İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/315 K.2026/48

Mahkememizde görülmekte olan Çek İstirdatı (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle;Müvekkilinin toplamda 14 adet çeki borcuna karşılık İstanbul'da faaliyet yürüten ... LTD. ŞTİ'ye ciro ederek 17/05/2018 tarihinde ... Kargo ile gönderdiğini, aradan geçen 5 gün sonra kargo alıcısı şirket tarafından kargonun gelmediğinin bildirilmesi üzerine kargo şirketinin arandığını, kargonun kaybolduğunun bildirildiğini, davaya konu çekler ile birlikte kaybolan diğer çeklerin hamiline ödenmemesi talepli olarak ...

5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyası ile Çek İptali davası açıldığını, mahkemece verilen ödeme yasağı kararının tüm ilgili bankalara ve davaya konu çeki ödemekle yükümlü bankalara bildirildiğini, davalıların Faktöring şirketleri olduğunu, almış oldukları çekler ile ilgili olarak kendilerine kırdırılan çek bedelinin gerçek bir borç ilişkisinden doğup doğmadığını araştırmak ve buna ilişkin belgelerinde doğruluğunu inceleyerek alma zorunda olduklarını, bu yasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde iyi niyetli 3. Kişi iddiasında bulunamayacaklarını,

kötü niyetli davalı şirket ve davalı şirkete ciro eden ciro silsilesinde müvekkiline kadar aradaki cirantaların tamamının aynı düşünce ile hareket eden kötü niyetli kişiler olduğunu, müvekkilinin kendisinden sonra gelen cirantalar ile herhangi bir ticari ilişkisinin söz konusu olmadığını, bu sebeple söz konusu çeklerden dolayı müvekkil şirketin kendisinden sonra gelen cirantalara ve hamile herhangi bir borcu olmadığını belirterek kendiliğinden dikkate alınacak sair sebeplerden dolayı öncelikle davaya konu çekler ile ilgili ...

32. İcra Müdürlüğü'nün ... ve ... Esas sayılı icra takip dosyalarına, ... 7. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyasına ve ....

14. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyasına yatırılacak paranın davalı alacaklılara ödenmesinin durdurulmasına, bilahere yapılacak yargılama sonucunda davalı şirketlere borçlu olmadıklarının tespitine, dava konusu çeklerin iptaline ve diğer yasal sonuçlarına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talebi ile dava ettikleri anlaşıldı.

CEVAP

Davalıya yapılan usulüne uygun tebligata rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak davayı reddetmiştir.

Mahkememizin... Esas ve... Karar sayılı kararı ile; "...Alınan 02/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; Davalı ...Ş.'nin mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğunun mütalaa edildiği anlaşıldı.

Alınan 26/11/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda sonuç olarak; Dava dışı ... tarafından 27/04/2018 tarihinde ... numaralı ve KDV dahil 7.000-TL fatura düzenlenen ... A.Ş.'nin vergi dairesince adreste bulunamama nedeniyle vergi terkinin 30/09/2018 tarihinde yapıldığının görülmüş olduğunun mütalaa edildiği anlaşıldı.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava, faktoring şirketi aleyhine, çekten dolayı açılan menfi tespit davasıdır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Mahkememizin 2018/741 Esas sayılı dosyasında, davalılardan ...A.Ş. yönünden açılan davada verilen tefrik kararıyla birlikte Mahkememizin 2019/265 Esas sayılı dava dosyasında, davalı ... yönünden çekten kaynaklı olarak açılan menfi tespit davasının yargılamasının yapıldığı, tahkikat aşamasında, taraf teşkilinin sağlanarak, usulüne uygun olarak bildirilen delillerin toplanıldığı, dava dosyamız mali bilirkişiye tevdii edilerek bila tarihli raporun alındığı anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacıya ciro edilen çeklerin, dava dışı ...Şti.'yi kargo yolu ile gönderimi sırasında kaybolduğu, bu çeklerle ilgili olarak ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dava dosyasıyla çek iptali davasının açıldığı, bu çeklerin icra takibine konu edildiği belirtilerek, davalı ... şirketinin, Yasal araştırma yükümlülüklerini yerine getirmediği iddiasıyla iş bu menfi tespit davasının açıldığı,

6361 Sayılı Yasanın 9. Maddesi gereğince, bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri halinde, faktoring şirketlerinin, temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme, ciro silsilesine dikkat etme, faturadaki borçlu ile keşideci veya cirantanın aynı kişi olmasına dikkat etme yükümlülükleri olup somut olayda davalı ... şirketinin, Yasal araştırma yükümlülüklerini yerine getirdiğine yönelik bila tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın reddiyle birlikte, dava konusu edilen talep ve iddiaların, yargılamayı gerektirmesi sebebiyle kötüniyet tazminatı şartları oluşmadığından,

davalı lehine, davacı aleyhine, kötüniyet tazminatına hükmedilmeyerek neticede aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davanın reddine,..." kararı verildiği. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin 18/04/2024 tarih, ... Esas ve... Karar sayılı ilamıyla;"... İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davanın konusu, TTK 792 maddeye göre açılan çek istirdadı davasıdır.

Mahkemece 2018/741 E. sayılı dosyasında, 27/05/2019 tarihli 1.nolu celsesinin 4 nolu ara kararı ile davacının davalılardan ... A.Ş. 'ye açmış olduğu davanın tefriki ile ayrı esasa kaydına karar verildiği, davanın ... 9. ATM nin ... E. sayılı dosyasında yargılamaya devam edildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından duruşmadaki beyanlarında icra dairesine ödeme yaptıklarını, davanın istirdat davasına dönüştüğünü beyan etmişlerdir.

... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/04/2019 gün ... Esas ... K.sayılı kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği, dava konusu çeke istinaden istirdat davası açılması için süre verildiği görülmüştür.

02/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda; Davalı ...Ş.'nin mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu belirtilmiştir.

26/11/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda; Dava dışı ... tarafından ... tarihinde ... numaralı ve KDV dahil 7.000-TL fatura düzenlenen...A.Ş.'nin vergi dairesince adreste bulunamama nedeniyle vergi terkininin 30/09/2018 tarihinde yapıldığının görüldüğü belirtilmiştir.

Davalı ... bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinde Yargıtay 19 HD.nin ...

E. sayılı kararında faktoring şirketinin çekteki alacağı fatura ile tevsik etme çek ile faturanın uyumlu olup olmadığının araştırma dışında başkaca bir yükümlülüğünün bulunmadığını, faturanın varlığının tek başına yeterli olduğunu, faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkındaki yönetmeliğin 8.mad. araştırma görevinin açıklandığını bu hükme göre faktoring şirketinin çek ile alacağı tevsik eden faturanın birbirine uyumlu olup olmadığını araştırmakla yükümlü olduğunu,

birbirine uyumlu olup olmadığının ve faturanın taraflarının müvekkilden önceki cirantalar aynı kişiler olmasını araştırmak dışında müvekkilinin başkaca bir yükümlülüğü bulunmadığını faktoring işleminin tarafı olan şirketlerin ek raporunda 30/09/2018 tarihinde terkin edildiği, terkin işleminden aylar önce 22/05/2018 tarihinde faktoring işleminin gerçekleştiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı istinafında Faktoring şirketinin temlik aldığı çeklerin avans ödemesi olduğunu bildiği, malların teslim edilip edilmediğini, ciranta gözüken şirketin gerçek olup olmadığının araştırılarak ve buna göre yapmak zorunda olduğunun iyi niyetli hamil olmadığının ileri sürmüştür.

Mahkemece bilirkişi raporuna istinaden davanın reddine karar verilmiş ise de; Mahkemece öncelikle icra dosyası ve çek fotokopisi getirtilerek faktoring sözleşmesi tarihide göz önünde bulundurularak Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 5. maddesine göre faktoring şirketi tarafından araştırma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğinin araştırılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekir iken eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmıştır.

Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; 2- ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/03/2021 tarih, ...E. ... K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE...""karar verildiği, İstinaf kaldırma kararı sonrası, mahkememize gelen dosyanın 2024/315 Esas sayıya kaydının yapılarak yargılamaya devam olunduğu anlaşıldı.

Bilirkişi tarafından düzenlenen 19/01/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; "...Davalı şirkete ait 2018 yılı yasal defterlerinin sahibi lehine delil olma özelliğinin bulunduğu, Borçlusu ...A.Ş. olan 27.04.2018-1075 tarih ve sıra nolu 7.000,- TL lık Fatura ile ilgili davalı ...

Faktöring tarafından yapılan istihbarat çalışmasında ...A.Ş. firmasına ulaşılamadığından faturanın teyiti alınmadan sadece mükerrer olup olmadığı kontrol edilerek Faktöring işleminin Yönetmelik 5/b maddesine aykırı olarak işlem yapıldığının görüldüğü, Fatura üzerinde teslim alan ve teslim eden kısımlarının boş (isim ve imzasız) olduğunun görüldüğü, Davalı ... işlemlerinin gerçekleştirilmesinde Teminata almış olduğu ...

Şubesi ... nolu 7.000 TL tutarlı çekin sağlıklı olduğunu tespit amacıyla Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ' in 5/c maddesi kapsamın da Çek Keşidecisine dahi başvurmak durumunda olup; teminata alınan bu çekle ilgili olmak üzere keşideciye başvurulmayarak teyidinin alınmadığının görüldüğü, Davalı ... AŞ nin temlik aldığı faturayı, ekinde ciro yoluyla devir alınan ...

Şubesi ... nolu 7.000 TL tutarlı çeki vadesiyle uyumlu olarak İSKONTO ederek. 6.456,52,- TL lık bir Ödemenin 22.05.2018 tarihinde dava dışı ... hesabına ödeme yapıldığı, hem faktöring işlemleri hem de ödeme işlemlerinin davalı ... A.Ş. yasal defterlerinde kayıtlı olduğu..." sonuç ve mütalaa edildiği anlaşıldı.

... 14.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı icra takip dosyası UYAP üzerinden incelendi.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 6102 Sayılı TTK'nun 792 maddeye göre açılan çek istirdadı davasıdır.

Davacı tarafça ... 14.İcra Müdürlüğü'nün... Esas Sayılı icra takibine konu çeke ilişkin davalı tarafa borcunun olmadığının tespiti, çekin iptalini talep ettiği anlaşıldı.

... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/04/2019 gün ...Esas ... K.sayılı kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği, dava konusu çeke istinaden istirdat davası açılması için süre verildiği görülmüştür.

... 14.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı icra takip dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, ''Örnek No:10'' ödeme emri düzenlendiği, takip dayanağı kıymetli evrakın çek olduğu, 13/08/2018 tarihinde kapak hesabı yapılarak dosya borcunun ... Şirketi tarafından ödendiği anlaşıldı.

Dosya kapsamı ve toplanılan tüm deliller incelendiğinde; istinaf ilamı doğrulturusunda icra dosyası ve çek fotokopisi getirtilerek faktoring sözleşmesi tarihi de göz önünde bulundurularak Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 5. maddesine göre faktoring şirketi tarafından araştırma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğinin araştırılması için dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, davalı şirkete ait 2018 yılı yasal defterlerinin usulüne uygun şekilde tutulduğu, sahibi lehine delil olma özelliğinin bulunduğu,

borçlusu...A.Ş. olan 27.04.2018-1075 tarih ve sıra nolu 7.000,- TL lık Fatura ile ilgili davalı ...

Faktöring tarafından yapılan istihbarat çalışmasında ...A.Ş. firmasına ulaşılamadığından faturanın teyiti alınmadan sadece mükerrer olup olmadığı kontrol edilerek Faktöring işleminin Yönetmelik 5/b maddesine aykırı olarak işlem yapıldığının görüldüğü, Fatura üzerinde teslim alan ve teslim eden kısımlarının boş (isim ve imzasız) olduğunun görüldüğü, davalı ... işlemlerinin gerçekleştirilmesinde teminata almış olduğu , Faktoring ...

Şubesi ... nolu 7.000 TL tutarlı çekin sağlıklı olduğunu tespit amacıyla Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik' in 5/c maddesi kapsamın da Çek Keşidecisine dahi başvurmak durumunda olup; teminata alınan bu çekle ilgili olmak üzere keşideciye başvurulmayarak teyidinin alınmadığının görüldüğü, davalı ...

Faktöring AŞ nin temlik aldığı faturayı, ekinde ciro yoluyla devir alınan ...Şubesi ... nolu 7.000 TL tutarlı çeki vadesiyle uyumlu olarak iskonto ederek. 6.456,52,- TL'lık bir ödemenin 22.05.2018 tarihinde dava dışı ... hesabına ödeme yapıldığı, hem faktöring işlemleri hem de ödeme işlemlerinin davalı ...

Faktöring A.Ş. yasal defterlerinde kayıtlı olduğunun tespit edildiği, akabinde davacı tarafın defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak dava konusu 7.000 TL'lik çekin çıkışının kime yapıldığı, çek üzerinde davacıdan sonra cirosu olan ...isimli kişi ile ticari ilişkisinin olup olmadığı hususları tespit edilmesi için mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, davacı tarafa bilirkişi ücreti yatırması için kesin süre verildiği, ihtaratlı kesin süre içerisinde bilirkişi ücretinin yatırılmadığı, ayrıca avans ikmalinin de yapılmadığı,

davacı tarafın üzerine düşen ispat yükümlülüğünü yerine getiremediği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.