İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/626 K.2026/88

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Endüstriyel mutfak makineleri imalat ve pazarlama işi ile iştigal eden davacının ...Bankası A.Ş.... şubesine ait davaya konu ... no.lu 500.000,00 TL bedelli, 31/10/2023 keşide tarihli çeki ...'da faal ... Tic.A.Ş.'ye tam ciro ettikten sonra Konya ilinde ... şirketine teslim ettiğini, çekin kargoda çalındığını, hırsızlık olayını öğrenir öğrenmez ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

E. sayılı dosyası ile 01/09/2023 tarihinde zayi sebebiyle iptal davası açtıklarını ve çekle ilgili tedbir kararı verildiğini, tedbirin akabinde ... tarafından müvekkilinin aranarak bilgi alındığını ve 04/09/2023 tarihli ... A.Ş. Kaşe ve imzalı bir teyit mektubu ile yine ... şirketine ait olduğu iddia olunan, ...

5. Noterliği'nin ... tarih ve ... yev. no.lu 'İmza Sirküleri' başlıklı belge ile davaya konu çekin görüntüsünü e-posta ile gönderildiğini, bahsi geçen teyit mektubunda müvekkiline atfen yer alan kaşe ve imzanın sahte olduğunu, aynı şekilde imza sirkülerinin de gerçeğe aykırı bilgiler içeren sahte bir belge olduğunu, çeki gönderdikleri ... şirketine ait kaşe ve imzanın da sahte olduğunu bu durumun ilgili şirket olan ...'dan öğrendiklerini, Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesine aykırı olarak davalı faktoring şirketinin istihbarat çalışması yapmadığını,

fatura bilgilerini kontrol ve teyit etmediğini, borcun varlığına ilişkin hiçbir araştırma yapmadığını, faturanın doğruluğuna ilişkin araştırma yapması gerektiği halde bunu yapmadığını, sunulan faturanın sahte olması sebebiyle 6361 sayılı kanunun 9/2.

Maddesine açıkça aykırılık bulunduğunu beyanla, davalının faktoring mevzuatına aykırı hareket etmesi sebebiyle çeki iktisabında ağır kusurlu olduğunu ve çeki gerçek ve haklı hamili olan davacıya iadesine ilişkin çekin istirdadını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu çekin çalıntı olduğuna dair iddiaya bir diyeceğimiz olmamakla beraber davalı şirketin kötü niyetli olduğuna veya yükümlülüklerini yerine getirmeden işlem yaptığına ilişkin iddia gerçeğe aykırı olduğunu, çekin rıza hilafına elden çıkmış olması mutlak bir defi olmayıp yalnızca kötü niyetli veya iktisapta ağır kusurlu hamillere karşı ileri sürülmesi mümkün bir defi olacağını, davacı, kargo aracılığıyla kambiyo senedi gönderdiğinden ağır kusurlu olduğunu ve huzurdaki dava kendi kusuruna dayanarak hak elde etme amacı taşıdığını, davalı şirketin çeki iktisabında ağır kusurlu olduğu ispatlanamadığından davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

Dosyada delil olarak; dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçesi ve ekleri, beyan dilekçeleri, yazı cevabı içerikleri, faktoring sözleşmesi, çek sureti, ... 1.ATM'nin ... esas sayılı dosya Uyap mündericatı, ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Değişik iş sayılı dosyası, ... 13.İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosya Uyap mündericatı, imza sirküleri, ihtarname, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı....

Mahkememizce ... Esas ve ...Karar sayılı 29/01/2024 tarihli kararı ile dava konusu uyuşmazlık bakımından aktif husumet yokluğundan ret kararı verilmiş olup kararın davacı tarafından istinaf edilmesi neticesinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin ...Esas ve ... karar sayılı 07/10/2024 tarihli kararı ile kaldırılarak Mahkememize gönderilmesi üzerine yargılamaya kaldığı yerden devam olunmuştur.

Mahkememiz İstinaf kararı ile bağlı olduğundan kaldırma kararı doğrultusunda araştırmalar yapılmış, konusunda uzman bilirkişi SMMM ...'dan alınan 19/01/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle. "Davacı şirket tarafından, keşidecisi ..., Ltd. Şti.,lehdarı davacı ... olan, ..

Bankasına ait,.. seri no.lu 31.10.2023 tarihli 500.000,00 TL bedelli, düzenleme yeri ... olan çek ile ilgili, taşınması sırasında kargo şirketi tarafından kaybedildiği ileri sürülerek, .... | Asliye Ticaret Mahkemesi ...

E. sayılı dosya 04.09.2023 Tarihli Tensip Tutanağı ile ödeme yasağı kararı alındığı, Usulüne uygun tutulan davacı şirket defterlerine göre; çek keşidecisi ... firmasının 31.12.2022 tarihi itibariye 4.731.143,66 TL, çekin ciro edildiği ... firmasının ise, 21.12.2023 tarihi itibariyle 325.328,88 TL alacak bakiyesinin bulunduğu, İbraz edilen muavin defter dökümlerine göre; davacı şirketin, 31.10.2023 vadeli 500.000,00 TL lık dava konusu çeki, ... firmasından 18.08.2022 tarihinde aldığı, 24.08.2023 tarihinde ise ... firmasına, borcuna karşılık verdiğinin anlaşıldığı,

Davalı faktöring şirketi ile dava dışı ... firması arasında, 04.09.2023 tarihli, Azami Faktoring Hacmi 5.000.000,00 TL olarak kararlaştırılan, Faktor kısmında davalı ... A.Ş isim ve kaşesi ile, Müşteri kısmında ... Tic. Ltd. Şti. Ünvanı ve imzası, Müteselsil Kefil kısmında ... isim ve imzası bulunan Faktoring Sözleşmesi imzalanmış olduğu, Söz konusu sözleşme ileri sürülerek, davalı faktöring şirketi tarafından, 06.11.2023 tarihinde ... 13. İcra Müdürlüğü nün ...

E. sayılı dosyası ile dava konusu çeke ilişkin Kambiyo Senetlerine Özgü takip başlatıldığı, usulüne uygun tutulan davalı şirket defter ve belgelerine göre; faktöring müşterisi dava dışı ... firmasının, 22.11.2023 tarihi itibariyle herhangi bir bakiyesinin bulunmadığı, Aralarındaki sözleşme kapsamında, faktoring konusu 31.08.2023 tarihli, ... nolu, KDV hariç 454.545,46 TL (KDV Dahil 500.000,00 TL), tutarındaki e-arşiv fatura ve 31.10.2023 tarihli, 500.000,00 TL lik Halkbank çeki karşılığında, müşterisi e Regeneration Tasarım firmasına 442.836,25 TL ödeme yaptığının görüldüğü,

söz konusu çek bedelinin icra takibi vasıtasıyla tahsil edildiğinin anlaşıldı. Ayrıca, sözleşme ile aynı tarihli, ... Ltd.

Şti. kaşe ve imzasının bulunduğu, Alacak Bildirim Formu/Ödeme Araçları Tevdi Bordrosu/ Ön Ödeme Talimatı, Alacak Bildirim Formu/Ödeme Araçları Tevdi Bordrosu/ Ön Ödeme Talimatı, Ödeme Araçları Tevdi Bordrosu, Ön Talimatı, Müşteri Kabul Beyanının dosyaya ibraz edilmiş olduğunun görüldi Dava dışı ... tarafından, ihtilaf konusu fatura ile ilgili dava dışı ... firmasına itiraz ve faturanın iadesine ilişkin, ...

6. Noterliği nin ... tarihli, ... yevmiye no.lu ihtamamesinin düzenlenmiş olduğu, ihtamame ve eki faturanın ... firmasına tebliğine ilişkin dosyada herhangi bir belge ve bilgi bulunmadığı, Dosyada, davacı ... Endüstriyel Mutfak Ekipmanları firması tarafından, davalı ...

A.Ş ye hitaben düzenlenen ve dava dışı ... firması ile aralarındaki ticari ilişkide takas, mahsup İlişkisi, temlik yasağı bulunmadığına ilişkin 04.09.2023 tarihli taahhütname görüntüsünün mevcut olduğu, Söz konusu teyit mektubundaki “... kaşe ve imzasının sahte olduğu, şirketlerinin eli nü olmadığı, bilgi ve onayları dışında sahte olarak düzenlendiği” yönündeki davacı şirket beyanının hukuki yorumu gerektirdiği, bu hususta takdirin Sayın Mahkemede olduğu" bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, ...Bankası ... Şubesine ait, 31/10/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 500.000,00 TL bedelli bedelli çek bedelinin istirdadı istemine ilişkindir.

Davacının iddiasının, dava konusu çekin kargoya verildiği esnada kaybolduğu, çek bakımından sorumluluğunun bulunmadığı, ciranta ...A.Ş tarafından atılan imzanın o şirket yetkililerine ait olmadığı, davacı tarafından sunulan teyit mektubundaki imzanın ve kaşenin sahte olduğu, faktoring şirketinin gerekli istihbari çalışmaları yapmadığı ve çekin bedelinin istidatına karar verilmesi gerektiği şeklinde olduğu,

Davalının savunmasının ise, söz konusu çeklerin yasal mevzuata uygun olarak ciro yolu ili iktisap edildiği ve davacının iddiasını davalıya karşı ileri sürülemeyeceği şeklinde olmakla;

Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Hususunun; Davacının dava konusu edilen bedeli ödenen çekin istirdatı talebinde haklı olup olmadığı, davacının çek bakımından sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, söz konusu çeklerin mevzuata uygun olarak devralınıp devralınmadığı ve istirdat isteminin yerinde olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

Finansal kiralamaya ilişkin hükümler 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Söz konusu Yasa'nın 9/2. ve 3. Maddesinde kambiyo senetlerinin ne şekilde temlik alınacağının düzenlenildiği ve buna göre "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.

(3) Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." şeklendi düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Yine aynı Yasanın 9/2. maddenin yollamasıyla ... tarih ve ... sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1. Maddesinde "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir.

İstihbarat çalışmasının; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,

c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur." hükümleri düzenlenmiş olup,

faktoring şirketlerinin gerekli istihbarat çalışmasını nasıl yapacağı ve çalışma usulleri açıkça düzenlemiştir.

29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 8/1. Maddesinde "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir. Kuruluş tarafından kullanılan faktoring programları bu uyumu gözetecek ve uyumsuzluk söz konusu olduğunda işlem yapılmasına olanak vermeyecek şekilde yapılandırılır." hükümleri düzenlenmiştir

Bu kapsamda faktoring sözleşmeleri bakımından alacağın temliki hükümleri uygulandığından TBK hükümleri uyarınca sözleşmenin yazılı olarak yapılması gerektiği kabul edilmektedir.

Yapılan tüm bu açıklamalar uyarınca Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava konusu çek incelendiğinde, ... Bankası-... Şubesi- ... Seri Numaralı 500.000,00 TL tutarlı çekin keşidecinin dava dışı ... San ve Tic. LTD şirketi olduğu, lehtarın ise davamızın davacısı olduğu, söz konusu çekin dava dışı ... A.Ş ve...Tic. LTD.ŞTİ'ne ciro edildiği, son hamilin ise davalı faktoring şirketi olduğu anlaşılmıştır.

Davacının iddiasının söz konusu çeklerin kargoda çalındığı, ciranta ...Dış A.Ş tarafından atılan imzanın o şirket yetkililerine ait olmadığı, lehtar olan davacı tarafından sunulan teyit mektubundaki imzanın ve kaşenin sahte olduğu, faktoring şirketinin gerekli istihbari çalışmaları yapmadığı şeklinde olmakla, bu kapsamda tarafların iddia ve savunmaları uyarınca tüm evraklar toplandıktan sonra alanında uzman bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde sunulan rapor dosyamız arasına alınmıştır.

Dosyamız arasına sunulan tüm evraklar uyarınca, davalı ile dava dışı ...LTD.ŞTİ arasında 04/09/2023 tarihli 5.000.000,00 TL(beş milyon TL) limitli faktoring sözleşmesinin akdedildiği, dava dışı ... Tic. LTD.ŞTİ tarafından dava dışı ...A.Ş adına 31.08.2023 tarihinde (çekin vade tarihinden önce) toplam 500.000,00 TL tutarlı fatura düzenlediği ve davalının alacak bildirim formu ile söz konusu faturanın tamamının temlik aldığı, yine söz konusu çeklerin de çek tevdi formu ile dava dışı ...Tic LTD. ŞTİ tarafından davalıya temlik edildiği, çeklerin ciro silsilesinde ise bir kopukluğun bulunmadığı anlaşılmakla; davalı şirket tarafından çeklerin yasal mevzuata uygun bir şekilde temlik aldığı anlaşılmıştır.

Davacı tarafından hakkında fatura düzenlenilen ciranta dava dışı ...A.Ş tarafından 31/08/2023 tarihli fatura itiraz edildiğine dair ihtarname örneği sunulmuş ise de, itirazın 18/09/2023 tarihinde (itiraz için düzenlenen 8 günlük süreden sonra) yapıldığı, davalı ile dava dışı ... LTD.ŞTİ arasındaki sözleşmenin ise 04/09/2023 tarihinde yapıldığı, dolayısıyla faturaya itirazın sözleşmeden çok sonra yapıldığı ve itirazdan sonraki işleme dair başkaca bir evrakın bulunmadığı anlaşılmakla, tek başına söz konusu faturaya itirazın davalı faktoring şirketin sorumluluğuna sebebiyet verdiğinin ispatı için yeterli görülmemiştir.

Her ne kadar davacı tarafından ciranta ... A.Ş tarafından atılan imzanın o şirket yetkililerine ait olmadığı ve davacı tarafından sunulan teyit mektubundaki imzanın ve kaşenin sahte olduğu iddia edilmiş ise de, imza inkarında ancak ilgili hak sahibinin bulunabileceği, bu kapsamda davacının dava dışı şirketler hakkında imza inkarında bulunamayacağı ve teyit mektubundaki imzaya ilişkin hususların ise yargılama sonucuna doğrudan etkisinin bulunmayacağı anlaşılmakla davacının bu kapsamdaki itirazlarına da itibar edilmemiştir.

Davacının davalının faktoring işlemi esnasında yasal mevzuata uygun işlem tesis etmediğine dair iddialarını ispat edemediği ve davalının temlik esnasında kötüniyetli olduğu iddiasını ise ispatlayamadığı anlaşılmakla davacı tarafından çek bedelinin istirdatı talebi bakımından iddiasını ispatlayamadığından, ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KATİP

e-imzalıdır

HAKİM

e-imzalıdır