İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/569 K.2025/941

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/569 Esas

KARAR NO : 2025/941

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 03/08/2023

KARAR TARİHİ : 05/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili Kaptanın yönetimindeki -------- Numaralı “---------” isimli geminin 19/03/2022 tarihinde -------- bulunan davalı --------- Tersanesine gelerek bakıma girdiği, gemi makinası ve makina dairesi ekipmanları da dahil olmak üzere gemide yürütülen kapsamlı bakım ve onarım çalışmalarının ardından 14/06/2022 tarihinde tersaneden ayrılarak deneme seyri yapmak üzere kısıtlı manevra alanın dışarısına alındığı, geminin kısıtlı manevra alanından çıkması ve römorkör destek ve refakatinin sonlanması akabinde saat 15.45 sularında deneme seyrine başlandığı,

deneme seyrinin başlamasından sonra | saat bile dolmadan --------- tarafından kapsamlı bakım ve onarımları yapılan ana makine şanzımanı yağ sıcaklığı yüksek seviyelere ulaştığı ve akabinde 16:25 sularında geminin ana makinası yüksek sıcaklık değerleri nedeniyle durduğu, arıza giderilmeye ve ana makine sıcaklık değerleri düşürülmeye çalışılmış ise de sonuç alınamadığı, ana makinası arıza nedeniyle kumanda altında olmayan geminin sürüklenmeye başlamasının ardından kumanda altında olmayan geminin Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü işletmesindeki römorkör ile çekilerek ---------- Demir Bölgesine demirletildiği,

Kıyı Emniyeti Müdürlüğü'nün geminin emniyete alındığı sahada ki tekel hakkına sahip ve gemilerin can ve mal güvenliğinin ve gemi trafik düzeninin sağlanması konusunda yegane yetkili otorite olduğu, ilgili merkezlerle kurulan iletişim neticesinde geminin güvenliği ve deniz trafiğini, can ve mal güvenliğini temin etmek üzere tehlike arz eden alandan alınarak güvenli bir yere çekilmesi konusunda Kıyı Emniyeti Müdürlüğü'nün vereceği Emniyetince verilen kurtarma hizmetini müteakip geminin seyrine devam edebilmesi ve tutuklamanın kaldırabilmesi için ilgili kuruma kurtarma ücretinin ödenmesi gerektiği,

bu kapsamda verilen kurtarma hizmeti neticesinde korunan değer yani gemi ve üzerinde ki yakıtının değeri, geminin kurtarılmaması halinde ortaya çıkabilecek çevresel zararlar dahil olmak üzere 3.kişiler üzerinde netice verebilecek zararlar vs korunan değer ile kurtarma hizmetinin başarılması için verilen hizmetin sürekliliği ve neticenin başarısı göz önüne alınarak bir hesaplama yapıldığı ve uzun pazarlıklar neticesinde 250.000 USD ödenmesi kararlaştırılarak geminin serbest bırakılmasına izin verildiği,

davalı tarafın da Kıyı Emniyeti ile yapılan görüşmelerde vekilini temsilci olarak bulundurduğu ve yürütülen süreçten doğrudan haberdar olduğu, gemide oluşan hasar ve kontrol kaybının tespiti amaçlı --------- D.

İş sayılı dosyasınca alınan bilirkişi raporunda geminin kontrolünün kaybedilmesine ve sürüklenerek kurtarma hizmetine muhtaç hale gelmesine neden olan konunun geminin ana makina suyunu soğutan mekanizma borularının hatalı olarak ters şekilde bağlanması ve bu hatanın geminin motorunun aşırı ısınması neticesinde kontrol dışı kalmasına neden olduğunun raporlandığı,

davalı tersanenin sözleşme kapsamında verdiği hizmetin ifasındaki hatasına ve kusuru sebebiyle geminin soğutma sistemini bozuk bir şekilde teslim etmiş olmasından kaynaklı zararın davalıya rücu edileceğinin ----------Noterliği 24 Haziran 2022 tarih ve --------- yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ihtar edildiği,

davalı tarafın ise 05/07/2022 tarihinde -------- Noterliği'nin ---------- yevmiye sayılı ihtarnamesi ile vermiş oldukları cevapta kendilerince sağlanan hizmetlerin ve tamiratın kusursuz olduğunun, arızaya neden olduğu belirlenen valfin bakım işlemleri kapsamında olmadığının valfin sadece bakım ve onarım hizmeti verilecek parçaya ulaşmak amacıyla sökülerek yerine geri takıldığının iddia edildiği, davalının bu beyanının açık bir kusur ikrarı olduğu, zira arızanın nedeninin zaten davalı yanca söküldüğü ikrar edilen valfin hatalı bağlanmış olması olduğu,

termostatik valfin ters bağlanmış olmasıyla gerçekleşen kusurun ancak kullanıma bağlı olarak anlaşılabilecek türden açıkça görülemeyen gizli ayıp niteliğinde olduğu iddia edilerek Davalının ihtarnameye cevap tarihi olan 05/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek ve 3095 sayılı yasa 4/a maddesi uyarınca hesap edilecek oranda faiz eklenmek üzere 250.000 USD'nin davalıdan alınarak mı verilmesi ve yargılama giderinin davalı üzerine yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafın dava dilekçesinde “---------” isimli gemide müvekkili tarafından geminin makinesi ve makine dairesi ekipmanları da dahil olmak üzere kapsamlı bakım ve onarım çalışması yapıldığını ifade ettiği, ancak yapılan işlerin ve kapsamlarının taraflar arasında imzalanmış olan Tamir ve Kuru Havuz İşleri Nihai Fiyat Listesinden de görüleceği üzere 9 silindirli - 4 zamanlı ana makinesi olan gemide müvekkili firma tersanesinde gerçekleştirilen işlemin sadece geminin 4 silindiri, piston kol yatakları ve yakıt pompalarının bakımına ilişkin olduğu, teknik bakımdan makine ve makine dairesinde kapsamlı bakım ve onarım işlemi yapılmadığı,

ayrıca davacı tarafın iddialarının aksine, müvekkil firmaya geminin ana makine şanzımanının bakımı ve onarımı ile ilgili bir kayıt, iş-emri veya donatan tarafından verilen bir işin söz konusu olmadığı, ana makine şanzımanına müvekkili tarafından herhangi bir bakım veya onarım çalışması yapılmadığı, Davacı tarafından müvekkili firma adına keşide edilen ihtarname içerisinde nihai fiyat listesinin 38.2 numaralı maddesinde tanımlı işin ayıplı ifa edildiğinin ifade edilmiş olduğu,

oysa ki müvekkil firma tersanesinde gerçekleştirilen bakım -onarım işleminin kapsamı çerçevesinde nihai fiyat listesinin 38.2 maddesinde belirlenen iş ile ilgili olarak boru devrelerinin üzerindeki valfin erişim amacıyla sökülmüş olduğu, müvekkil firma tarafından bu valfe bir bakım - onarım işlemi yapılmamış olduğu,

müvekkil firmanın iş tanımı içerisinde bulunmayan bir işlem ile alakalı olarak sorumluluğunun bulunmayacağı, gemiye verilen tüm bakım- onarım hizmetine ilişkin işlemlerin tamamlanması sonrasında geminin müvekkil firma tersanesinde yüzer havuzundan çıkmadan önce tüm devrelerin gemi kaptanı ve personeli kontrol ve denetiminde yerlerine bağlandığı, geminin yüzer havuzda yüzme kondisyonuna yakın iken söz konusu devrelere su alınarak ve basınçlandırılarak kaçak testlerinin yapıldığı, geminin soğutma suyu devrelerini kullanarak jeneratörlerini devreye aldığı ve manevra sırasında halat ırgatlarını sorunsuz kullandığı,

geminin 06/04/2022 tarihinde yüzdürülerek yüzer havuzdan çıkartıldığı, 11/04/2022 tarihine kadar müvekkili tersanesinin iskelesinde konuşlandığı, 11/04/2022 tarihinde ---------- rıktımına bağlandığı ve geminin ana makinesinin ---------- rıktımında iken 11/04/2022-26/05/2022 tarihleri arasında çalıştırılarak test edildiği, gemide müvekkil firma tarafından yerine getirilen tüm işlerin kontrol edilerek teslim alındığına dair gemi enspektörü ve gemi kaptanınca “genel iş teslim protokolü” nün imzalandığı, geminin bu hali ile tersaneden ayrıldığı,

dolayısı ile teslim işlemi sonrasında gerçekleşen teknik olayın gizli ayıp olduğu yönündeki davacı iddialarının kabulünün mümkün olmadığı, gemide oluştuğu iddia edilen sorunun geminin yetkili mürettebatı ve gemi kaptanı tarafından kontrol ve denetim sonrasında teslim alınmasından sonra meydana gelmiş olması itibarıyla, gemi personelinin kontrolünü yapması gereken bir konuda, kontrol sonrasında herhangi bir sorunun tespit edilmiş olması halinde derhal müvekkile bilgi verilerek durum gemi personelinin talimatına uygun hale getirilebileceği,

davacı tarafın zarara sebebiyet verildiğini iddia ettiği hususun gemi ve gemi personelinin sorumluluğuna tabi bir durum olduğu, gerekli kontrollerin gemi tarafından yapılmasıyla görülebilecek bir konunun gizli ayıp kapsamında sayılamayacağı, gemide oluşan arızanın gemi henüz deneme seferine başlamışken ve müvekkil firma tersanesinden henüz ayrılmışken tersaneye oldukça yakın mesafede gerçekleştiği, davacı tarafın ve gemi kaptanının müvekkil firmaya olaya müdahale etmesi için bilgi vermediği,

geminin temin edilebilecek bir römorkör ile yeniden müvekkil firma tersanesine çekilmesini sağlaması durumunda tersane bölgesinde hemen temin edilebilecek bir römorkör ile 3-5 bin dolara yeniden tersaneye çekilebilebileceği, Kıyı Emniyetinden kurtarma yardım hizmeti alınarak 250.000.-dolar ödenmiş olmasının davacı tarafın kusuru olduğu beyan edilerek, davacının haksız ve mesnedsiz davasının esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava. Davacı gemi kaptanının gemi donatanı adına açtığı zarar tazminatı olup, davacı; davalının bakım bakım ve onarım yaptığı geminin boru sistemine müdahalesinin akabinde hatalı bağlantı nedeniyle kontrol dışı kalmasına sebep olduğunu ve Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğünün kurtarma hizmeti verdiğini, Kıyı Emniyetine ödenen kurtarma hizmet bedelinin davalıdan tahsiline ilişkindir.Uyuşmazlık.

Zararın sebebi ve dayanağı, taraflar arasındaki bakım-onarım sözleşmesinin kapsamı, gemi motorunda çıkan sorunun ve geminin kontrolünün kaybedilmesinin sebebi, davalının yada davacının sorumlu tutulup tutulamayacağı, sorumlu tutulabilir ise miktarı, davacı kaptanın davada taraf sıfatı yada temsilci sıfatının hukuken kabul edilip edilemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.--------- D.iş sayılı dosyası, --------- Noterliği'nin 24/06/2022 tarih ve ---------- yevmiye sayılı ihtarnamesi ve --------- Noterliği'nin --------- yevmiye sayılı ihtarnamesinin onaylı bir sureti, Kıyı Emniyet Müdürlüğü kayıtları celp edilmiş, bilirkişi raporları alınmış,

taraflarca sunulan diğer deliller ile birlikte değerlendirilerek tahkikat sonuçlandırılmıştır. Celp edilen--------- D.İş sayılı dosyasında alınan 28/06/2022 Düzenleme Tarihli Tespite Dayalı Bilirkişi Raporunda özetle.

Tespit çalışmasının 17/06/2022 tarihinde --------- demirli bulunan ---------- isimli gemiye gidilerek yapılan tespit çalışmasında;Keşif tarihinde tespiti istenen makina arızasının giderilmiş, ana makina ve aksamlarının sorusuz şekilde çalışır durumda olduğu, iskele-sancak box-cooler'ların tersane tarafından yapılan bakım ve onarımlarında box-coolerlara erişim sağlayabilmesi için boru devrelerinin ve 3 yollu termostatik vanaların tersane tarafından söküldüğünün ve soğutucunun bakım işlemi tamamlandıktan sonra da tekrar yerlerine bağlandığının anlaşıldığı,

ana makina soğutma suyu devresinin düşük sıcaklık ikazını sağlayan termostatik valfin yerine hatalı bağlandığının tespit edildiği, gemi personeli tarafından makina arızası akabinde valfin doğru pozisyonda yeniden başlanması üzerine arızanın giderilmiş olduğu, hatalı montajın giderilmesinden sonra yapılan makine testi ve deneme seyrinde herhangi makina arızasının yaşanmamış olduğu,

tespite konu makina arızasının valfin hatalı olarak bağlandığı tespitinin yapıldığı görülmüştür.Davalı vekili tarafından davanın ---------Ş.'ye ihbar edilmesi talep etmesi ile dava ----------Ş.'ye tebliğ edilmiştir.Mahkememizin 11/12/2024 tarihli duruşma ara kararı ile dosya gemi makine mühendisi ve bir deniz ticareti alanında uzman bilirkişiden oluşan heyete tevdi edilmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından sunulan 03/02/2025 tarihli raporda.

Makinanın deneme seyri sırasında stop edilmesine sebep tatlı su ve yağlama yağı hararetlerinin alarm sınırına kadar yükselmesi olayının, cooler (soğutucu) üzerinde ki 3 yollu termostatik valfin yerine montajı esnasında tersane çalışanlarınca hatalı bağlantı işlemi yapılmış olduğu, davaya konu arızanın tecrübe/deneme seyrine çıkmadan tespiti yapılabilecek türden bir arıza olmadığı, ayrıca geminin tersanede bulunduğu süreçte jeneratörlerini, ırgatını çalıştırmış olmasının da konu arızanın tespiti ile herhangi bir ilişkisi bulunmadığı,

Arızanın kök sebebi yönünden değerlendirdiğimizde, davalı tersanenin hatalı montaj sebebiyle %80, kusurlu olduğu, donatan tersanede yapılan çalışma sırasında makinenin toplanması aşamasında kendi (donatanın) ekibi//enspektörü/teknik persoline kontrol ettirmiş olsaydı termostatik valfin yerine montajı esnasında hatalı bağlantı farkedilecek tecrübe seyrine çıkmadan önce tersane personelince yapılan hatalı işlem düzelttirilebileceğinden takdir Mahkeme'ce %20 kusurlu olduğu,

Kaptanın bağlama limanı dışında TTK ve --------- Denizcilik Kanunu madde 71 uyarınca donatanı temsil yetkisine haiz olduğu ve bu yetki ile gemisinin bakım ve onarımına ilişkin donatanı temsilen sözleşme yapabileceği, TBK mad 475/Ill hükmünde belirtildiği üzere madde de sayılan seçimlik hakların yanı sıra genel hükümlere göre tazminat isteme hakkının da saklı olduğunun düzenlendiği buna göre, gemideki ayıp sebebiyle dava dışı Kıyı emniyeti tarafından gemiye kurtarma faaliyeti verilmiş olduğu ve geminin kurtarılarak emniyet altına alınmış olduğu,

Davacı tarafından 250.000 USD kurtarma ücreti ödenmek zorunda kaldığı dolayısıyla dava dışı Kuruma ödenen kurtarma ücretinin Davacı için maddi zarar oluşturduğu, Davalı Şirket'in Davacı'nın maddi zararını kusuru oranında tazmin ile sorumlu olduğu" sonuç ve kanaatine varıldığı görülmüştür.Bilirkişi heyeti tarafından sunulan 30/07/2025 tarihli ek raporda.

Makinanın deneme seyri sırasında stop edilmesine sebep tatlı su ve yağlama yağı hararetlerinin alarm sınırına kadar yükselmesi olayının, cooler (soğutucu) üzerinde ki 3 yollu termostatik valfin yerine montajı esnasında tersane çalışanlarınca hatalı bağlantı işlemi yapılmış olduğu, davaya konu arızanın tecrübe/deneme seyrine çıkmadan tespiti yapılabilecek türden bir arıza olmadığı, ayrıca geminin tersanede bulunduğu süreçte jeneratörlerini, ırgatını çalıştırmış olmasının da konu arızanın tespiti ile herhangi bir ilişkisi bulunmadığı,

Arızanın kök sebebi yönünden değerlendirildiğinde, davalı tersanenin hatalı montaj sebebiyle %80, kusurlu olduğu, donatanın da tersanede yapılan çalışma sırasında makinenin toplanması aşamasında yapılan işleri kendi ekibine//enspektörüne'/teknik persoline kontrol ettirmiş olması durumunda termostatik valfin yerine montajı esnasında hatalı bağlantı yapıldığını farkedileceği, tecrübe seyrine çıkmadan önce tersane personelince yapılan hatalı işlemin düzelttirilebileceği, takdir Sayın Mahkeme'de olmak üzere %20 kusurlu olduğu,

Kaptanın bağlama limanı dışında TTK ve -------- Denizcilik Kanunu madde 71 uyarınca donatanı temsil yetkisine haiz olduğu ve bu yetki ile gemisinin bakım ve onarımına ilişkin donatanı temsilen sözleşme yapabileceği, TBK mad 475/1ll hükmünde belirtildiği üzere madde de sayılan seçimlik hakların yanı sıra genel hükümlere göre tazminat isteme hakkının da saklı olduğunun düzenlendiği buna göre, gemideki ayıp sebebiyle dava dışı Kıyı emniyeti tarafından gemiye kurtarma faaliyeti verilmiş olduğu ve geminin kurtarılarak emniyet altına alınmış olduğu,

Davacı tarafından 250.000 USD kurtarma ücreti ödenmek zorunda kaldığı dolayısıyla dava dışı Kuruma ödenen kurtarma ücretinin Davacı için maddi zarar oluşturduğu, Davalı Şirket'in Davacı'nın maddi zararını kusuru oranında tazmin ile sorumlu olduğu," yönünde görüş ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde alınan kök ve ek raporun mahkememiz denetimine açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu kanaatiyle hükme esas alınmasına karar verilmiş, davacı tarafça tarafın davaya konu arıza bakımından dava dışı kıyı emniyetine yaptığı ödemenin maddi zararını oluşturduğu, arızanın ana sebebinin tespitinde teknik raporda belirtildiği üzere davalı tersanenin hatalı montaj sebebiyle %80 kusurlu olduğu,

donatanın da tersanede yapılan çalışma sırasında makinenin toplanması aşamasında yapılan işleri kendi ekibine//enspektörüne'/teknik persoline kontrol ettirmiş olması durumunda termostatik valfin yerine montajı esnasında hatalı bağlantı yapıldığını farkedileceği, tecrübe seyrine çıkmadan önce tersane personelince yapılan hatalı işlemin düzelttirilebileceği, bu anlamda %20 kusurlu olduğunun kabulünün gerekeceği, anlaşılmakla davalının kusuru oranında davacı zararından sorumlu olduğu değerlendirilerek davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.