İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/566 K.2025/275

Mahkememizde görülmekte olan 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, 1994 yılında, ...'de denim ve non-denim konfeksiyon imalatı yapmak üzere kurulmuş olup; ... adı altında bugün, küresel markalara kadın, erkek ve çocuk kategorilerinde koleksiyonlar hazırlayan, 2022 yılı itibariyle 600'ün üzeride çalışanıyla ...'in en önemli tekstil imalat ve ihracatçılarından biri olarak hizmet vermekte olduğunu, müvekkili ... ve ...

Firmalarının ... üyesi olduğuna dair belgelerin işbu dilekçe ekinde ibraz edildiğini, taraflar arasında 06/06/2024 tarihinde 10.000.000-TL tutarında "İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Sözleşmesi" akdedildiğini, işbu sözleşme kapsamında müvekkili firma tarafından kredi koşullarına uygunluk taahhütnameleri imzalatılmış olduğunu, müvekkili şirketin net ihracatçı olduğuna dair tespit tutanağı düzenlenmiş olduğunu, müvekkili firmanın taraflar arasında akdedilen İhracat Kredi Sözleşmesi ve taahhütnamelere aykırı tek bir işlemi olmadığı halde,

davalı banka tarafından müvekkilinin hesabından bilgisi ve rızası dışında 128.929,72-TL Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (Bundan sonra ... olarak anılacaktır.) kesintisi yapılmış olduğunu, işbu hukuka aykırı işlem neticesinde, müvekkili firma tarafından 10/06/2024 tarihinde davalı banka yetkilisine e-mail gönderilerek,

banka tarafından yapılan 128.929,72-TL ... kesintisinin iade edilmesi talep ettiklerini, davalı banka tarafından cevaben, reeskont kredilerinden alınan ...'nin Merkez Bankasından direk düşüm yapılarak hesaba geçişinin sağlandığı ve bu kesintinin banka tarafından alınan bir masraf kalemi olmadığının bildirilmiş olduğunu, akabinde müvekkili şirket tarafından, davalı banka aleyhine ... 9. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile 128.929,72-TL yersiz kesilen ... alacağı yönünden icra takibi başlatılmış olduğunu, davalı tarafından yasal süresi içinde borca ve ferilerine itiraz edilerek, "... reeskont kredi kesintilerinin bankaları tarafından tahsil edilmeyip Merkez Bankası tarafından alındığı ve anılı bedelin Banka uhdesinde kalmadığı" gerekçesine dayanılmış olduğunu, anılı icra takibinin itiraz üzerine durdurulmuş olduğunu, müvekkili şirket tarafından itirazın iptali davası ikame edilmeden önce dava şartı arabuluculuk başvurusunda bulunulmuş; ...

Arabuluculuk Bürosunun ... numaralı dosyası kapsamında taraflar arasında anlaşmama tutanağı düzenlenmiş olduğunu, İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Sözleşmesi Kapsamında ihracatçılara yapılan kambiyo muamelelerinde ... oranının sıfır olarak uygulanmak zorunda olduğunu, davalı bankanın itiraz dilekçesinde öne sürdüğü nedenlerin hukuka aykırı olduğunu, icra takibine konu ... tutarının, davalı banka tarafından tahsil edilmiş olduğunu, davalı banka ile merkez bankası arasındaki iç ilişkinin müvekkili şirketi bağlamamakta olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; davalarının kabulü ile davalı/borçlu tarafından ...

9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine haksız, mesnetsiz ve hukuka aykırı olarak yapılan itirazın iptalini, takibin talep edilen bedel üzerinden temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte devamını, davalı aleyhine asıl alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının da kullandığını ikrar ettiği "İhracat Ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi" hakkında kısa açıklamalarda bulunmak istediklerini, dava konusu krediye ilişkin mevzuat Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası'nın (...) 20 Temmuz 2018 tarihli Uygulama Talimatında düzenlenmiş olduğunu, ilgili uygulama talimatı kapsamında ..., aracı bankalar kanalıyla, ihracat kazandırıcı işlemlerde bulunan şirketlere reeskont kredisi kullandırmakta olup, söz konusu kredinin kaynağı bizzat ... tarafından sağlanmakta olduğunu, ... tarafından sağlanan kredi kaynağından,

yine bizzat ... tarafından yasal kesintiler yapıldıktan sonra kredi kaynağı aracı bankaya aktarılmakta olduğunu, ... tarafından yapılan bu kesintiler arasında yalnızca ... değil, faiz ve ... tutarının da bulunmakta olduğunu, özetle dava konusu kredinin kaynak sağlayıcısının bizzat ... olup, aracı bankalar yalnızca kredinin kullandırılmasına aracılık etmekte olduğunu, bankalar tarafından aracılık kapsamında krediye başvuracak firmaları bulma, krediye başvuran firmaların kredi alma şartlarını sağlayıp sağlamadıklarını denetleme, geri ödemeye konu senedin tahsili vs. gibi faaliyetlerde bulunulmakta olduğunu,

aracı bankaların bu kapsamdaki yükümlülüklerinin Uygulama Talimatı'nda detayıyla düzenlenmiş olduğunu, ilgili kredinin kullanılmasına aracı olan bankaların yalnızca aracı banka komisyonu almakta olduğunu, aracı bankaların bu komisyon dışında herhangi bir hakları olmadığını, hatta senedin tahsil işlemleri dolayısıyla aracı bankalara herhangi bir ücret, masraf ve komisyon (muhabir ücreti, masraf ve komisyonları dâhil) ödenmemekte olduğunu, kredi kaynağının aracı bankadan sağlanmadığı gibi kredi geri ödeme tutarlarının da aracı bankada kalmamakta ve bila bedel ...'ye gönderilmekte olduğunu, nitekim eldeki olayda da,

davacı firmanın iddialarının ve düşündüğünün aksine, müvekkili banka tarafından yapılan bir ... kesintisi bulunmamakta olduğunu ve bulunmasının da mümkün olmadığını, çünkü dava konusu kredi kaynağının müvekkili banka tarafından sağlanmamış olduğunu, yukarıda detaylıca izah edildiği üzere müvekkili banka dava konusu kredi kapsamında "kredi kaynağını sağlayan" taraf olmadığını, dava konusu kredinin bizzat ... tarafından sağlanmış olduğunu, müvekkili bankanın, ... ile davacı şirket arasında aracı konumda olup, yalnızca ...'nin ilgili uygulama talimatı doğrultusunda yükümlülüklerini yerine getirmiş ve aracılık komisyonu almış olduğunu,

her ne kadar eldeki davanın konusu olmasa da aracılık komisyonu kapsamında müvekkili banka tarafından davacıya yansıtılan herhangi bir ... bulunmadığını özellikle vurgulamak istediklerini, bilindiği üzere ... de diğer bankalar gibi 6802 sayılı Kanun uygulamasındaki tüm işlemleri itibariyle ... mükellefi olduğunu, 6802 sayılı Kanun'da düzenlenen ... ise bir gelir vergisi olduğunu, nitekim ... mükellefiyetinin bir şahıs üzerinde doğması için bu şahsın işlemden gelir / menfaat elde etmesinin zorunlu olduğunu, yukarıda da izah edildiği üzere,

dava konusu kredinin kaynağını sağlayan ve kullanımından bizzat gelir ve menfaat elde eden tarafın doğrudan ... olduğunu ve dolayısıyla söz konusu kredinin kullanımından kaynaklı bir ... mükellefiyeti doğacaksa, bu mükellefiyet hiçbir şekilde müvekkili banka üzerinde değil, doğrudan kredi kaynağını sağlayan ve kredi gelirini de toplayan ... üzerinde doğacağını, eldeki davada davacı, kullanmış olduğu krediden yapılan ... kesintisinin iadesini talep etmekte olduğunu, davacının bu talebinin ... tahsilatını yapan ve ... mükellefi olan şahsa yönlendirmesi gerektiğinin açıkça ortada olduğunu,

gerçekten de dava konusu kredi nezdinde ... tahsilatını bizzat yapan ve ... mükellefi olan şahıs Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası' olduğunu, dava dilekçesinde "İCRA TAKİBİNE KONU ... TUTARI, DAVALI BANKA TARAFINDAN TAHSİL EDİLMİŞTİR." ve "DAVALI BANKA İLE MERKEZ BANKASI ARASINDAKİ İÇ İLİŞKİ MÜVEKKİL ŞİRKETİ BAĞLAMAMAKTADIR.

" şeklinde asılsız iddialar öne sürülmüş olup, TMK md. 6. uyarınca bir vakıanın varlığını iddia eden taraf bu vakıanın varlığını ispatla yükümlü olduğunu, davacı tarafından dava konusu ... tutarının müvekkili banka tarafından tahsil edildiği iddia edilmekte olup buna dair hiçbir delil bildirilmemiş, ispata elverişli herhangi bir veri sunulmamış olduğunu, davacının dava konusu ...'yi müvekkili bankanın tahsil ettiğine dair asılsız iddiasını neye dayanarak ortaya attığının belirsiz olduğunu, ekte kredi tutarının;

faizinin ve ...'sinin, ... tarafından kesildikten sonra kalan tutarın davacı şirketin, müvekkili banka nezdindeki vadesiz hesabına geçtiğini gösterir dekontu ve muhasebe fişini sunmakta olduklarını, Mahkememizce gerekli görüldüğü taktirde müvekkili bankaya müzekkere yazılarak,

hareket dökümü ve gerekli görülen diğer bilgilerin de temini ve teyidini talep ettiklerini, davacının, müvekkili banka ile Merkez Bankası arasındaki iç ilişkinin kendisini bağlamayacağını iddia etmekteyse dava konusu kalemin müvekkili banka ile ... arasındaki ilişkiden doğan bir kalem olmadığını, tekrardan vurgulamak gerekirse dava konusu kredinin kaynağını müvekkili banka sağlamamış ve gelirini de toplamamış olduğunu, müvekkili banka kredi kullanımına aracılık eden bir konumda olduğunu,

ilgili krediden doğrudan bir menfaat elde eden konumda olmayan müvekkili bankanın dava konusu vergiyle hukuk düzleminde hiçbir bağlantısı bulunmamakta olduğunu, bu halde davacının, müvekkili banka ile ... arasındaki iç ilişkinin kendilerini ilgilendirmediğine dair beyanlarının da eldeki davayla bir alakası bulunmamakta olduğunu, zira dava konusu verginin, ... ile müvekkili banka arasındaki iç ilişkiden doğan bir kalem değil;

aksine davacı şirket ile ... arasındaki iç ilişkiden doğan bir kalem olduğunu, dolayısıyla da aslında davacı şirket ve ... arasındaki iç ilişki müvekkili bankayı ilgilendirmemekte olduğunu, bu kapsamda eldeki davanın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na yöneltilmesi gerekirken davacı ve ... arasında aracı olan müvekkili bankaya yöneltilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu ... tutarının müvekkili banka tarafından kesilmemiş olduğunu, somut olay özelinde vergi mükellefi de müvekkili banka değil ... olup, kredi kaynağı da zaten kesintiler (... vs.) ... tarafından yapıldıktan sonra müvekkili bankaya gönderilmiş olduğunu,

davacının aksi yöndeki iddialarının asılsız ve vergi hukuku ilkelerine de tamamıyla aykırı olduğunu, bu nedenle öncelikli olarak husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkili bankaya husumet yöneltilemeyeceğine dair yukarıda detayıyla izah edilen beyanları saklı kalmak kaydıyla;

esasa ilişkin savunmaları da sunmak istediklerini, esasa ilişkin vurgulanması gereken ilk hususun ise davacı şirketin dayandığı ve dava dilekçesi ekinde sunduğu taahhütnameler olduğunu, kaldı ki her ne kadar davacı aksini iddia etmekteyse de ... tarafından yapılan ... kesintisinin de usul ve yasaya uygun olduğunu, söz konusu kesintinin yasal dayanağının da mevcut olduğunu, T.C.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının... tarih ve ... sayılı özelgesi hükmünce; mevcut ihracat mevzuatı çerçevesinde ... tarafından ... dışındaki ticari bankalar aracılığıyla firmalara, ihracat veya döviz kazandırıcı hizmetler için kullandırılacak reeskont kredileri nedeniyle lehe alınan paralar üzerinden ... hesaplanması gerektiğini, yukarıda açıklanan nedenlerle; davanın öncelikle husumet itirazımız doğrultusunda ve neticede esastan da reddini, yasal şartları oluşmuş olduğundan davacının, dava tutarının %20'sinden aşağı olmamak üzere davalıya kötü niyet tazminatı ödemesine karar verilmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava; İİK.nın 67.maddesi gereğince açılmış itirazın iptali davasıdır.

... 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine 128.929,72TL yersiz kesilen ... , 7.669,55TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 136.599,27TL'nin tahsili için takip başlattığı, davalının yasal 7 günlük sürede itiraz etmesi üzerine takibin durmasına karar verildiği görülmüştür.

06/06/2024 tarihli İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Sözleşmesi, Merkez Bankası tarafından iletilen kredi kullandırım dekontu, TC Merkez Bankası tarafından ilgili şirketin davacının davalı banka nezdindeki hesabına gönderdiği paraya ilişkin dekont celbedilmiş, dava konusu krediye ilişkin T.C. Merkez Bankasına müzekkere yazılmış, taraf delilleri toplanmıştır.

Tüm deliller toplandıktan sonra, bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiş, bankacılık konusunda uzman bilirkişi ... ve bankacılık konusunda uzman hukukçu bilirkişi ... tarafından hazırlanan 20/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda; "...1-)Davacı ...Tic. Ltd. Şti.’nin Merkez Bankası kaynaklı 10.000.000.-TL tutarında 360 gün vadeli ihracat reaskont kredisini ..A.Ş. ... Şubesi aracılığı ile kullandığı, 07.06.2024 tarihinde ... A.Ş. tarafından... Bankasına ... Ltd.

Şti. adına “kabul finansmanı” açıklaması ile 7.292.423,34.-TL sı aktarıldığı, Merkez Bankası tarafından aktarılan tutarda 128.929,72.-TL sının ... açıklaması ile kesildiği, Merkez Bankasına ... dışındaki ticari bankalar aracılığıyla firmalara kullandırılan ihracat reaskont kredilerinde, lehe alınan paralar üzerinden ... hesaplanarak kredi kullandırım aşamasında ... nin tahsil edilip edilmediğinin sorulup sorulmayacağının Mahkeme’nin takdirinde olduğunu,

2)“İhracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reaskont kredisinin” doğrudan Merkez Bankası tarafından kullandırılmadığı, aracı bankalar vasıtası ile firmalara aktarıldığı, dava konusu olayda ...’ın kredi işlemlerine aracılık ettiği, Merkez Bankası tarafından davalı bankaya aktarılan tutar içinde 128.929,72.-TL sının ... açıklaması ile davalıya ödenecek kredi tutarından düşüldüğü, 128.929,72.-TL sının davalı Banka hesabına intikal etmediği,

3)Davalı Bankanın ... açıklaması ile yapılan kesintiden sorumlu tutulacak olup olmadığının Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu , Mahkeme Davalının bu tutardan sorumlu olduğu sonucuna ulaştığı takdirde ; Davacının takipte ; 128.929,72.-TL ana para talep edebileceği, davalının 10.06.2024 tarihinde temerrüde düşürüldüğü kabul edildiği takdirde takip tarihine kadar 7.669,55.-TL işlemiş faiz talep edebileceği, takip tarihi itibarı ile toplam 136.599,27.-TL talep edebileceği,

Davalının temerrüde düşürüldüğü kabul edilmediği takdirde ; takip tarihine kadar işlemiş faiz talep edemeyeceği, 128.929,72.-TL ana para talep edebileceği,

Sayın Mahkeme tarafından takibin devamına karar verilmesi halinde, asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda reaskont avans faizi oranında temerrüt faizi ile tahsilinin talep edilebileceği, Davacının icra inkar tazminatı talebine ilişkin değerlendirmenin İİK 67/2 gereğince Sayın Mahkeme'nizin takdirinde olduğu,..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü.

Dosya kapsamı ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; icra dosyası, 06/06/2024 tarihli İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Sözleşmesi, dekontlar ve tüm dosya kapsamına göre alınan bilirkişi raporu hüküm kurmaya yeterli denetime elverişli görülmüştür.

Davanın İİK 67 kapsamında itirazın iptali davası olup, takip borçlusu olan davalının pasif husumetinin bulunduğu, TC Merkez Bankasının 04/02/2025 tarihli müzekkere yanıtında dava konusu kredinin İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Uygulama Talimatı hükümlerine göre aracı bankalar vasıtasıyla firmalara aktarıldığı, aracı bankaların Uygulama Talimatı kapsamında firmalardan taahhütnameler aldığı, 07/06/2024 tarihli dekontun incelenmesinde Merkez Bankası tarafından davacının davalı banka nezdindeki hesabına 7.292.423,34 TL ödeme yapıldığı, dava konusu ...'ye ilişkin davalı banka tarafından değil dava dışı T.C.

Merkez Bankası tarafından kesinti yapıldığı, takip konusu ... kesintisinin davalı tarafından yapılmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.