İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/652 K.2026/160

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili verdiği dava dilekçesinde özetle; ...'a ait ... seri numaralı, 31/12/2022 tarihli, 29.000,00 TL bedelli ve müvekkil ... lehine düzenlenen çek, ticari ödeme yapılmak amacıyla ... isimli şahsa gönderilmek üzere müvekkilim tarafından 31/10/2022 tarihinde saat 13.00 sularında ...

Şubesi'ne teslim edildiğini, bu çekin keşidecisi ... isimli kişi olup müvekkilinin bu çeki keşidecisinden aldığını ve kendisi ciroladığını, müvekkilinin, iptali istenen çekin lehtarı ve yetkili hamili olduğunu, söz konusu kargo alıcı ...'ya teslim edilmişse de, 02/11/2022 tarihinde kargo poşeti alıcı tarafından açıldığı anda şikayete konu çekin, kargo poşetinin içinde olmadığının görüldüğünü, müvekkilinin, konu ile ilgili detaylı bilgi almak için kargo şubesine gittiğinde, aynı gün çek gönderimi yapan bir başka şahsın da aynı şikayetle şubede bulunduğunu görmüştür.

Söz konusu çek her nasılsa kargo şirketine teslim edildikten sonra çalındığını, yapılan tüm araştırmalara rağmen bu çek bulunamadığını, çekin çalınarak yetkisiz kişiler eline geçtiğini, bu konuya ilişkin savcılığa 07.11.2022 tarihinde şikayette bulunulmuş olup ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...

Soruşturma numaralı dosyasında soruşturma devam etmekte olduğunu, dava konusu çek kötü niyetli üçüncü şahısların eline geçmiş ve haksız olarak piyasada kullanılmaya çalışıldığını, bu kapsamda taraflarınca açılan çek iptali davası ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas üzerinden görülmekte olup işbu dosyanın 05.04.2023 tarihli celsenin 1 nolu ara kararında, "Davaya konu çekin dava dışı ...

A.Ş.'nin elinde olduğu anlaşılmakla T.T.K'nun 818/1- s bendi yollamasıyla aynı Yasa'nın 763.maddesi gereğince davacı vekiline dava konusu çek için, ilgili 3. kişiye karşı iade davası açmak ve mahkeme esas numarasını mahkememize bildirmeküzere iki hafta kesin mehil verilmesine; süresinde istirdat davası açılmaz ise mevcut delil durumuna göre karar verileceğinin davacı vekiline ihtarına (ihtarat yapıldı)" şeklinde karar verildiğini, müvekkilinin çekin meşru hamili olduğunu, bu durumun mahkemece yapılacak yargılama neticesinde belli olacağı gibi ...

Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı çek iptali dosyası ve ...

Cumhuriyet Başsavcılığı’nın...soruşturma sayılı dosyası ile de bu durum sabit olduğunu, davalı yanın ise çeki kötü niyetle elinde bulunduran kişi olup hırsızlık sonucu çek kendisine ulaştığını, bu itibarla davalı yanın kötü niyeti ve ağır kusurlu olduğu hususu sabit olduğunu, dava konusu olayda hukuki vasıflandırma açısından yukarıda sayılı şartların tamamı bulunmakta olduğunu, müvekkilinin, çeki kaybeden iyi niyetli meşru hamil olmakla haklarının korunması gerekli olduğunu, müvekkilinin lehtarı olduğu çekin çalınmış olması,

şikayet dosyası, çek iptali dosyası gibi fiili ve hukuki olgular nazara alınarak öncelikle sayın mahkemenizden, işbu davada istirdata konu çek hakkında, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından verilen ''muhatap bankanın ödemeden menedilmesi'' ihtiyati tedbirinin tensip ile teminatsız olarak devamına karar verilmesini talep ettiklerini, keşidecisi ... olan ...

ŞUBESİ'nden alınma 31/12/2022 keşide tarihli 29.000,00 TL bedelli ... seri numaralı çek hakkında, ... Asliye Ticaret Mahkemesi... E. sayılı dosyası ile verilen verilen ''ödemeden men'' ihtiyati tedbirinin devamına, Keşidecisi ... olan ... ŞUBESİ'nden alınma 31/12/2022 keşide tarihli 29.000,00 TL bedelli... seri numaralı çekin istirdatına, çekin davalı şirketten alınarak müvekkiline iadesine, işbu tedbir talepli davanın açıldığının ... Asliye Ticaret Mahkemesi ...

Esas sayılı dosyasına derkenar yazısı ile bildirilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili verdiği cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkilinin iyi niyetli hamil olup, davacının diğer davalıya karşı ileri sürebileceği şahsi defileri müvekkiline karşı ileri sürmesi mümkün olmadığını, gerek 6361 sayılı yasa md.9/3 gerekse TTK.md.792 gereğince; elden çıkan bir çekin istirdatının talep edilebilmesi için çeki elinde bulunduranın çek iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu davranması veya bile bile borçlunun zararına hareket etmesi gerektiğini, müvekkilinin çeki iktisap tarihi dikkate alındığında.

Çek'in, davacının iddialarından ve Ödeme Yasağı Kararı'ndan haberdar olunmadığı bir aşamada iyi niyetli şekilde iktisap edildiği açık olduğunu, davacının dayandığı iddiaların ( çekin çalınması vb) müvekkili açısından bir bağlaycılığı bulunmamakta olduğunu belirterek hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, davacının tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Eldeki dava, çek istirdatı davasıdır.

Bilirkişi tarafından düzenlenen 06/05/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; davalı faktöring şirketinin dava konusu döneme ait elektronik mühürlü ticari defterlerinin açılış-kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde usulen uygun olarak Gelirler İdaresi GİB bilgi sistemine yüklendiği, davalı taraf defterlerinin sahipleri lehine delil olma özelliğini haiz olduğunu, iş bu davada 6760298 numaralı 29.000,00 TL faktöring işlemine konu çeke karşılık dava dışı ciranta ...

Şti’ne faktöring şirketi tarafından başkaca çek tutarı ile birlikte 50.500,00 TL tutarında ödeme yapıldığı, kalan kısmının faktöring hizmet bedeli faturası ve masraflardan oluştuğunu, raporun 4 ve 5 ‘inci sayfasında detaylı şekilde anlatılarak, dava konusu çek ve iki adet toplamı 54.000,00-TL tutarındaki çekin alacak tevdi bodrosunda yer aldığı, iş bu çeklerin kısmi tutarda iki adet nakliye faturasının bedeline istinaden ödendiğini, davalı faktöring şirketinin, dava dışı ...Tic.

Ltd. Şti’den dava konusu çeki faktoring kanunu ve yönetmelik hükümleri ve BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde devir aldığını, tarafların sair taleplerinin Mahkemenin takdirlerinde olduğunu belirtmiştir.

İstanbul Bam 12.Hukuk Dairesinin ...E.,...

K. Sayılı ilamında "Davacı tarafından açılan çek zayii davasında; elde ki davaya konu çek ile birlikte ;19.5.2018,12.5.2018, 31.5.2018,19.1.2018 25.2.2018 keşide tarihli çeklerinde çalındığından bahisle iptali istenilmiştir.İspat yükü üzerinde bulunan davacı, yukarıda da açıklandığı üzere öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır.

Dosya kapsamına göre çekin davacının yetkili hamil iken çekin rızası dışında elinden çıktığı anlaşılmaktadır. Davacı tarafça çalındığı ileri sürülen çeklerin tamamının karekodlu çekler olduğu sunulan suretlerden anlaşılmaktadır.

Davacı tarafça hırsızlık olayından sonra ertesi gün şikayetçi olduğu, çek iptali davası açtığı anlaşılmasına göre çeklerin ibrazlarından evvel çeklerle ilgili ödeme yasağı veya çalıntı bildirimi kayıtlarının ne zaman çek kayıtlarına girdiği hususunun araştırılması gerekmektedir. Mahkemece davalının çeki kötüniyetli iktisap ettiğinin kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davaya konu çek ileri tarihli olup, çalındığı ileri sürülen çeklerin tamamının karekodlu çek olduğu, findeks uygulamasında ki kayıtlara çalıntı kayıp bildiriminin hangi vakit de konulduğu bilgisi dosyada mevcut olmadığından davalının çeki ağır kusurlu iktisap edip etmediği hususunda bir kanaate varılmamaktadır.

Ayın olayda çalındığı ileri sürülen çeklerin Kredi Kayıt Bürosundan çek sorgulama raporları istenilerek çalınan bütün çeklere çalıntı kaydı konulup konulmadığı, çekin ibrazından evvel kimler tarafından sorgulandığı, C Başsavcılığı soruşturma dosyasında elde edilen bulgular da değerlendirilerek davalının çeki iktisabında ağır kusurlu olup olmadığı,

çek bedelinin istirdadı koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır." gerekçesi ile çeklerin ibrazlarından evvel çeklerle ilgili ödeme yasağı veya çalıntı bildirimi kayıtlarının ne zaman çek kayıtlarına girdiği hususunun araştırılması gerektiği belirtilmiştir.

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Davacının lehdarı olduğu çekin kargo şirketine teslim edildikten sonra çalındığını belirterek çekin istirdatına karar verilmesini talep ettiği ve .. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

E. Sayılı dosyası ile çek iptali davası açtığı, 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesine göre, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak kötüniyetle iktisap etmiş olması veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunması halinde çeki iade ile yükümlü olması gerektiği, mahkememizce Kredi Kayıt Bürosundan çek ödeme yasağı ve sorgulama raporlarının istenildiği, gelen müzekkere cevabında ihtiyati tedbir kararının bildirim tarihinin 30/11/2022 tarihi olduğunun belirtildiği, ödeme araçları tevdi bordrosunun incelenmesinde ise davalı şirketin 15/11/2022 tarihinde çeki iktisap ettiğinin anlaşıldığı, tüm dosya kapsamı ile,

davalı tarafın çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun ispat edilemediği gözetilerek TTK m.792'deki şartları taşımayan işbu davanın reddine karar verilmiş, davalının tazminat talebi ise ihtiyati tedbirin reddine karar verildiğinden reddedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.