İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/821 K.2026/2

Mahkememize açılan davanın dosya üzerinde yapılan incelemesi sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Mahkememize verdiği dava dilekçesi ile; müvekkili ile davalı dağıtım firması arasında 25/10/2022 tarihinde akaryakıt bayilik sözleşmesi akdedildiğini, kötü niyetli dağıtım firması tarafından yükümlülükler yerine getirilmeden müvekkili şirketin yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle cezai şart istemi ve dava konusu teminat mektuplarının bozdurulması tehditi altında kaldığını, davalı dağıtım firması tarafından müvekkili şirkete ...

17. Noterliğinin ... yevmiye numaralı .... tarihli ihtarname ile sözde taahhüt eksiliği başlığı altında müvekkili şirketin asgari ürün alım taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle müvekkili şirketten 61.462,70 USD cezası şart talep edildiğini, buna istinaden müvekkili tarafından da ...

4. Noterliğinin ... yevmiye numaralı .. tarihli ihtarname ile cevabi yazı gönderilerek eksik alım yapılmadığını dile getirildiğini, davalı dağıtım firması tarafından sık sık sipariş edilenden eksik miktarda ürün tedariği yapıldığını, dağıtım firması tarafından verilen eksik ürün nedeniyle asgari ürün alım taahhüdünün yerine getirilmediği iddaasının açıkça kötü niyetli bir şekilde yapıldığını belirterek 27/10/2025 tarihli 300.000 TL bedelli ...bank ...sayılı, ... tarihli 250.000 TL bedelli ...bank ...sayılı, 31/01/2026 tarihli 250.000 TL bedelli ...

Bankası ... sayılı, 04/03/2026 tarihli 250.000 TL bedelli ... Bankası ...sayılı ve 05/05/2026 banka teminat mektuplarının iadesini, bu talebin kabul edilmemesi halinde HMK.nın 111. maddesi uyarınca terditli talep olan 27/10/2025 tarihli 300.000 TL bedelli ... sayılı, 07/12/2025 tarihli 250.000 TL bedelli ... sayılı, 31/01/2026 tarihli 250.000 TL bedelli ... Bankası ... sayılı, 04/03/2026 tarihli 250.000 TL bedelli ...

Bankası .... sayılı ve 05/05/2026 banka teminat mektuplarının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili Mahkememize verdiği cevap dilekçesi ile; davacının işbu davayı açmakta hukuki menfaati bulunmadığını, davanın öncelikle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, hiçbir anlamda kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacının sözleşme ve protokolden kaynaklanan borçları bulunduğunu, bu nedenle davacının işbu davasının ve tüm taleplerinin reddi gerektiğini, sözleşme ve protokoller tarafların birbirine uygun irade beyanları ile imza altına alındığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili Mahkememize verdiği 25/12/2025 tarihli dilekçesi ile; işbu dosyanın esası ticari dava niteliğinde olduğundan arabulucuk dava şartı mevcut olduğunu, taraflarınca geçici hukuki koruma talebi olan ihtiyati tedbir kararı talep ettiklerinden dolayı dava ikame edildikten sonra arabulucuğa başvurulduğunu, benzer mahiyette olan davalarında davanın usulden reddine kararı verildiğinden yargılama süreci ilerlemeden Mahkemece dava ikame edildikten sonraki tarihte yapılan arabuculuk başvurusu üzerine davanın usulden reddine karar verilecek ise ivedilikle karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; Banka teminat mektuplarının iadesi veya iptali talebine ilişkin menfi tespit davasıdır.

HMK'nın 115/1 maddesi gereğince Mahkemeler dava şartının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.

HMK'nın 138. maddesine göre Mahkemeler öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinde karar verir.

İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7445 sayılı Kanunun 31.ve 43. maddesi gereğince; TTK'nın 5/A-1 maddesinde yapılan değişiklik ile; 01.09.2023 tarihinden itibaren açılan ticari dava kapsamındaki menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olduğu hükmü getirilmiştir.

İstanbul BAM 14.Hukuk Dairesinin... Esas,... Karar sayılı ilamında; "...Bu yasal düzenlemeler gereğince, dava şartı arabuluculuk kapsamında kalan ticarî davalarda dava açılmadan önce uyuşmazlıkla ilgili arabulucuya başvurup anlaşılamaması halinde son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilecektir.

Genel dava şartlarının düzenlendiği 6100 sayılı HMK m. 115 hükmünde; dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise, bunun tamamlanması için mahkemenin kesin süre vereceği; dava şartı noksanlığının, mahkemece davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, davanın usulden reddedilemeyeceği ifade edilmiştir.

Ancak 6325 sayılı HUAK'ın 18/A(2) hükmünde, kanun koyucu açık düzenleme yaparak arabuluculuk dava şartının tamamlanabilir nitelikte olmadığı konusunda iradesini net olarak ortaya koymuştur. Bu nedenlerle, 6325 sayılı HUAK'ın 18/A(2) hükmünün özel ve emredici nitelikte olması nedeniyle, HMK'nın sonradan tamamlanabilen dava şartlarına ilişkin 115. maddesi hükmünün uygulanma olanağı bulunmamaktadır..." şeklinde karar verilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının banka teminat mektuplarının iadesini veya iptalini talep ettiği, davanın niteliği itibariyle menfi tespit davası olduğu, davanın 7445 sayılı kanunla değişik TTK'nın 5/A-1 maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurmanın zorunlu olan davalardan olduğu, davacı vekilinin Mahkememize sunduğu beyanından dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusunun yapılmadığının anlaşıldığı, dava açıldıktan sonra arabuluculuğa başvurulsa dahi arabuluculuk dava şartının, yargılama aşamasında tamamlanabilir nitelikte olmadığı gözetilerek HMK'nın 114/2. ve 115/2. maddeleri gereğince davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.