İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/775 K.2025/128

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili firmanın yukarıda bildirilen adreste ... Şirketler bünyesinde faaliyet göstermekte olduğunu müvekkili firmanın davaya konu muhatap ... Bankası A.Ş. ... şubesine ait ... seri numaralı 22/09/2023 keşide tarihli ve 160.000,00 TL tutarlı çekin lehtarı ... Tic.

A.Ş.'den teslim aldığını ardından ...Şirketine ödeyiniz şeklinde kaşe ve imza yapmak suretiyle ...'ya ulaştırılması için kargoya teslim edildiğini makul süre geçtikten sonra çekin ...Anonim Şirketine ulaşmadığını, teslim edilmediğinin öğrenildiğini ve yapılmış olan araştırmada çekin kargo şirketi elinde iken kaybolduğu bilgisine ulaştığını çekin zayi olduğu öğrenilir öğrenilmez vekilleri tarafından ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyası ile 06/07/2023 tarihinde zayi nedeniyle iptal davası açıldığını haklı davasının kabulü ile davaya konu keşidecisi ... Şirketi olan, muhatap ... Bankası A.Ş ... şubesine ait ... seri numaralı 22/09/2023 keşide tarihli ve 160.000,00 TL tutarlı çek bedelinin tahsil edildiği tarihten itibaren işleyecek avans faiz oranıyla birlikte iktisapta ağır kusurlu olması nedeniyle davalı ...

AŞ 'den alınarak davacı müvekkile ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin Faktoring işlemini yaparken sadece alacağı faturaya dayalı olup olmadığnı devir ve temlik aldığı çekin ciro silsilesinin muntazan olarak birbirini takip edip etmediğini incelemekle yükümlü olduğunu ve bu yükümlülüğünü büyük bir titizlikle yerine getirdiğini bu davaya konu ... Bankası A.Ş ... şubesine ait ... seri numaralı 22/09/2023 keşide tarihli ve 160.000,00 TL tutarlı çeki, faktoring müşterisi ....ŞTİ.

(VK:996 115 96 40) İle 26.06.2023 tarihinde imzaladığı Faktoring Sözleşmesi 26/06/2023 tarihli alacak bildirim formu ödeme araçları tevdii bordrosu 19/06/2023 tarih ve ... numaralı faturaya dayanılarak müvekkili şirket tarafından devir ve temlik aldığını müvekkili şirketin davaya konu çekleri 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ile ... tarih ve ...

Sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. Maddesine uygun olarak devir ve temlik almış olduğu çekin meşru hamili olduğunu müvekkili şirketin tamamen iyi niyetli olarak dava konusu çeklere sahip olması ve çeklerin yasal hamili olması sebebiyle davanın esastan reddini, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;davacının cirantası olduğu çeki kargo ile göndermesi sırasında kaybolduğu ve davalı hamilin gerekli istihbari çalışmayı yapmadığı, bu suretle ağır kusurlu olduğu iddiasıyla, davalı tarafça keşideciden tahsil edilen çek bedelinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesi isteminden ibaret olduğu görüldü.

DELİLLER

... 1. Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir. ... Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ...Şirketinin 2023 yılına ait Mayıs ve Haziran aylarına ait BA-BS formları celp edilmiştir. ... Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Şti.'nin 2023 yılı mayıs ve haziran aylarına ilişkin BA-BS formları celp edilmiştir. ... Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Şti.'nin 2022,2023,2024 takvim yıllarına ilişkin BS formları celp edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

Dava çek istirdatı davasıdır.

Dava konusu çek incelendiğinde; ... Bankası A.Ş. ... şubesine ait ... seri numaralı 22/09/2023 keşide tarihli ve 160.000,00 TL tutarlı çekin keşidecisinin dava dışı ... A.Ş lehdarının dava dışı ... A.Ş. olduğu, arka yüzünde sırasıyla lehdar ... A.Ş., davacı ... A.Ş, .... A.Ş., ...Tic. Ltd. Şti., ...Şti. ve en son davalı ... olduğu görülmüştür.

Davacı tarafından, dava konusu edilen çekin müşterisi ... A.Ş'ye kargo yoluyla gönderildiği sırada kargo şirketi elindeyken kaybolduğu iddiasıyla çek istirdatını istemiştir.

Davalı, çeki faktoring işlemi kapsamında müşterisinden alındığını ve iyiniyetli hamil olunduğu iddia etmiştir.

Mahkememizce incelenen davalı kayıtları ve belgelerine göre; davalı ...şirketi ile dava dışı ... Şti. Arasında 26/06/2023 tarihli 3.000.000,00 TL limitli faktoring sözleşmesi imzalandığı, ...Ltd Şti.'nin ...Tic. Ltd. Şti.'ne 19/06/2023 tarihinde 261.075,00 TL'lik fatura kestiği, faturanın e-arşiv fatura olduğu, dava konusu çeki ...'in ...'e ciroladığı dava konusu çekin ödeme araçları tevdi bordrosu ile davalıya teslim ediliği anlaşılmıştır.

Dava konusu çekin davalı tarafça bankaya ibraz edilmesi ile 22/09/2023 tarihinde çek bedelinin davalı hamile ödendiği, ...Bankasının 03/05/2024 tarihli yazı cevabından anlaşılmıştır.

TTK 790. maddesinde; " Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır." hükmü düzenlenmiştir.

TTK 792. maddesinde ‘"çek herhangi bir surette hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür" hükmü düzenlenmiştir.

TTK 801.maddesinde; " Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir." hükmü düzenlenmiştir.

TTK 687.maddesinde;" Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi adasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez, meğerki hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun. Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır." hükmü düzenlenmiştir.

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. Maddesinde '' Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez.

Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.'' hükmü düzenlenmiştir. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/3.

Maddesi’nde; ‘Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktöring şirketine devri halinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktöring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki faktöring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.’ hükmü düzenlenmiştir.

Davalı tarafın yükümlülüğü 6361 sayılı yasa hükümlerine uygun temliki sağlamak ve çekin ciro silsilesinin TTK 801. maddesine uygunluğunu denetlemektir. TTK 790. maddesindeki " Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır." düzenlemesi karşısında ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı bu hali ile ciro silsilesi müteselsil ve birbirini takip ettiğinden, şeklen düzgün olduğu anlaşılmıştır.

Davalı taraf, ciro silsilesi şeklen düzgün olan çeki, dava dışı Zahar Otomotiv ile imzalanan faktoring sözleşmesi, e-arşiv faturası, ödeme araçları tevdi bordrosu ile teslim aldığından, yasaların kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirdiği anlaşılmıştır.

TMK 3. maddesinde; "Kanunun iyi niyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyi niyettir. Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyi niyet iddiasında bulunamaz."hükmü düzenlenmiştir. Davalı taraf iyi niyetli olduğunu savunmuş olup, davalının kötü niyetli olduğunu kanıtlama yükümlülüğü davacı tarafa aittir.

TTK 687 maddesi'' (1) Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.(2) Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır.'' hükmünü içermektedir.

Mahkememizce Finansal Kurumlar Birliğine müzekkere yazılarak dava konusu ... VKN'lı ... A.Ş'nin keşidecisi olduğu ... Bankası A.Ş ... Şubesine ait ... seri numaralı 22/09/2023 keşide tarihli ve 160.000,00 TL bedelli çeke dair birliğe ulaşmış bir çalıntı bildirimi olup olmadığı, varsa bildirim üzerine üyelerine bildirimde bulunup bulunmadığı sorulmuş, Finansal Kurumlar Birliği yazı cevabında dava konusu çekle ilgili herhangi bir kayda rastlanılmadığından bahisle cevap verilmiştir.

Mahkememizce Gelir İdaresi Başkanlığı'na müzekkere yazılarak faktoring işleminin konusu ...Şti (... VKN) tarafından ... Tic. Ltd. Şti'ye (... VKN) düzenlenen 19/06/2023 tarihli ... numaralı 261.075,00 TL bedelli faturanın sistemde kayıtlı olup olmadığı, e-arşiv faturası olarak düzenlendiği iddia edilen faturaların gerçek olup olmadığı sorulmuş, yazı cevabında faturanın sistemde kayıtlı ve geçerli bir fatura olduğunun tespit edildiğinden bahisle cevap verildiği görülmüştür.

Mutlak defi niteliğinde olmayan defiler, faktoring ilişkisinin üç tarafında (faktoring şirketi, faktoring müşterisi, müşterinin müşterisi) bulunmayan kişiler tarafından iyi niyetli yasal hamil olan faktoring şirketine karşı ileri sürülemez. Çekin rıza dışı elden çıktığından bahisle çek iptali talebiyle açılan ve ödeme yasağı tesis edilen dava, hasımsız açıldığından davalı, davanın tarafı değildir. Yine çek iptaline ilişkin davanın 06/07/2023 tarihinde açıldığı, ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyasından dava konusu çekle ilgili müzekkerenin 10/07/2023 tarihinde yazıldığı, banka tarafından müzekkerenin 12/07/2023 tarihinde tebliğ alındığı, faktoring işleminin 26/06/2023 tarihinde yapıldığı birlikte değerlendirildiğinde, ödeme yasağına ilişkin müzekkere henüz bankaya tebliğ edilip işleme alınmadan faktoring işleminin yapıldığı,

çeke dair Finansal Kurumlar Birliği'ne ulaşmış herhangi bir bildirim olmadığından davalının çekin kaybolduğuna/çalındığına ilişkin bilgisinin olduğundan bahsedilemeyeceği ve yine faktoring işleminin konusu faturanın GİB nezdinde geçerli ve kayıtlı bir fatura olması,

faturanın tarafları arasında BA-BS bildirimlerinin fatura ile uyumlu olması hep birlikte değerlendirildiğinde, faktoring şirketinin çeki kötü niyetli iktisap ettiğine dair dosyada yeterli delil bulunmadığından ve bu sebeple faktoring şirketinin 6102 sayılı Kanun'un 687. maddesi ve 6361 sayılı Kanun'un 9/3. maddesi gereği ağır kusurlu veya kötü niyetli olduğundan ya da bile bile borçlunun zararına hareket ettiğinden bahsedilemeyeceğinden (aynı yönde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi ... esas, ... karar sayılı 21/03/2024 tarihli kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi ... esas,

.. karar sayılı 06/02/2024 tarihli kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi ... esas, ... karar sayılı 30/11/2023, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi... esas, ... karar sayılı 30/11/2023 tarihli kararı) davacının davasının reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır