İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/53 K.2024/49

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/53 Esas

KARAR NO: 2024/49

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ: 19/01/2024

KARAR TARİHİ: 24/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle; Davacı eşi --------- 16/12/2023 tarihinde vefat ettiğini, keşidecisinin-------- olan ------- Bankası -------- Şubesine ait olan -------- numaralı çekin kaybolduğunu, kullanılmamış boş çekin kötü niyetli kişilerin eline verilmemesi veya eline geçmemesi ve ileride telafisi mümkün olmayan sonuçlara sebebiyet verilmemesi için çeke ödeme yasağı konularak dava sonunda da çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, TTK m.757, 763 ve 764/1 hükümlerine dayalı zayi sebebiyle çek iptaline karar verilmesi isteminden ibarettir.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır.

Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür. Dava dilekçesi incelendiğinde, davacının mirasçısı olduğu eşine muhatap tarafından verilen boş çek yaprağının zayi olduğunu belirttiği görülmüştür. Yani müteveffanın bizzat keşidecisi ve hesap sahibi olduğu boş çek yaprağının zayi olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan mirasçılık belgesi incelendiğinde davacı ile birlikte --------- isimli müşterek çocuklarının da mirasçı olarak göründüğü, TMK m.581 hükmü gereğince miras şirketinin yani terekenin, tüzel kişiliği ve taraf ehliyeti bulunmadığı, iştirak halinde mülkiyet hükümleri gereğince (TMK m.581.

TMK m.630) terekenin tümüne ilişkin davaların bütün mirasçılar tarafından açılması gerekli olduğu ancak acele hallerde, terekenin menfaatleri doğrultusunda bir mirasçı tarafından tek başına dava açılabileceği hususunun somut olayda kıyasen uygulanması gerektiği bu nedenle davacının dava ehliyetinin bulunduğunun kabul edilmesi gerektiği, terekenin, davacı yerine geçerek iş bu davayı açtığının kabulü ile yapılan değerlendirme de ise davacıların murisinin hamil ya da lehtar olmadığı,

böyle bir beyan ve iddiasının da olmadığı dolayısıyla dava konusu çek yaprağının kullanıldığına dair bir emare de bulunmadığından iptali istenen çek yapraklarının TTK. nun 651. maddesi anlamında "kıymetli evrak" vasfında da olmadığı anlaşılmıştır.

TTK.'nın 651/2 ve 818/1-s bendi yollamasıyla aynı yasanın 757 ve devamı maddelerine göre, kıymetli evrak sayılan çekin zayi olması halinde zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda çek (senet) üzerinde hak sahibi yani lehdar ya da hamil olan kişiler ancak iş bu çekin (senedin) iptaline karar verilmesini talep edebilir. Çekte lehdar ya da hamil olmayan kişilerin işbu iptal davasını açma hakları yoktur. İptale konu belgenin "kıymetli evrak" olması da şarttır.

Davacının dava dilekçesindeki beyanları dikkate alındığında dava konusu ettiği ve zayi nedeniyle iptalini istediği çek yapraklarının, TTK m.780 hükmünde yer alan yasal unsurları taşımadığı, lehtar ya da hamil olmayan (keşideci durumunda olan) davacı murisinin ve dolayısıyla tereke adına iş bu davayı açanın çek iptali davasını açmakta hukuki yararı ve aktif davacı sıfatının bulunmadığı,

her ne kadar acele hallerden olduğu dikkate alınarak tek başına dava açması hukuka uygun kabul edilen davacı ile birlikte diğer mirasçıların da davaya dahil edilmesi gerekli ise de davanın dava şartı noksanlığına dair tensiben hüküm kurulması sebebiyle bu aşamada bu hususa riayet edilmeksizin davanın hukuki yarar dava şartı eksikliğinden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.