İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/224 K.2026/37

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... A.Ş ... Şubesinin 15.11.2024 tarihli, ... keşide yerli,... Seri numaralı, 140.000,00 TL bedelli çekin ... Tic. Ltd. Tarafından düzenlenerek müvekkiline verildiğini, müvekkilinin çekinin kaybolması sebebiyle taraflarınca ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas numaralı dosyası üzerinden çek iptali davası açıldığını, işbu çekin iptali için ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas numaralı dosyasında mahkeme, ödeme yasağı talepleri %20 teminat karşılığında kabul edilerek 13.11.2024 tarihindeki ara kararıyla davaya konu çekin dava sonuna kadar ödemeden men edilmesine ve ödeme yasağı kararının ilgili bankaya bildirilmesine kararı verildiğini, bu ödemeden men kararını takiben 15.11.2024 tarihinde ibraz edilen çek ...A.Ş 'e ödendiğini, ... seri numaralı çek, şekli itibariyle anlaşıldığı üzere ... tarafından ciro edildiğini ve daha sonra... Ltd.

Şti. ye ciro edildiğini, ardından bu şirket tarafından ilgili çek ... şirketine ciro edilerek ...A.ş. aracılığıyla takas yoluyla tahsil edildiğini, ...A.ş. aracılığıyla ... şirketine usulsüz şekilde yapıldığını, çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, müvekkilinden sonra ciro eden ve müvekkili ile aralarında hiçbir türlü ticari ilişki bulunmayan ..., dava konusu çeki haksız şekilde elinde bulundurarak ciro ettiğini, müvekkilinin davalı ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını, davalının kötüniyetli ve/veya ağır kusurlu olarak çeki iktisap ettiğini,

çekin gerçek hamilinin müvekkili olması gerekirken müvekkilinden sonra ciro eden ...'a müvekkilinin rızası dışında geçtiğini, müvekkili ...’a ait çekin zayi olduğu ve çek iptali davası yoluna gitmiş oldukları çekle ilgili ...

10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas numaralı dosyası kapsamında ödemeden men yasağı kararı verilmesi rağmen banka aracılığıyla ödemesi yapılan çekin hukuka aykırı şekilde ödendiğinin tespitinin yapılmasına, müvekkiline ait 140.000,00 Türk Lirası tutarındaki çekin ödemeden men yasağı konulmasına rağmen ödendiğinin tespitinden sonra ise haksız kazanım sebebiyle bedeli 140.000,00 TL olan çekin, ödeme tarihi olan 15/11/2024 tarihinden itibaren ticari faizi ile davalılardan tahsiline, her türlü yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı taraf, ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

E. sayılı dosyasında verilen ödeme yasağı kararına rağmen tahsil edildiği iddia edilen bir çekin bedelinin, taraflarına haksız şekilde geçtiğini ileri sürerek iadesini talep ettiğini, dava konusu çekin, müvekkilinin ...’a daha önce ticari ilişki içerisinde bulunduğu bir üçüncü kişi tarafından ciro edilerek verildiğini, müvekkilinin çeki iktisap ederken çalınmış ya da zayi olduğuna dair herhangi bir bilgiye sahip olmadığını, davacı tarafın, çeki kaybettiğini ve bu nedenle çek iptal davası açtığını beyan etmekle birlikte, bu iddiayı açık bir şekilde “çalındı”ya çevirdiğini,

dava konusu çekin ödemeye engel teşkil ettiği iddia edilen 13.11.2024 tarihli ödeme yasağı kararı ile ilgili olarak müvekkilinin hiçbir bilgi ve dahiliyeti bulunmadığını, müvekkilinin çeki bankaya ibraz etmediğini, yalnızca ciro yoluyla üçüncü kişiye devrettiğini, müvekkilinin, çekin ciro edilmesinden sonra çekin tahsil edilip edilmediğiyle ilgili bir işlem yapmadığını, herhangi bir tahsilatın da gerçekleştirmediğini, dolayısıyla, çekin en son tahsilatını yapan ...

A.ş. ile ... A.ş. arasında cereyan eden işlem ile müvekkili arasında doğrudan veya dolaylı bir bağlantı bulunmadığını, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı; davaya konu... çek numaralı, 15.11.2024 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 140.000,00 TL miktarlı çekin kaybolduğunu, anılan çeke ilişkin ... 10. Ticaret Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyası ile dava açıldığını, müvekkili şirkete ihbarı yapılan işbu davada müvekkili şirketin taraf sıfatına haiz olmadığını, işbu davanın haksız ikame edildiğini ve ihbar edildiğini, ... A.Ş. ...Şubesi , keşide yeri ... olan, ...

Seri Numaralı, 15.11.2024 keşide tarihli, 140.000,00-TL miktarlı çekin borçlu ...Şirket tarafından Faktoring sözleşmesi kapsamında müvekkiline verildiğini, çek faktoring hizmeti karşılığı, ... Bankası takas sisteminde tahsil edildiğini, bankadan dekont veya ekstre istendiğini, davaya konu söz konusu çekin, icra takibi borçlusu ... Şirketi' nden alınmış olup çek alacağı ...

İle ...Şirket arasındaki ticari ilişkiden kaynaklandığını, tüm beyanlar doğrultusunda, müvekkili şirketin davaya ihbar olunan olarak kabulüne, hukuki mesnetten yoksun, haksız ve hak düşürücü süre içerisinde açılmayan davanın öncelikle usulden mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine, takibe konu senet değerinin %20 sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının ve yine bu miktar üzerinden %10 oranında para cezasının davacıdan alınarak tarafımıza ödenmesine, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çek bedelinin istirdadı talebine ilişkindir.

İş bu dosya ... 10 ATM'nin ...Esas sayılı dosyasında davacı tarafa davaya konu çek yönünden istirdat davası açması için 2 haftalık kesin süre verildiği, davacı vekilinin verilen kesin süre içerisinde edimini yerine getirdiği ve dava konusu çeke ilişkin olarak İstirdat davası açıldığı anlaşılmıştır.

Davaya konu çekin cirolarının düzgün ve birbirini takip ettiği anlaşılmaktadır. Davacının cirosu beyaz ciro olup, bu ciro ile sonraki cirantanın çeki iktisap ettiği görülmüştür.

Çekin istirdadı davası, çeki ağır kusurlu veya kötü niyetle iktisap eden hamile karşı açılabilir.

Dosya kapsamındaki açıklamalardan çekin lehdar olan davacı tarafından ciro edildiği, beyaz ciro ile sonraki cirantanın iktisabının bulunuğu ve çekteki ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmamaktadır.

TTK'nın 792. maddesi.

“Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü haiz olup anılan kanuni düzenleme bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır.

Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır.

Bu davada, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Aynı Kanunun 790.maddesinde ise "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır.

TTK'nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.

Yine, TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hâmil korunur.

Bu tür davalarda, yukarıda da belirtildiği gibi çekin önceki hâmilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hâmil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delille kanıtlanabilir (Yargıtay HGK'nın..., E...., K. ... tarih ve sayılı kararı).

Bu bilgilere göre davacı, dava konusu edilen çekin hamili iken rızası dışında elinden çıktığını ve davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlamakla yükümlüdür. Bu davada ispat yükü HMK'nın 190. maddesine göre davacıya aittir. Bu davada, davacı çekin yetkili hamil olduğunu ve rızası dışında elinden çıktığını ispat edeceği gibi, davalının da iktisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olduğunu kanıtlamalıdır. Davalının cevap vermiş olması ve ispat yükünün kendisinde olmamasına rağmen, karşı ispat bakımından bir takım beyanlarda bulunmuş olması HMK'nın 191. maddesine uygun olup, ispat yükünün davalı tarafından üstlenildiği kabul edilemez. Bu nedenle davalının ticari defterlerini ibraz etmemesine bir sonuç yüklenemez.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalıların çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispatlayamadığı anlaşılmakla anılan davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalıdır. Hakim · e-imzalıdır.