İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/839 K.2025/439

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/839 Esas

KARAR NO : 2025/439

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 17/10/2022

KARAR TARİHİ : 08/05/2025

Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit (kambiyo senetlerinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacılar vekilince verilen dava dilekçesinde özetle; ---------- müvekkilim -----------Şti.'nin imza yetkilisi olup davalı ---------- ----------- bulunan 1 adet hissenin 450.000,00 TL bedel karşılığında devir protokolü akdedildiğini, 2 taksitle 31/12/2021 tarihinde 50.000,00 TL ve 31/07/2022 tarihinde 400.000,00 TL ödemede anlaştığını, davalının mesajla gönderdiği oğlu ------------ hesap numarasına 09/12/2021 tarihinde 50.000,00 TL ------------ hisse ödemesi ve 27/07/2022 tarihinde 400.000,00 TL ---------- ---------- devir edilen hisse bedeli açıklamasıyla satış bedeli ödendiğini,

davalı iade etmediği teminat senedini dayanak göstererek --------- icra Müdürlüğü'nün---------- esas nolu dosyasıyla haksız takip başlattığını,----------- esas nolu dosyasında borca itirazıyla 12/08/2022 tarihli ara kararla 502.413, 16TL nakit teminatla dava sonuçlanıncaya kadar geçici tedbirle durdurulmuş olduğunu, dolayısıyla açılan bu davada, davalıya borcumuz bulunmayıp icraya konu senet teminat şartları yerine getirildiğinden borcu bulunmadığını, protokolde 2. senet tarihi 31/02/2022, teminat senedi tarihiyle aynı olduğunu,

tarafların anlaşarak 31/02/2022 tarihini 31/07/2022 tarihi olarak el yazısıyla değiştirmiş olduğunu ve icra takibini de 04/08/2022 olarak konu ettiğini, dava dışı ----------- yönetim kurulu karar defteri incelendiğinde -----------Ş., devamlı kooperatif hisse sahiplerinden senetleri devralmakta olduğunu, kooperatifin müteahhidi olarak güvene dayalı 40 cıvarında vadeli satış protokolü yapılarak teminat senedi verildiğini, şirket, davalı ve ----------, -----------, -----------, -----------, ---------- ve ---------- adına topluca 15/11/2021 tarihinde 131.000,00 TL ödeme yaptığını,

-----------yönetim kurulunca 20/09/2021 tarihinde toplam 33.630,00 TL borcunu ödemezse kanun ve ana sözleşmeye göre üyelikten ihraç edileceği ihtarnameyle keşide edildiğini, davalı ise ------------ devir ile ihracı durdurmuş olduğunu ve buna rağmen şirketten alacaklı olduğunu iddia ettiğini, davalıya borcunun bulunmadığı ve senedin icra dairesinden iadesi ile %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödenmesini, ------------İcra Müdürlüğü'nün ------------ sayılı dosyasında icra takibinin teminatsız olarak durdurulmasını, talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekilince verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki protokolde teminat senedi verileceğine ilişkin hüküm bulunmadığı, bono üzerinde teminat senedi ibaresi bulunmadığı ve kambiyo senedi vasfında bulunmadığını, davacı bono üzerinde tek yanlı imzasıyla tahrifat yaparak ispat yükünden kurtulmaya çalıştığını, borcu olmadığının ispat yükünün kötü niyetli davacıya ait olduğundan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle. İİK m.72/II hükmü gereğince icra takibinden önce açılan menfi tespit davası iken dava sırasında icra takibinin başlatılmış olması ve takip dosyasına ödeme yapılması sebebiyle İİK m.72/VI hükmü gereğince ödenen tutarın istirdatı istemine ilişkindir.

Dava basit yargılama usulüne tabi olup, yöntemine uygun olarak oluşturulan tensip zabtı uyarınca yargılamaya başlanmış, ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık noktaları kapsamında tahkikata geçilerek deliler toplanmak suretiyle tahkikat bitirilmiş ve yargılama sonuçlandırılmıştır.Davacı tarafça dava dilekçesinde talep edilen ihtiyati tedbir kararına ilişkin olarak tensiben kurulan 19/10/2022 tarihli muvafakat karar ile İİK 72/3 maddesi uyarınca takipten sonra açılan menfi tespit davasında tedbiren takibin durdurulması yönünde karar verilemeyeceğinden bu yöndeki tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

Taraflarca delil olarak dayanılan dava dışı kooperatife ilişkin kayıtlar ile icra dosyası celp edilmiş, tanık anlatımları tutanak altına alınmış ve sunulan diğer deliller ile birlikte incelenmiştir. ----------İcra Müdürlüğü'nün ------------ sayılı takip dosyasının incelenmesinde, davalı tarafından davacı aleyhine 01/11/2021 tanzim 31/07/2022 vade tarihli 450.000,00 TL bedelli bono alacağına ilişkin olarak kambiyo senetleri özgü haciz yolu ile 04/08/2022 tarihinde ödeme emri düzenlendiği ve davacılara tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu bono incelendiğinde, bononun borçlusu ve kefilin davacılar ---------- ve ------------Şti, alacaklısının ------------ olduğu, bonoda vadenin 31/07/2022 tarihi olarak belirlendiği, bedelin 450.000,00 TL olduğu, senet üzerinde teminat olarak alındığına dair herhangi bir ibarenin bulunmadığı görülmüştür.

Tarafların isim ve imzasının bulunduğu adi yazılı ve tarih içermeyen devir protokolü incelendiğinde, davalı ----------- dava dışı ------------ 1 adet hisse sahibi olduğu, ------------- Şirketi'nin anahtar teslim taahhüt karşılığı yapımını üstlendiği ------------ ------------ ait hissenin kendisine devri karşılığında 450.000,00 TL ödemeyi hisseye ait mevcut tüm borcu üstlenmeyi kabul ettiği,

borcun 31/12/2021 tarihinde 50.000,00 TL 31/07/2022 tarihinde 400.000,00 TL olarak ödeneceği ve protokolün imzalanmasından itibaren ilgili hissenin tüm hak ve borçlarının devralana geçeceği sözleşmeye uyulmaması halinde 300.000,00 TL bedel ile cezai şart ödemeyi tarafların karşılıklı olarak kararlaştırdığı görülmüştür.

Belirlenen uyuşmazlık noktalarının teknik değerlendirme gerektirmesi sebebiyle dava dosyasının kooperatif uzmanı bilirkişi ------------ tevdi edilmiş, anılan bilirkişi tarafından sunulan 14/03/2025 tarihli rapor HMK m.282 hükmü kapsamında denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır. Dava konusu uyuşmazlık; ------------ İcra Müdürlüğünün ---------- E.sayılı takip dayanağı bononun teminat senedi olup olmadığı, söz konusu bonodan dolayı davalının davacılardan alacaklı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında davalının hisse sahibi olduğu, dava dışı ----------- hissesinin devrine ilişkin bila tarihli adi yazılı belge kapsamında ticari ilişki kurulduğu, davacıların devralan, davalının ise devreden olduğu, 01/11/2021 tarihinde imzalanan geçici devir protokolü ile davalının 1 adet hissesinin davalı şirkete devri karşılığında 450.000,00 TL'yi tahsil ettiği, dava dışı kooperatifin 23/12/2021 tarih 2021/40 nolu yönetim kararına göre davalının üyeliğinin bu protokoldeki şartları yerine getirmesine bağlı olarak davalı şirkete devir kaydının yapıldığı,

her ne kadar davalının devir iradesini ortaya koyan yazılı başvuru dilekçesinin kooperatife sunulduğuna dair bir belgenin dosyaya sunulmadığı ve bilirkişi tarafından yerinde inceleme yapıldığı sırasında tespit edilmemiş ise de ana sözleşmenin 17.maddesi kapsamında davalı tarafından kooperatif üyeliği devir işleminin iptaline ilişkin bir dava açtığı hususunun da ileri sürülmediği,

dava dışı kooperatifin yönetim kurulu karar defteri ve faaliyet raporunun incelendiği denetime elverişli görülen bilirkişi raporunda davacı şirketin benzer şekilde kooperatifin başka ortaklarından da çok sayıda üyelik devraldığı ve devamında bu üyelikleri başka üyelere devir yaptığı, dava konusu hususun ise 31/07/2022 ödeme tarihli 450.000,00 TL bedelli senedin işbu protokol kapsamında tanzim edilip edilmediği, bu anlamda teminat niteliğinde olup olmadığı yönünde olduğu,

davacının taraf olduğu benzer davalarda da başkaca devredenlerin yine davacı aleyhine bu yönde düzenlenen senetlerin tahsili istemine ilişkin olarak takip başlattıkları hususunun taraflarca yargılama sırasında beyan edildiği, söz konusu senedin yargılama sırasında -----------İcra Müdürlüğü'nün ------------ esas nolu takip dosyasına dayanak edildiği, tüm anlatılanlar kapsamında işbu bononun kooperatif hissesinin devrine bağlı taşınmaz tahsisi bedeline konu 01/11/2021 tarihli geçici devir protokolü kapsamında düzenlendiği,

incelenen dekontlar kapsamında davalının davacıdan toplam da 450.000,00 TL'yi tahsil etmesi sebebiyle bonodan dolayı dava tarihi itibariyle alacağının bulunmadığı, her ne kadar dava konusu edilen senedin Yargıtay onamasından geçen İcra Mahkemesi kararı ile teminat senedi olmadığına dair hüküm kurulmuş ise de taraflar arasında yapılan sözleşmedeki devir bedeli ile bonodaki bedelin aynı olduğu, taraflar arasında başkaca bir hukuki ilişkinin bulunmadığı gibi bu yönde bir iddianın da olmadığı,

söz konusu senedin devrin gerçekleşmemesine ilişkin veya yüklenici tarafından üstlenilen edimin ifa edilmemesi halinde garanti/teminat amacıyla düzenlenmiş olduğu anlaşıldığından davacının borçlu olmadığının tespiti isteminde haklı olduğu ve davacının fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak dava konusu bedelin iadesini talep etmesi sebebiyle İİK 72/VI hükmü gereğince istirdat davasına dönüşen davada dava konusu edilen 450.000,00 TL'nin davalıdan tahsili ile ödemeyi yapan davacı ------------- Şti'ne ödenmesi isteminin de yerinde olduğu kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilmiş,

şartları bulunmayan kötüniyet tazminat isteminin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.