İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/570 K.2024/533

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/570 Esas

KARAR NO: 2024/533

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 03/08/2023

KARAR TARİHİ: 11/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında -------- ili -------- ilçesi --------- mahallesi -------- Ada ve --------- Parsel sayılı taşınmazın satışı için sözleşme yapıldığını, taraflar arasında imzalanmış olan sözleşmede "Ayrıca iskanı garanti eden müteahhit tarafından 500.000,00 TL'lik 002 nolu teminat senedi verileceği, iskan alma süresi tapu devirleri itibari ile 3 ay olduğu,

iskan alındıktan sonra senet iptal olacağı, iskan alınmadığı takdirde alıcı cezai şart olarak senedi kullanma hakkına sahip olduğu," şeklinde ifadelere yer verilerek müvekkili müteahhit ... tarafından 500.000,00 TL miktarında senet düzenlenerek davalı ... ---------- sözleşmenin imzalanması sırasında düzenlenerek teslim edildiğini, senet;

satışa konu taşınmazın ilgili belediyeden iskanının 3 ay içerisinde alınacağına ilişkin taahhüdüne karşılık alıcı lehine düzenlenip teslim edildiğini, 05.09.2021 tarihinde akdedilmiş olan sözleşmeye istinaden müvekkilinin 18.11.2021 tarihinde taşınmazın iskanını aldığını, böylelikle cezai şarta bağlanarak teslim edilmiş olan senede karşılık müvekkilinin üzerine düşen edimini yerine getirdiğini, müvekkili kendi üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirmiş olup iskan için gerekli tüm süreci yönettiğini, davalı tarafça senedin tarafımıza iadesi gerekirken kötü niyetli ve haksız bir şekilde takip başlattıldığını,

--------- İcra Müdürlüğü'nün --------- E. sayılı icra dosyasından görüleceği üzere takip başlatma tarihi 13.06.2022 olduğunu, davalı taraf ile şifaen yapılan görüşmelerde senedin işleme yanlış anlaşılma nedeniyle konulduğu ifade edildiğini, bunun akabinde davaya konu takipten feragat edilerek senedin müvekkiline iadesi hususunda anlaşıldığını, ancak bir yılı aşkın bir süre içerisinde de bu sözler de yerine getirilmdiğini, 01.08.2023 tarihinde davalı tarafın icra dosyasında haciz işlemlerine başladığını, öncelikle ve ivedilikle teminatsız olarak,

mahkeme aksi kanaatte olması durumunda ise takdir edilecek uygun bir teminat karşılığında ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilerek, -------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- E. sayılı icra dosyası ile başlatılmış olan kambiyo senetlerine özgü icra takibinin durdurulmasına, müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile davanın kabulüne, haksız ve kötü niyetli olarak başlatılmış olan icra takibine ilişşkin %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça aleyhlerine başlatılan icra takibinin haksız ve kötüniyetli olduğu takibe konulan senedin teminat senedi olduğu iddia edilse de iş bu iddia hukuka ve genel hayat tecrubelerine aykırı olduğunu, senedin hangi ilişkinin teminatı olduğu senet üzerine yazılmak suretiyle ya da yazılı belge ile kanıtlanması gerektiğini, buna göre belgede, takip dayanağı senede açıkça atıf yapılması zorunlu olup, açıkça atıf yapıldığının kabulü için, senedin, vade ve tanzim tarihleriyle miktarlarının belirtilmesi gerekli olduğunu,

kabul anlamına gelmemek kaydıyla takibe konu senedin bir an için teminat senedi olduğu düşünülse dahi davacı -satıcı satış sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olup taşınmazı eksiksiz bir şekilde teslim etme borcunu ifa etmediğini, davacı tarafın müvekkilin takipten feragat ettiği iddiası ve senedin işleme yanlış anlaşılmayla konulmuş olduğu iddiası gerçekliğe,hukuka ve hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, yukarıda açıklanan ve re’sen nazara alınacak nedenlerle; fazlaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı tutmak kaydıyla;

davacının açtığı haksız davanın reddine, davacı yanın %20 icra inkar tazminatı oranında tazminatı tarafımıza ödemesine karar verilmesini, yargılama giderleri, harç ve vekalet ücretlerinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibari ile; kambiyo senedine dayalı ilamsız icra takibinden sonra açılan menfi tespit davası iken yargılama sırasında yapılan ödeme sebebiyle İİK m.72/6 hükmü kapsamında istirdat davasıdır.

Dava basit yargılama usulüne tabi olup, yönetime uygun olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış, öninceleme duruşmasında uyuşmazlık noktaları belirlenmiş, tahkikat ile birlikte deliller toplanmış ve yargılama sonuçlandırılmıştır.Davacı vekilinin ihtiyati tedbir istemine ilişkin olarak tensiben kurulan ara karar ile talebin İİK m.72/3 kapsamında teminat mukabilinde icra veznesine yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin muvakkat karar verildiği görülmüştür.

Davacı vekili tarafından teminat miktarının mahkememiz veznesine yatırılmadığı ve dava sırasında 08/08/2023 tarihinde 749.961,64 TL ödeme yapıldığı görülmüştür.

Ödeme sonrası davacı vekili tarafından bu kez ihtiyati haciz istemine ilişkin geçici hukuki koruma tedbiri talep edilmiş ise de yaklaşık ispat sağlanmadığı gerekçesiyle bu yöndeki istemin reddine karar verilmiş, iş bu kararın istinaf edilmesi sonrasında --------- Hukuk Dairesi tarafından başvurnun esastan reddine karar verildiği görülmüştür.

--------- İcra Müdürlüğü'nün --------- E sayılı takip dosyası, ---------- E sayılı dosyası ve ---------- D.İş sayılı dosyası ile ---------- Noterliği'nin 27/01/2022 tarih ve --------- yevmiye numaralı iihtarnamesi celp edilerek incelenmiş ayrıca taraflarca sunulan 05/09/2021 tarihli satış sözleşmesi ve bu sözleşme içeriğinde belirlenen -------- ilçesi -------- ada -------- parsele ilişkin tapu kayıtları ile iskan kayıtları celp edilerek incelenmiştir.

Menfi tespit istemine konu--------- İcra Müdürlüğü'nün -------- E sayılı takip dosyası incelendiğinde dosyamız davalısı -------- alacaklı, dosyamız davacısı ... ve ---------- borçlu oldukları, takibin, ---------- numaralı, 500.000,00 TL bedelli 05/09/2021 tanzim ve 05/12/2021 vade tarihli senet dayanak gösterilmek suretiyle 500.000,00 TL asıl alacak, 1.500,00 TL komisyon, 41.349,32 TL takip öncesi işlemiş faiz olmak üzere toplam 542.849,32 TL üzerinden 14/06/2022 tarihinde başlatılan kambiyo senetlerine özgü ilamsız takip olduğu,

davacı borçlu tarafından 08/08/2023 tarihli kapsak hesabına istinaden aynı tarihte 749.961,64 TL bedel ödenmek suretiyle infaz edildiği görülmüştür.

Taraflar arasında düzenlenen 05/09/2021 tarihli sözleşmenin 2. maddesinde açıkça "iskanı garanti eden müteahhit tarafından 500.000,00 TL'lik --------- nolu teminat senedi verilecektir. İskan alma süresi tapu devirleri itibari ile 3 aydır. İskan alındıktan sonra senet iptal olacaktır.

İskan alınmadığı takdirde alıcı cezai şart olarak senedi kullanma hakkına sahip olacaktır." ifadesinin yer aldığı görülmüştür.---------- E sayılı dosyası incelendiğinde taraflar arasında kurulan aynı tarihli sözleşmedeki --------- numaralı 600.000,00 TL bedelli senet yönünden borçlu olunmadığı istemine ilişkin davada mahkemece teminat senedinin borç senedi olmadığı ve kambiyo evrakı niteliği taşımadığı, tarafların tacir olmadığı dolayısıyla somut uyuşmazlıkta Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğunu belirtilerek davanın göreve ilişkin dava şartı noksanlığından reddine karar verilmiştir.

--------- Tapu sicil müdürlüğü kayıtlarında ise dava konusu-------- Ada ----------parselde kayıtlı gayrimenkulde davalı adına depo niteliğinde iki adet bağımsız bölümün tescil edildiği görülmüştür.------------ Belediye Başkanlığı'nın 11/08/2023 tarihli yazı cevabından dava konusu --------Ada --------- parselde kayıtlı gayrimenkulün 18/11/2021 tarihinde yapı kullanma izin belgesi verildiği görülmüştür.Davanın niteliği ve sözleşme kapsamında iskanın alınmasına ilişkin teminat olarak düzenlendiği belirtilen senede ilişkin başlatılan icra takip dosyasına konu borçlu olunmadığı istemine ilişkin iş bu davada tanık deliline ilişkin olarak davacı

isteminin, tanık listesinin HMK m.240 hükmüne ve ara karara uygun sunulmaması davalı isteminin ise takibe dayanak senedin iskanın alınmasına ilişkin olmasına rağmen inşaatın iskana uygun tamamlanıp tamamlanmadığı,

yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği hususunda olmasının uyuşmazlığa etkisi olmayacağı değerlendirilerek reddine karar verilmiştir.Taraflar arasında imza edilen adi yazılı sözleşme kapsamında iki adet senet düzenlendiği ve davalı tarafça keşide edilen ---------- Noterliği'nin 27/01/2022 tarih ve ---------- yevmiye numaralı ihtarnamesinde ödenmesi ihtar edilen senedin dava konusu takibe konu --------- nolu senetten başka bir senet olup olmadığı hususunda beyanda bulunması için davalı vekiline süre verilmiş ise de bu hususta beyanda bulunmadığı görülmüş ve başkaca bir hukuki ilişki iddiası olmadığından iş bu senedin sözleşmeye konu

edilen senet olduğu kanaatine varılarak yargılama devam edilmiştir.Taraflar arasında, davalı tarafından davacı ile dava dışı --------- aleyhine -------- İcra Müdürlüğü'nün --------- E sayılı dosyası ile başlatılan takibe dayanak 05/12/2021 vade ve 05/09/2021 düzenleme tarihli 500.000,00 TL bedelli senetin taraflar arasında g.menkul satışına ilişkin kurulan 05/09/2021 tarihli adi yazılı sözleşme kapsamında düzenlenen-------- nolu senet olup olmadığı, senedin sözleşme kapsamında teminat senedi olarak düzenlenip düzenlenmediği,

davalının keşide ettiği ---------- Noterliği'nin 27/01/2022 tarih ve --------- yevmiye numaralı ihtarnamesinde belirtilen senedin takibe dayanak senet olup olmadığı, davacı tarafından davalının lehdarı olduğu 500.000,00 TL bedelli başkaca bir senedin düzenlenip düzenlenmediği, g.menkul satışına ilişkin kurulan adi yazılı sözleşmenin geçerli olup olmadığına bağlı olarak ceza koşulu olarak düzenlenen bu senetten dolayı davacının davalıya borçlu olup olmadığı,

davalının sözleşme ile üstlendiği edimi yerine getirip getirmediği bu kapsamda senet dayanak gösterilmek suretiyle başlatılan takip dosyasında ödeme yapılmış olması sebebiyle davacının ödediği bedeli davalıdan iadesini (İİK m.72/6) talep edip edemeyeceği, tazminat şartlarının oluşup oluşmadığı,

oluştuysa mahkememizce takdiri hususlarında hususlarında toplanmaktadır.Tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında 17/04/2021 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine atıf yapılmak suretiyle 05/09/2021 tarihli adi yazılı "satış sözleşmesi" başlığı altındaki sözleşmenin 2 nolu maddesi gereği 05/12/2021 vade ve 05/09/2021 düzenleme tarihli 500.000,00 TL bedelli senet düzenlendiği, senet üzerinde davacı ... düzenleyen, --------- kefil, senet alacaklısının ise --------- olduğunun yazılı olduğu, iş bu bono üzerinde herhangi bir teminat kaydının yer almadığı ancak sözleşmede açıkça teminat olarak düzenlendiğinin belirtildiği,

her ne kadar teminat senedi olduğu açıkça belli olsa da bu hususun değerlendirilmesinin de mahkememizin görevinde olduğu dolayısıyla somut uyuşmazlığı çözmekte görevli olduğu, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 2 nolu maddesindeki hükmün TBK m.179/II hükmünde yazılı ifaya eklenen ceza koşulu niteliğinde olduğu, iş bu sözleşmenin gayrimenkul satışına ilişkin olduğu ve adi yazılı olarak yapıldığı, sözleşme kapsamında davalı adına tapu tescilinin yapıldığı,

her ne kadar g.menkul satışına ilişkin sözleşme resmi şekil şartına tabi olmadığı gerekçesiyle TBK m.27 hükmü gereğince kesin hükümsüz ise de yerleşik içtihatlar uyarınca sözleşme ile üstlenilen edimlerin yerine getirilmesi dolayısıyla tarafların şekil şartına uyulmadığı gerekçesiyle sözleşmenin hükümsüz olduğunu iddia edemeyecekleri bu hususun TMK m.2 hükmü gereğince dürüstlük kuralına aykırı olacağı ve dolayısıyla sözleşme hükümlerinin uygulanması gerekeceği, bu anlamda sözleşme ile üstenilen diğer edimlerin de geçerli olacağı,

sözleşmenin 2. maddesinde yazılı hükmün HMK m.33 ve TBK m.19 hükmü gereğince değerlendirilmesinde TBK m. 179/II hükmü gereğince “ifayla birlikte istenen/ifaya eklenen ceza koşulu” olduğu dolayısıyla davalı alacaklının davacı tarafından üstlenilen asli edim ile birlikte iskanın belirlenen 3 aylık süre içerisinde alınamaması halinde tescil ile birlikte ceza koşulunu da talep edebileceği ancak celp edilen --------- Belediye Başkanlığı yazı cevabında 18/11/2021 tarihinde yapı kullanım izin belgesinin verildiği,

iş bu tarihin sözleşmenin kurulduğu 05/09/2021 tarihi ve 1. maddede yazılı 3 iş gününe daire süre dikkate alındığından 3 aylık süre içerisinde olduğu, davalının ceza koşuluna ilişkin sorumluluğunun oluşmadığı, her ne kadar dava menfi tespit davası olarak açılmış ise de yargılama sırasında davacının 08/08/2023 tarihinde icra tehditi altında davalıya ödeme yaptığı dolayısıyla davanın İİK m.72/VI hükmü gereğince istirdat davasına dönüştüğü,

davacı vekilinin 10/08/2023 tarihli dilekçesi ile ödeme tarihinden itibaren yasal faiz talep ettiği ve bu isteminin dosya kapsamına uygun olduğu kanaatine varılarak davanın kabulü ile 749.961,64 TL’nin ödeme tarihi olan 08.08.2023 tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.Bunun yanında menfi tespit davasının yargılama sırasında istirdat davasına dönüşmüş olması (m.72/VI) menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötüniyetli olduğunun anlaşılması halinde davacı borçlunun talebi üzerine davalı alacaklının tazminata mahkum edilmesine engel olmayacaktır.

Zira istirdat davası, menfi tespit davasının devamı olup, cebri icra tehdidi altında gerçekleşen ödeme sebebiyle borçlunun serbest iradesi dışında, kanun hükmü gereği kendiliğinden bu dönüşüm vuku bulduğundan, davacı borçlu istirdat davasına dönüşüm olmasaydı alacağı tazminattan, yoksun bırakılmamalıdır.Somut olay davacının kötüniyet tazminatı talebi kapsamında değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki sözleşmenin 05/09/2021 tarihli olduğu, davacının sözleşme ile üstlendiği edimi sözleşmede yazılı süre olan 3 aylık süre içerisinde yerine getirdiği ve iskanı aldığı,

ceza koşulu tazminine yönelik teminat senedi olarak düzenlenen dava konusu senedin 14/06/2022 tarihinde takibe dayanak edildiği, taraflar arasında sözleşmede iş bu senedin yalnızca iskan alımına bağlı kılındığı başka bir edim ile ilişkilendirilmediği anlaşılmakla davalının takip başlatırken ve sonrasında yapılan tahsilat nedeniyle haksız ve kötüniyetli olduğu kanaatine varılarak İİK m.72/V hükmü gereğince takip konusu alacağın takdiren %20'si oranında belirlenen 110.000,00 TL kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.