İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/260 K.2025/915

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/260 Esas

KARAR NO : 2025/915

DAVA

Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)

DAVA TARİHİ : 23/03/2025

KARAR TARİHİ : 23/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili Şirket adına --------- isimli gemi tarafından 6.000.00,00 mt saf amonyak gübre taşındığı, 23.10.2024 tarihinde --------- Gümrük Müdürlüğünde dava konusu malın girişinin yapıldığı ve malın millileştirildiğini, müvekkili firma ile talep eden arasında 15.10.2024 tarihli amonyak tank kiralama sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme kapsamında müvekkili şirkete ait saf amonyak ürününün ''--------- Mah. -------- Sok No :-------- ---------'' adresinde bulunan tanklarda saklanılması için sözleşme imzalandığını,

davalı sözleşme konusu saf amonyakların nakliyesi aşamasında müvekkili firmaya zorluklar çıkardığını, malların nakliyesini yapacak olan araç ve şoförlerin sahaya alınmadığını, sözleşme süresince karşı tarafın edimini eksiksiz yerine getirmediğini, müvekkili firmanın kendi malını çıkartmakta güçlük yaşadığını, sözleşme gereği kira döneminin 90 gün olduğu,

15.10.2024 -14.01.2025 tarihleri arasını kapsadığını, bu sözleşmede belirtilen süre sonunda herhangi bir bildirim ve ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erdiğini, tankların kapasitesinden dolayı kiralayanın amonyak kullanmaya ihtiyaç duyması halinde 380 USD/Ton birim fiyattan kiracı'ya ait amonyak ürününü kiracı'ya bilgi vererek her zaman kullanılır denildiğini, kiralayanın sözleşme süresi içerisinde amonyak ürününün kullanmaya ihtiyacı olduğuna yönelik bir talebi olmadığını, sözleşme süresinde geçerli olduğu,

Aksi halde 25. Maddede sözleşme bitim tarihinden itibaren ödeme şartının 7 iş günü içinde ödemek şartı ile Kiralayana devrolacağı, davalının sözleşme süresinin bittiğinden bahisle müvekkili şirkete ait olan saf amonyakları müvekkile teslim etmediği ve sözleşmede de açıkça devir şarta bağlandığını, sözleşmenin 2.25 maddesine istinaden ''Sözleşme bitim tarihinde kiracı tahliyeyi tamamlayamaz ise kalan tonaj 380 USD/Ton birim fiyattan bedeli 7 iş gün içinde ödenmek şartı ile kiralayan‘a devreolur….’’ denildiği,

sözleşme 14.01.2025 tarihinde son bulduğundan karşı tarafın malın bedelini en geç 23. 01.2025 tarihinde ödemesinin gerektiği, malın bedeli ödenmediği, devrine ilişkin herhangi bir talepleri dahi olmadığı, söz konusu devir bir şarta bağlandığı için karşı taraf için yenilik doğuran bir hak olmadığını, aksine malın mülkiyetinin kime ait olduğu noktasında tartışma konusu olmadığı, müvekkili şirkete ait olduğu,

Gübre Fabrikaları adına geçmesinin sözleşmede şarta bağlandığını, bu şartın ise süresinde yerine getirilmediğini, sözleşme sona erdikten sonra ödeme şartı yerine getirilmediği anlaşıldığından müvekkil firma tarafından malların bir kısmının çıkarılmasına yönelik talebi karşısında karşı tarafça 24.01.2025 tarihinde sevkıyat gerçekleştirildiği, karşı tarafın malın sevkıyatına izin vermiş olmasının iyi niyetinden kaynaklanmadığı,

malın kendine devri konusunda bir talebinin olmadığının göstergesi olduğunu, müvekkili şirket adına malın teslimi ve sözleşmeye aykırılıktan doğan zarar için arabuluculuk başvuru sürecinden sonra , malın sözleşme gereği kendine ait olduğu iddiası ile malın bedelinin ödendiğini ve müvekkili tarafından bedelin iade edilmesinden dolayı ise -------- D.İş numarası verilen dosyası ile müvekkilin malın bedelini almaktan kaçındığı iddiası ile tevdi mahallinin belirlenmesi istemli tespit dosyası açıldığını,

sözleşme şartı yerine getirilmemesine rağmen hem malın teslimi için arabuluculuk sürecine başvurulmuş olması hem de davalının dava konusu saf amonyak ürünün bedelini yatırmak için tevdi mahallinin belirlenmesi için değişik iş dosyası üzerinden başvuru yapmış olmasının kendi yedinde bulunan malı herhangi bir bildirim yapmaksızın kullandığını düşündüğünü, malın kullanılıp kullanılmadığı ve kullanıldı ise ne kadarının kullanıldığının tespiti için dava konusu ürünün bulunduğu yerde -------- D.İŞ Dosyası ile başvuru yapıldığını, dava konusu malın davalı tarafından kullanımının engellenmesi yönünden ihtiyati tedbir talebinde bulunduklarını,

bu sebeplerle mülkiyeti müvekkile ait olan malın davalı tarafından kullanımının engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir talebimizin kabulüne karar verilmesini, mülkiyeti müvekkile ait olan ve müvekkil şirkete teslim edilmeyen 3.800,00 mt saf amonyak ürününü kendilerine teslimi ve sözleşmeye aykırılıktan doğan her türlü zararın tazmini fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000-TL) ile davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında akdedilen amonyak tank kira sözleşmesinin sona ermesi üzerine kalan tonajı bedeli ödeyerek devralma hakkının sözleşmeye uygun olarak kullanıldığını, davacının beyan ve iddialarının tamamen gerçekleri saptırmaktan ibaret olduğu, sözleşme süresi sona ermesine rağmen daha fazla ürün devralma hakları var iken kendilerine iyi niyet gösterilerek yük tahliye taleplerinin kabul edildiğini, kalan tonaj için fatura kesilmesi için defaatle yazılı ve sözlü görüşmeler yapıldığı,

davacı tarafından hiçbir şekilde cevap verilmediğini, müvekkili şirketin ödeme yapmadığı iddiasında bulunmaları için kötü niyetli olarak müvekkili ile iletişime geçmeyen ve fatura kesmeyen davacının, 7 günlük süre içerisinde ödeme yapılmadığını iddia etmesinin abesle iştigal olduğu, davacının haksız talebinin reddinin gerektiği, müvekkili şirket(kiralayan) ile karşı taraf(kiracı) arasında 15.10.2024 tarihli amonyak tank kiralama sözleşmesi akdedildiği, sözleşme kapsamında müvekkil şirkete ait amonyak tankının sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 3 ay süreyle kiralanması,

gelen saf amonyak ürünün tankta saklanması ve kiracı tarafından yapılacak yazılı bildirim ile temin edilecek araçlara yüklenmesi işi yapıldığını, müvekkili şirketin sözleşme süresince edimini eksiksiz yerine getirdiği, herhangi bir problem yaşanmadığı, davacının müvekkil şirketin edimini eksiksiz yerine getirmediğinin ve malın tahliyesinin güç olduğunun belirtilmesinin kabul edilemez olduğunu, taraflar arasındaki bu sözleşmenin, 3 ay süreli olduğu, sözleşmenin 2.1.

Maddesi uyarınca belirtilen sürenin sonunda herhangi bir ihtar ve/veya bildirime gerek kalmaksızın 14.01.2025 tarihinde kendiliğinden sona erdiğini, sözleşme ilişkisinin sona ermesi üzerine müvekkili şirketin, 2.25. maddesi uyarınca sözleşmenin bittiği tarihte kiracı tarafından tahliyesi tamamlanamayan 3.593,365 MT amonyak ürünü, 380 USD/TON birim fiyattan bedelini ödeyerek satın alma hakkını kullanmak istediğini, Sözleşme bitim tarihinde kiracı tahliyeyi tamamlayamaz ise kalan tonajın 380 USD/TON birim fiyattan bedeli 7 iş günü içinde ödenmek şartıyla kiralayan'a devrolunacağının belirtildiği, taraflarca bu hususun kabul edildiği,

sözleşme hükmünün oldukça açık olduğu, sözleşme akdi esnasında davacı tarafından kabul edildiği, bu kabule rağmen 2.24. maddeyi söyleyerek “sözleşme esnasında kendilerince amonyak ürününün kullanmaya ihtiyacı olduğuna yönelik bir talebi olmadığının” belirtilmesi anlaşılamadığını, 2.25. maddesince kullanılacak hak için ihtiyaç bildirimi yapılması gerekliliğinin bulunmadığını, sözleşmenin bitiminde tahliyenin tamamlanamamasının yeterli olduğu, sözleşmenin sona erdiği gün olan 15.01.2025 tarihinde sözleşmenin sona erdiği,

25.Maddesi kapsamında depo edilen ve araçlara yüklemesi yapılmayan ürün miktarının müvekkil şirketin namına geçeceği, kararlaştırılan 380 USD birim fiyat üzerinden --------- fatura kesilmesi gerektiğinin yazılı olarak davacı tarafa bildirildiği,

davacının bu bildirime rağmen tamamen kötü niyetli olarak süresinde ödememe itirazında bulunmak için 1 hafta sonra dönüş yaptığını, araç için amonyak yükleme işlemi gerçekleştirmek istediğini, sözleşmenin sona ermesine rağmen ve müvekkili şirketin bu amonyak miktarını da madde 2.25. uyarınca satın alma hakkı olmasına rağmen tamamen iyi niyet gösterilerek davacı tarafın bu talebinin kabul edildiğini, 8 araçlık yüklemenin ardından davacı tarafça kalan amonyak ürününün alınmadığını, buna ilişkin müvekkil şirkete herhangi bir bildirim yapılmadığını, sözleşme hükmü açık olmasına;

sözleşmeye uygun olarak ürünün satın alınacağı ve ödeme yapılacağı ve buna ilişkin fatura kesilmesi gerektiği şekilde bu husus kabul edilmemiş ve karşı tarafça fatura düzenlenmediğini, Davacının sözleşme sona erdikten sonra ödeme şartı yerine getirilmediğinin müvekkili şirketçe farkına varılması üzerine davacının ürünün bir kısmının çıkarılmasına yönelik talebin kabul edildiği ve sevkiyat gerçekleştirildiğini,

ürünün davacı tarafından tahliyesi talep edilen kısmına müvekkil şirketçe izin verilmesinin tamamen iyi niyetin göstergesi olmasına rağmen davacıya bakiye tonajın devralındığı bildirilmesine rağmen kendisi tarafından fatura kesilmemesinin kötü niyetin açık göstergesi olduğu,

Davacı tarafından dönüş yapılmayıp fatura kesilmemesi sebebiyle ödeme yapılamamış olmasına rağmen davacının ödemenin 7 günlük sürede yapılmadığını belirterek mahkemeyi yanıltmaya çalışmasının kabul edilemeyeceğini, fatura kesmeyerek kötü niyetle hareket eden ve sözde üzerinden zaman geçtiği iddiasıyla müvekkili şirkete dönüş yapmayan davacı tarafın sözleşmeye aykırı hareket ettiğinin aşikar olduğu, müvekkili şirketin sözleşmesel hakkını kullanarak ürünü uhdesine alarak ödeme yapmak istemesinin hukuka uygun olduğu,

yapılan tüm bildirimlere ve keşide edilen -------- Noterliği'nin 05.02.2025 tarihli ve --------- tarihli ihtarnamesine rağmen müvekkili şirketin satın alma hakkının varlığının kabul edilmediği, karşı tarafça hiçbir şekilde fatura düzenlenmediği, haklı sebep bulunmaksızın fatura kesilmediği hususunun vergi dairesine bildirilerek müvekkile ait tankta kalan 3.593,365 MT ürün bedelinin karşılığı olarak 49.116.541,93 TL'nin, 11.02.2025 tarihinde davacı tarafa sözleşmenin 2.25.

Maddesine uygun olarak ödendiği, müvekkili şirket tarafından yapılan bu ödemenin 20.518.070,4 TL'lik kısmı davacı tarafça kabul edilmişse de geriye kalan 28.598.471,53-TL'lik kısmının sebebi olmaksızın iade edildiğini, fatura kesmekten imtina edilmesi ve ödenen paranın bir kısmının kallanılıp bir kısmının iade edilmesinin sözleşmesel ilişkiye, hukuka ve hakkaniyete tamamen aykırı olduğu,

müvekkili şirket tarafından sözleşmeden kaynaklanan alım hakkının hukuka ve usulüne uygun kullanılması karşısında karşı tarafça, varılan mutabakata aykırı olarak bir kısım ödemenin iade edilmesinin anlaşılmadığını, davacı tarafından iade edilen kısmın 12.02.2025 tarihinde müvekkil şirket tarafından karşı tarafa tekraren ödendiği, ödemenin iadesinin ardından müvekkili şirket tarafından yeniden ihtarname keşide edilerek karşı tarafça yapılan iadenin kabul edilmediği,

iade edilen tutara ilişkin ödemenin 12.02.2025 tarihinde tekraren yapıldığı ve bu ödemenin de kabul edilmemesi halinde alacaklı temerrüde düşeceklerine dair bildirim yapıldığını, ihtarnamenin keşide edilmesinin ardından tekraren gönderilen meblağın davalı tarafça 13.02.2025 tarihinde yeniden iade edildiği, müvekkili şirketin ürünü satın almasının hukuki hakkı olduğu sözleşme hükmü ile sabit olduğu,

buna ilişkin ödemenin kabul edilmemesi ve ifayı kabulden kaçınma için haklı bir sebebin bulunmaması davacının temerrüde düştüğünü gösterdiğinden TBK madde 107 uyarınca iade edilen meblağ için mahkemeden tevdi mahalli tayini talebinde bulunulduğunu, --------- D.İş sayılı dosyasında tesis edilen 08.04.2025 tarihli ve --------- K. sayılı karar ile yargılama gerektirdiği gerekçesiyle tevdi mahalli taleplerinin reddine karar verildiği,

davacı tarafın dava konusu olan “ürünün kullanılıp kullanılmadığının, herhangi bir eksiklik olup olmadığının” tespiti için -------- Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvurmuşsa da tesis edilen 17.02.2025 tarihli ve -------- D.

İş ---------- K. sayılı karar ile “hukuki menfaat bulunmadığı delillerin hemen kaybolacağı veya ileri sürülmesinin zorlaşacağı gibi bir durum bulunmadığı gerekçesiyle isabetli olarak delil tespiti isteminin reddine karar verildiği, dava konusu olan “malının kullanılıp kullanılmadığını ve malın 3.800,00 MT'den eksik olup olmadığı hususlarında tespit yapılması” için ---------- Sulh Hukuk Mahkemesi başvurmuşsa da tesis edilen 28.03.2025 tarihli ve ------- D.İş-------- K. sayılı karar ile “-------- E. sayılı dosyasına kayden 23.02.2025 tarihinde dava açıldığı,

bu haliyle tespit talebinde bulunmakta hukuki menfaati bulunmadığı” gerekçesiyle isabetli olarak delil tespiti isteminin reddine karar verildiği, bu nedenlerle hukuken mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE : Dava, hukuki niteliği itibari ile Davacı şirkete ait saf amonyak ürününü davalıya ait '' -------- Mah. --------- Sok No :------- --------'' adresinde bulunan tanklarda saklanılmasını konu alan, Davacı ile davalı arasında imzalanan 15.10.2024 tarihli amonyak tank kiralama sözleşmesinin davacı tarafça sözleşmenin süresinin bitmesi sebebiyle 3.800 mt saf amonyak ürününün davacıya teslimi ile teslim edilmemesinden kaynaklanan zararın tazmini talebinden ibarettir.---------Noterliğine, --------- Sulh Hukuk Mahkemesine yazılan müzekkerelere cevap verildiği,

müzekkere yazı cevaplarının dosya arasına alındığı görüldü.HMK 138. maddesine göre mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir. --------sayılı kararında görevsizlik nedeniyle davanın dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde ve tensip ile birlikte dava şartı noksanlığından usulden reddedilmesinde HMK 30. maddesi de gözetildiğinde bir isabetsizlik olmadığına karar verilmiştir.

Anılan karara göre, dava şartlan yargılamanın her aşamasında denetlenip, dava şartının bulunmaması halinde HMK.nun 115/2.maddesi uyarınca dosya üzerinden karar verilmesi mümkündür. Bu kapsamda dosya öncelikle mahkememizin görevli olup olmadığı yönünden incelenmiştir. Bir davanın Ticaret Mahkemelerinde görülebilmesi için açılan davanın mutlak veya nispi ticari davalardan olması gerekmektedir.

Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesi uyarınca TTK'da düzenlenmiş olan bütün hususlardan doğan davalar ile TTK'nın 4. maddesinde belirtilen özel kanunlardaki davalardır. Nispi ticari davalar ise her iki tarafın tacir olduğu ve dava konusu uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olduğu davalardır. Bunun yanında görev hususu HMK'nın 114/1-c maddesi uyarınca dava şartlarından olup HMK'nın 115/1.

Maddesi uyarınca yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 4/I-a maddesinde ise kiralanan taşınmazların, 09/06/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilâmsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalara, konuları ve değerlerine bakılmaksızın sulh hukuk mahkemelerinde bakılacağı hükmüne yer verilmiştir.Somut olayda; dava dilekçesinde belirtildiği üzere, davacı ile davalılar arasında kiralama sözleşmesinin varlığı iddia edilerek husumet yöneltildiği, bu hususta bir uyuşmazlık bulunmadığı,

kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere, kiralama ilişkisinden doğan tüm hukuki uyuşmazlıklara konu alan davaların Sulh Hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiği, dolayısıyla uyuşmazlığın araç kiralama sözleşmesinden kaynaklandığı anlaşıldığından, davanın sulh hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.Tüm bu nedenlerle taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu temel ilişkinin kiralama sözleşmesinden doğması, HMK.'nın 1. maddesi gereğince görevin kamu düzeninden olması ve HMK.'nın 115.

Maddesi uyarınca davanın her aşamasında dikkate alınabileceği gözetilerek Mahkememizin görevsizliği nedeniyle açılan davanın, HMK 4, 114/1-c ve HMK 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine, karar vermek gerekmiş ve hüküm aşağıdaki şekilde oluşturulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-HMK 20 ve 114 ve 115 maddeleri gereğince MAHKEMEMİZİN GÖREVSİZLİĞİ NEDENİYLE AÇILAN DAVANIN REDDİNE,

2-Kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde mahkememize başvurulduğu takdirde dosyanın görevli --------- ADLİYESİ NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİNE HMK 20. maddesi gereğince GÖNDERİLMESİNE,

3-Kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmemesi halinde HMK 20. maddesi gereğince DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,

4-Yargılama harç ve masraflarının gönderilen mahkemede dikkate alınmasına,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içinde ----------- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.23/10/2025