İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/570 K.2025/1641

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilleri şirket tarafından ... numaralı ... Abonman Sigorta Poliçesi ve ... numaralı ... Abonman Alt Sigorta Poliçesi ile sigortalanan Sigortalı ... Reklamcılık Teks. Promo. Dan. Ltd. Şti.‘ye ait Muhtelif Palaska Kemer cinsi emtiaların, borçluların sorumluluğunda, ... A - ... n° ...

Gemisi ile İstanbul'dan/Lübnan'a nakliyesi esnasında hasara uğradığını, nakliye işleminin davalılar tarafından gerçekleştirildiğini, Fatura ve yapılan tespitler gereğince sovtaj durumu da dikkate alınarak 169.320,69 TL sigortalı zararının, müvekkilli şirket tarafından sigortalısına 14.09.2020 tarihinde tazmin edildiğini, halefiyet ve sigortalının temlik talebi gereğince TBK ilgili hükümlerinin temlik esasına göre sigortalısının haklarını devralan müvekkilin davalıya rücu hakkı doğduğunu, 1 No'lu Davalı ... ...

Transport A/s İzafeten ... Hava Ve Deniz Taşımacılığı A.ş. aleyhine Kombine Taşıma Konşimento Belgesi 'ne istinaden taşıyan sıfatıyla, 2 No'lu Davalı ... Hava Ve Deniz Taşımacılığı A.ş. aleyhine Kombine Taşıma Konşimento Belgesi ve Navlun Faturası'na istinaden taşıyan sıfatıyla, 3 No'lu Davalı ... Denizcilik aleyhine ... A ... n° ... Gemisi'nin Equasis Kayıtları ve Web Sitesi Ekran Görüntüleri'ne istinaden donatan/ (ship manager)/fiili taşıyan sıfatıyla, 4 No'lu Davalı ...

Liman Ve Gemi İşletmeleri aleyhine ... A ... n° ...

Gemisi'nin Equasis Kayıtları ve Web Sitesi Ekran Görüntüleri'ne istinaden malik (registered owner)/fiili taşıyan sıfatıyla dava açıldığını, Davaya konu emtiaların, İstanbul'dan/Lübnan'a nakliyesi akabinde 04.08.2020 tarihinde Beyrut Limanında meydana gelen patlama sebebiyle zayi olduğunu, emtiaların nakliye esnasında ve davalıların sorumluluğunda hasara uğradığını ve hasarın nakliye esnasında meydana geldiğinin eksperce tespit edildiğini, davalılara müracaatta bulunulduğunu, akabinde arabuluculuk görüşmesi yapıldığını ancak sonuç alınamadığını, Alacağın tahsili için davalılar aleyhine T.C.

Beykoz İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile 09.12.2020 tarihinde takip yapıldığını, yapılan bu takibe davalılar tarafından itiraz

edildiğini ve takibin durdurulduğunu belirterek, Sayın Mahkemeden, davalıların T.C. Beykoz İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasına vaki itirazın iptali ile, takibin devamına, işbu taleplerinin kabul edilmediği durumunda davanın alacak davası olarak devamına, dava dışı sigortalıya ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, alacağımız likit ve belirlenebilir olduğundan % 20 den az olmayan oranda icra inkar tazminatı, yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesine, avukatlık ücretinin adlarına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ... Transport As Sirketine İzafeten ... Hava Ve Denız Tas AS ve davalı ...

Hava Ve Deniz Taşımacılığı Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı tarafından delil olarak sunulan konişmentoda davalı müvekkillerinin konişmentoyu düzenleyen taraf olmadığını, aynı şekilde müvekkilleri şirketin diğer davalı şirketin acentesi de olmadığını, müvekkilleri davalı şirketin mallar üzerindeki doğrudan yahut dolaylı bir zilyetliğinden bahsedilmeyeceği için taşıma işleri komisyoncusu sayılsa dahi TTK 928/1 hükmü uyarınca sorumlu tutulamayacağını, Müvekkilerine yasal süre içerisinde herhangi bir bildirim yapılmadığı için davanın reddinin gerektiğini,

TTK zamanaşımı hükümleri uyarınca davacının hukuki talepte bulunmasının mümkün olmadığını, Davacının dava dilekçesinde de belirtildiği üzere dava konusu emtiaların zarara uğrama nedeninin Lübnan limanındaki patlama olduğunu, dava konusu emtianın zayi/hasarının mücbir sebep nedeni ile gerçekleştiğini, bu doğrultuda müvekkillerinin hasardan sorumlu tutulamayacağını, Dava konusu taşımada limanda patlama olduğunu, bu patlama sonucu olan yangında da emtialar zarara uğradığını, emtia hasarının kendi ihlal veya hataları nedeni ile çıkmadığını, bu neden dava konusu patlamada taraflarını hiçbir sorumluluğu olmadığını,

Davacının dosyaya sunmuş olduğu ekspertiz raporunun taraflı hazırlandığını, Talep edilen tutar sorumluluğun üst sınırını aştığını, müvekkillerinin sorumluluğunun ancak sınırlı sorumluluk kapsamında oluşabileceğini beyan ederek, davanın reddi ile haksız takip nedeni ile davacı taraf aleyhine dava değerinin %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödenmesine hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Denizcilik Ve Nakliyat A.Ş. ve davalı ... Liman Ve Gemi İşl. A.Ş. vekili 25.03.2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle, Dava konusu edilen olaydaki taşıma işinin, İstanbul Limanı’ndan Beyrut Limanı’na ... ... Transport A/S’ye ait 11.06.2020 tarihli konşimento kapsamında yapıldığını, davaya ilişkin icra takibinin ise 09.12.2020 tarihinde açıldığını, müvekkilleri ... Liman ve Gemi İşletmeleri A.Ş. tarafından 18.01.2021 tarihinde; müvekkilleri ...

Denizcilik ve Nakliyat A.Ş. tarafından da 21.01.2021 tarihinde icra takibine itiraz edildiğini, dolayısıyla, bir yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açılan bu davanın reddinin gerektiğini, Dava konusu konşimento incelendiğinde, konşimentonun (2) nolu davalı ... Hava ve Deniz Taşımacılığı A.Ş.’nin acenteliğini yaptığı ... ... Transport A/S tarafından tanzim edildiğini ve bu bağlamda taşıyanın ... ...

Transport A/S olduğunu, müvekkilleri şirketlerin hiçbir şekilde işbu taşıma ilişkisinin tarafı olmadığını, Müvekkilleri şirket ... Denizcilik ve Nakliyat A.Ş.’nin dava konusu olayda donatan sıfatına sahip olmadığını, dolayısıyla davanın işbu nedenle husumet nedeniyle reddinin gerektiğini, müvekkilleri şirket ...

Liman ve Gemi İşletmeleri A.Ş. yönünden ise, sadece gemi sahibi olduğunu, davacının sigortalısıyla arasında yapılan taşıma sözleşmesi bulunmadığından, donatan/ taşıyan sıfatı bulunmadığını, müvekkilleri şirket ...

Liman ve Gemi İşletmeleri yönünden de davanın reddinin gerektiğini, Dava konusu olaydaki hasarın, Beyrut Limanı’nda emtiaların konteynerden tahliye edildikten sonra, serbest bölge antreposunda meydana gelen patlama nedeniyle olduğunun ekspertiz raporu ile de belirtildiğini, terör saldırısı kaynaklı olan ve deniz taşıması sırasında meydana gelmeyen hasardan müvekkil şirketler sorumlu olamayacağını, Ekspertiz raporunda “emtiaların durumunun resmi makamlar tarafından teyit edilmediği,

tahmini muallak hasar tutarının, poliçe şartları gözetilmeksizin (muafiyet, sovtaj, vb.) abonman poliçesine bağlı tanzim edilmiş 169.320,69- TL olarak rezerv edilmesi öngörülmektedir.” şeklinde değerlendirme yapıldığını, bu bağlamda, davacı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin poliçe şartları değerlendirilmeksizin, bedel yönünden piyasa araştırması yapılmaksızın ödendiğinin açık olduğunu ve davacı sigorta şirketinin lütuf ödemesi yaptığını, Davacının sigortalısı tarafından süresi içinde hasar ihbarında bulunulmadığı gibi, ekspertiz raporunun da müvekkilleri şirketlere bildirim yapılmadan tek taraflı olarak tanzim edildiğini,

ayrıca ekspertiz raporunda dahi, rücu muhatabının ... firması olduğu belirtilmişken, müvekkilleri şirketlere dava açılmasının mesnetsiz olduğunu beyan ederek, Sayın Mahkemeden, hak düşürücü süre ve husumet yokluğu nedeniyle usul yönünden reddine, esas yönünden incelemeye karar verilmesi halinde müvekkil şirketlerin söz konusu zarardan

sorumlu olmaması nedeniyle esas yönünden reddine, davacının % 20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Dava dosyasında saklı 13.07.2020 tanzim tarihli ve ... nolu ... Abonman Alt Sigorta Poliçesi incelendiğinde poliçenin. Emtia Sigorta Poliçesi Genel ve Insitute Cargo Clauses (A) [Enstitütü Yük Klozu (A)] 1.1.82 Cl.252 şartları ve poliçede yazılı diğer özel şartlar gereğince akdedildiği tespit edilmiştir.

Poliçeye göre sevkin baslangıç yeri : ÜMRANİYE/İSTANBUL Sevk bitiş yeri: LEBONAN PORT / LÜBNAN olduğu, Emtia Sigorta Poliçesi Genel Şartları Madde 8 son paragrafı da. “Eğer nakliyat bir nakliyeci müesseseye tevdi edilmiş bulunursa sigorta, mezkur müessesenin malları tesellüm ettiği anda başlar ve bunları teslim yerinde mürselünileyhe teslim ettiği anda sona erer. şeklinde düzenlendiği , ICC (A) [(Enstitü Yük Klozu (A)] 1.1.82 Cl.252. 1. Rizikolar Klozu.

“Bu sigorta 4,5,6 ve 7. Klozlarda istisna edilenler hariç sigorta edilen şeyin her türlü Riziko nedeniyle uğrayacağı ziya veya hasarı kapsar.” Aynı klozun Süre 8.Transit Klozu. 8.1.

Bu sigorta, malın taşınmak üzere burada yazılı depo veya istif yerini terk ettiği anda başlar, taşımanın olağan yolu boyunca devam eder ve, 8.1.1. burada yazılı varma yerinde alıcıya ya da diğer son depo veya istif yerine teslim ile, 8.1.2.1. taşımanın olağan yolundan başka bir yerde depolama veya 8.1.2.2. ayırma yahut dağıtım için kullanmak üzere seçeceği herhangi bir depo veya istif yerine teslim ile ya da 8.1.3. sigorta edilen malın son boşaltma limanında deniz aşan gemiden boşaltılmasının tamamlanmasını izleyen 60 günün sona ermesi ile, bunlardan hangisi daha önce gerçekleşirse, ona göre sona erer. “ Şeklinde düzenlendiği,

bu kloz uyarınca sigorta teminatının malın taşınmak üzere sevk başlangıç yeri olan Ümraniye’deki depoyu terk ettiği anda başladığı ve taşımanın olağan yolu boyunca devam ettiği ve varma yeri olan Beyrut limanında Serbest Bölge antreposuna teslimi ile sona erdiğinin anlaşıldığı fakat hasar dosyası incelendiğinde emtiada meydana gelen hasarın 04.08.2020 tarihinde Beyrut Limanında meydana gelen büyük patlama sebebiyle olduğu,

konişmentoya göre taşımanın limandan limana olduğu ve sigorta poliçesi uyarınca yükün Beyrut limanındaki antrepoya teslimi ile sigortanın bittiği, malların antrepoya alındığı ve mallar antrepoda iken yangının meydana geldiği anlaşıldığı, böylelikle davacı tarafından sigorta kapsamında olmayan riziko sebebiyle ödeme yapıldığı görülmekle 1, 2 ve 4 nolu davalılar aleyhine açılan davanın esastan reddine 3 nolu davalı aleyhine açılan davanın ise pasif husumet ehliyeti yokluğu sebebiyle usulden reddine," karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ...'nin forwarder şirketi olduğunu ve taşıma için kombine taşıma konişmentosu düzenlendiğinin göz önünde tutulmadığını, forwarder'ın taşıma taahhüdünün yalnızca limandan limana taşımayı değil; taşımaya ilişkin tüm süreci kapsadığını, davalıların işbu davada müteselsilen sorumlu olduğunu, davalılar ... ... Transport AS Sirketine İzafeten ... Hava Ve Denız Tas AS ve ...

Hava Ve Deniz Taşımacılığı Anonim Şirketi'nin de taşıma sürecinde rol aldığını, taşıyan olduğunu, bununla birlikte davalı ...

Liman Ve Gemi İşletmeleri Anonim Şirketi'nin de donatan olarak sorumluluğu bulunduğunu, ancak buna rağmen davanın reddi yönündeki kararın hatalı olduğunu, ekspertiz raporu ve diğer tüm yazılı deliller de göz önünde bulundurulduğunda, mahkeme tespitlerinin aksine davalıların sorumlu olduğunun davacı tarafça ispatlandığını, hasarın, emtialar davalının fiili hakimiyetinde iken meydana geldiğini, ekspertiz raporunda davalının açık ve net bir şekilde rücu muhatabı olduğunun ve meydana gelen hasardan sorumlu olduğunun ifade edildiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne,

davalının %20 den az olmayan miktarda icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, deniz taşıması sırasında oluşan hasar bedelini dava dışı sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bedeli taşıyan, donatan ve malikten rücuen tahsili istemli başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemidir. İlk derece mahkemesince dosyaya toplanan deliller ile davanın davalı ... Denizcilik A.Ş yönünden pasif husumet yokluğu, diğer davalılar yönünden esastan reddine karar verilmiş, davacı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde; hasarın davalıların sorumluluğunda meydana gelip gelmediği noktasındadır. Davacı tarafça davalılar hakkında Beykoz İcra müdürlüğünün ... Esas dosyası ile " sigortalıya ödenen tazminatın rücu talebi" borcun sebebi gösterilerek toplam 172,961,08 TL alacağın tahsili istemiyle ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalılarca borca itiraz edildiği ve eldeki itirazın iptali davası açıldığı görülmektedir. Davacının dava dışı sigortalı ...

Reklamcılık Tekstil ait emtiayı, 12.07.2020 - 10.09.2020 tarihleri arasına ilişkin taşıma sırasında oluşabilecek risklere karşı ... abonman numarası ile 13.07.2020 tarihinde nakliyat sigortası altında sigortaladığı, hasarın sigorta teminatı süresi içerisinde gerçekleştiği, davacının 169.320,69 TL hasar bedelini 14.09.2020 tarihinde sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 gereğince sigortalının haklarına halef olduğu, ayrıca tbk 183 maddesi hükmünce alacağın temlikine dair ibranamede hüküm bulunduğu görülmektedir.Davaya konu Palaska Kemer (unisex belt) olan emtianın.

11.07.2020 tarihli IST0161988 nolu kombine konşimento tahtında Ambarlıdan Beyrut limanına taşındığı, yükün Yükleyicisi/Gönderenin davadışı sigortalı ... Reklamcılık Tekstil, Alıcısı ve ihbar edilecek kişinin Keserwan/ Lübnan da mukim ... Uniforms Sarl olduğu, taşıma konusu 7 paket Palaska Kemer emtiasının içerisine parsiyel olarak istiflendiği ... no.lu 1 adet 20’ DC konteynerin Ambarlı Marport limanında “...

A” isimli gemiye (Sefer no:...) 11.07.2020 tarihinde yüklenerek varış yeri olan Beyrut limanına deniz yoluyla sevk edildiği ve konişmentonun ...

HAVA VE DENİZ TAŞIMACILIĞI A.Ş., tarafından imzalandığı, konişmentoya ... kaydının dercedildiği buna göre ; eşyaların yükleme limanında bulunan ... konteyner terminali sahasına alınarak işçiler ya da forklift marifetiyle konteynere yükleneceği ve gemiyle varış limanına kadar taşınacağı ve buradaki ... konteyner sahasında yine işçiler ya da forklift marifetiyle boşaltılarak ambara alınacağı anlaşılmaktadır. ... Reklamcılık Tekstil Ltd.

Şti. tarafından düzenlenmiş olan 23.06.2020 tarih ve ... nolu ticari faturada. Lübnan’da faaliyet gösteren ... isimli firmaya teslim edilmek üzere 2500 adet Palaska Kemer (unisex belt) emtiasının 19.875 EUR mal bedeli ve 332 EUR navlun bedeli olmak üzere toplam 20.207,00 EURO bedelle ve DAP / Lübnan teslim şekli ile satılmış olduğu, satıcı malları belirlenen varma yerinde gelen taşıma aracından boşaltmadan alıcının tasarrufuna bırakarak teslim eder.

Satıcı malların varma yerine getirilmesine ilişkin tüm hasar ve masrafları üstlendiği anlaşılmaktadır. Dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenmiş bulunan konişmentoda da Alma Yeri ile Nihai Varış Yeri belirtilmeksizin sadece Yükleme Limanı (Ambarlı) ile Tahliye Limanı (Beyrut) gösterildiğinden söz konusu taşımanın liman sahasından liman sahasına kadar olduğu anlaşılmaktadır.

Bu taşıma şeklinde, taşıyanın mallara ilişkin sorumluluğu malların yükleme limanında gemi küpeştesine kabul edilmesiyle başlamakta ve tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edilmesiyle sona ermektedir.

Taşıyan her ne şekilde olursa olsun, her nasıl kaynaklanırsa kaynaklansın yükleme limanında geminin küpeştesine kabul edilmeden önce veya tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edildikten sonra mallara gelebilecek her nevi zarardan veya gecikmeden dolayı sorumlu olmamaktadır.Yine emteanın DAP / Lübnan teslim şekli ile satılmış olduğu da dikkate alındığında satıcının malları Beyrut limanında gemiden boşaltmadan alıcının tasarrufuna bırakarak teslim etmiş olduğu sonucuna varılmaktadır.

DAP (Delivered at Place ) teslim : Bu teslim şeklinde, satıcı malları belirlenen varma yerinde gelen taşıma aracından boşaltmadan alıcının tasarrufuna bırakarak teslim eder.Dosyada toplanan deliller ile.

Beyrut limanına geminin ulaşması ile taşıyıcıların sorumluluğunun sona ereceği, dava konusu zararın, eşyalar limana teslim edildikten sonra 04.08.2020 tarihinde Beyrut Limanında gerçekleşen büyük patlama nedeniyle antrepoların tamamen hasarlanması neticesinde meydana gelmiş olduğu sabittir.

Bu durumda hasarın deniz taşıması sırasında meydana gelmediği ve dava konusu zararın eşyanın taşıyanın hakimiyeti altında olduğu sürede meydana gelen bir sebepten kaynaklanmadığı, hasarda davalıların bir sorumluğunun bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair verilen hükümde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.