkereye verilen 07/05/2024 tarihli cevapta, faturanın 07/12/2022 tarihinde iptal edildiğinin tespit edildiği, ancak faktoring işleminin 05/12/2022 tarihinde fatura iptal edilmeden önce yapıldığı yine mahkememizce Finansal Kurumlar Birliğine yazılan müzekkereye verilen 06/05/2024 tarihli cevapta dava konusu çekle ilgili olarak herhangi bir bildirim kaydına rastlanmadığı bildirilmiştir.

Davacı tarafından şikayetçi olunan savcılık dosyasında davalı faktoring şirketi ya da çalışanları hakkında herhangi bir şikayet bulunmayışı göz önüne alınarak ilgili dosyanın sonucunun mahkememiz dosyasını etkilemeyeceği anlaşılmakla kesinleşmesi beklenilmemiştir...

3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasından dava konusu çek hakkında verilen ödeme yasağı kararı bankaya 17/01/2023 tarihli müzekkere ile bildirildiği, buna karşılık davalının faktoring işlemini 05/12/2022 tarihinde gerçekleştirdiği anlaşıldığından,

faktoring işlem tarihi itibariyle davalı şirkete ulaşmış herhangi bir çek kayıp/çalıntı bildiriminin olmayışı, tevsik edici faturaların faktoring işlem tarihinde geçerli faturalar oluşu, ödeme yasağının faktoring işleminden sonraki tarihlere ilişkin olması birlikte gözetildiğinde davalı faktoring şirketinin kötü niyetin varlığı ve bile bile borçlunun zararına hareket ettiği ispatlanamadığından keşideci ... yönünden menfi tespit isteminin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır