İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/570 K.2019/602

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan menfi tespit davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.

DAVA /

Davacı vekilinin sunmuş olduğu dava dilekçesini özetle. Müvekkilinin dava konusu çekin içinde olduğu on adet boş çek yaprağından oluşan çek karnesini muhasebecisi ...'a ait işyerindeki kasaya daha sonra ihtiyaç halinde kullanmak üzere bırakıldığını, ancak, muhasebeci ..., müvekkilinin haberi olmaksızın çekleri aldığını ve müvekkiline iade etmediğini, müvekkilinin de İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı ...

Soruşturma dosyası ile muhasebeci ...'dan şikayetçi olduğunu, çek karnesi içindeki çeklerden olan dava konusu çek müvekkilinin bilgisi dışında, sahte olarak keşide edildiğini ve bankaya ibraz edildiğini, ancak banka imzaların tutmadığı gerekçesiyle davalıya ödeme yapmadığını, ancak, davalı iş bu dava konusu sahte çeki halen icra takibine konu ederek müvekkilimi mağdur edebileceğini, zira, bankaya ibraz ederek ödeme talep ederek kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin sahte çekten dolayı mağdur olma ihtimali karşısında huzurdaki davayı açmakta hukuki yararı bulunduğunu, müvekkilinin iradesi dışında elinden çıkan,

ibraz edilen banka tarafından da "imzaların tutmadığı" gerekçesiyle davalıya ödenmemiş olan sahte çekin icraya konularak yahut ihtiyati haciz kararı alınarak mağdur edilme ihtimali an meselesi olduğundan ihtiyati tedbir kararı verilmesini, "ticari dava niteliğindeki menfi tespit davalarının açılabilmesi için arabulucuya başvuru zorunluluğu bulunmamaktadır" şeklinde hüküm kurduğundan arabuluculuğa başvurulmaksızın huzurdaki davayı açtığını, davanın kabulüyle, davaya konu çekin karşılıksız kaldığını, bu çekten dolayı müvekkilinin davalıya borcunun bulunmadığının tespiti ile çekin iptalini,

yargılama giderleriyle ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA /

Davalı şirkete usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip tutanağının tebliğ edildiği, ancak süresinde herhangi bir cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

GEREKÇE /

Dava; Karşılıksız kaldığı iddia edilen çekten dolayı menfi tespit ve çekin iptali istemlerine ilişkindir.

19.12.2018 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak, yürürlüğüne giren 7155 Sayılı Kanunun 20. maddesi ile 6102 Sayılı TTK. 'nın ( 5. ) maddesine eklenen 5/A maddesi gereğince ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmasından önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olarak düzenlenmiş olması ve 7155 Sayılı Kanunun ( 23. ) maddesi ile 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununa eklenen 18/A ( 2 ) maddesi ile "Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmakszın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir'' hükmü getirilmiştir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/(2). maddesine göre, ''Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır'' hükmü yer almaktadır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 115. maddesi gereğince; Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

Ancak sadece konusu "bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin davalar" yasa kapsamında görüldüğünden menfi tespit davasının bu kapsama dahil olup olmadığına da açıklık getirilmesi gerekir. İİK 72. Maddesine göre " borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını tespit için menfi tespit davası açabilir" tedbir alınmadığı için borç ödenmişse istirdat davası olarak devam olunur.

Menfi tespit davası karşı tarafın potansiyel alacak iddiası ile bir takip başlatma veya dava açma tehdidini etkisiz kılmaya veya dava açılmışsa borcun ödenmesini önlemeye yönelik olduğundan ara buluculuk şartı öngören yasa anlamında davanın konusunun bir para alacağı olduğu açıktır. Bu alacağın hangi tarafa ait olduğunun önemi yoktur.

Yasanın konusu bir miktar para olan borç ilişkisininin taraflarından birini ara buluculuğa tabi kılarken diğer tarafı buna dahil etmemiş olması yasanın amacına ve menfaatler dengesine aykırı olurdu.

Çünkü alacak davası da, menfi tespit davası da maddi hukuk bakımından taraflarından birinin yükümlülüğünün para borcu olduğu bir tek hukuki ilişki olmasına rağmen usul hukuku bakımından aynı borç için alacaklıya alacak davası açma, borçluya ise söz konusu borcu ödemeden kurtulmasına imkan veren menfi tespit davası açma, ayrıca bütün bunların dışında da açılacak alacak davasında savunma içinde borçluya savunma kapsamında alacağın bulunmadığını kanıtlama hakkı tanınmıştır.

Bu nedenler ile menfi tespit davasının da zorunlu ara buluculuğa tabi davalardan olduğu kabul edilmiştir.

Dava dilekçesinden davacı yanın arabuluculuğa başvurmadan doğrudan dava açtığı ve dava konusu talebi bakımından zorunlu arabuluculuk sözkonusu olmakla davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM / Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-7155 sayılı Kanunun 20. Maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa eklenen 5/A maddesi ve 7155 sayılı Kanunun 23 Maddesi ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununa eklenen 18/A-2 maddesi uyarınca Arabulucuya başvurulmadan dava açılmış olması karşısında, davanın TTK'nun 5/A., 6325 sayılı Kanunun 18/A-2., HMK'nun 114/2 ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE,

2-Alınması gereken 44,40 TL ret harcından peşin alınan 1.280,82-TL harcın mahsubu ile arta kalan 1236,42- TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,

4-Davacı tarafından yatırılan gider/delil avansının arta kalan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,

5-Karar tarafların yokluğunda verilmekle; re'sen tebliğine,

Hakim ... Katip