İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/110 K.2024/141

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/110 Esas

KARAR NO:2024/141

DAVA: Tazminat

DAVA TARİHİ: 23/05/2023

KARAR TARİHİ: 14/05/2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkili şirketin global ölçekli bilgisayar programı üreticisi olduğu, -------- çok sayıda kullanıcı tarafından tercih edildiği, fikir ve sanat eserlerinin bulundurulması, depolanması ve kullanım haklarının devralınmasının hukuka uygunluğunun bu eserleri kullanan kişilerce ispat edilmesi gerektiği, bu çerçevede; davalının bilgisayar programlarını hukuka uygun bir biçimde kullanmadığı iddiası ile ----- numaralı dosyası ile tespit talebinde bulunulduğu, işyerinde yapılan tespitte davalı işyerinde müvekkili-------- kurulu ve çalışır durumda olduğu, lisansız şekilde kullanıldığı,

-------- kurulu ve çalışır durumda olduğu, lisansız şekilde kullanıldığının tespit edildiği, lisansız yazılımın FSEK' in 71/1.

Maddesi gereği mali ve manevi haklara tecavüz suçu olduğundan davalı--------- ceza yargılamasının devam ettiği, ilave delil olarak davalıların programlar ile hazırlanmış ticari projelerini kendi internet sitelerinde ticari amaçla yayınladıklarına ve programların şirket bünyesinde ve şirket işlerinde kullanıldığının ispatı bakımından program üzerinden açılmış görsellerin sunulduğu, müvekkiline ait ------- Maddesi gereği eser sahibinin 3 katına kadar tazminat hakkı bulunduğu ve bu sebeple davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı hususlarını beyan ederek,

FSEK' in 68. Maddesi gereği fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.998-Avro’nun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının tahsili talepli açılan, FSEK md. 68’e göre yargılama sırasında kati olarak belirlenip bildirecekleri kısmi alacak davasının kabulüne, davalılardan müştereken ve müteselsilen hükmedilmesine, ödenecek tutarın tespit tarihi olan 28.06.2022 tarihinden itibaren işleyecek ------ uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranı ile birlikte davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

ISLAH

Islah dilekçesinde ise; yükseltmiş oldukları kısmi alacak davasının kabulü ile, 14.000-Avro tutarındaki bedelin fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının Davalılardan müşterek müteselsilen ödenmesine karar verilmesine, dava dilekçemizde belirtilen(5.998-Avronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı) bedelin tespit tarihi olan 28.06.2022'den itibaren işleyecek; işbu ıslah dilekçesi ile yükseltmekte oldukları tutarın ise(8.002-Avronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı) 16.03.2024 tarihinden işleyecek, devlet bankalarının Euro(Avro) için uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranı ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Davacı şirket tarafından iddia edilenin aksine müvekkilleri tarafından lisanssız herhangi bir program kullanılmadığı, her ne kadar bu nitelikte bir tespit yapılmışsa da söz konusu tespitin yapıldığı bilgisayarların müvekkili şirkete ait mimarlık ofisini salt fiziki olarak kullanan mimar ----- şahsi malı niteliğinde olduğu, bu durumun ------numaralı dosyası ile de sabit olduğu, bilgisayarların ------- ait olduğuna dair faturaların da delilleri arasında sunulduğu,

müvekkil şirkete ait işyerinde proje görüşmeleri sebebiyle çok sayıda mimar-iç mimar çözüm ortakları veya müşterilerle görüşmeler yapılmakta olup, bu kişilerin burada internet ağına bağlanarak kendi bilgisayarlarını kullandığı, bu durumun sadece mimarlar değil, müşteriler için de geçerli olduğu, bu sebepledir ki müvekkili şirkete ait iş yerinde zaman zaman meslektaşların da gelip çalışmalarını sürdürdüğü, bu ziyaretlerin süreklilik de arz etmediği,

bununla birlikte müvekkili şirkete ait bilgisayarda da arama yapılmış olmasına rağmen bu bilgisayarlarda hiçbir programa rastlanmadığı,----- Soruşturma numaralı dosyasının celbi halinde görüleceği üzere işbu dosya uyarınca söz konusu tespitin yapıldığı bilgisayarların, şüpheli -------- kullanımına ait olması ve davacı şirkete ait bilgisayar yazılımının ticaret amacı olmaksızın kullanılması sebepleriyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği,

bu nedenle müvekkiller tarafından kullanılmamakta olan, söz konusu bilgisayar yazılımının izinsiz kullanımından da söz edilemeyeceği, davalı şirket tarafından, iş yerinin çalışanı dahi olmayan salt iş yerinin fiziki imkanları gereği çalışma ortamı olarak kullanan ve şirketle gerek iş gerekse ticari herhangi bağı olmayan bir kişinin kişisel kullanımları amacıyla iş yerinde bulunan mallarının denetiminin mümkün olmadığı,

aksi halde şahsi hak ihlali oluşacağı, İş yeri ----sorgusu yapıldığında ---- müvekkil şirket arasında gerek iş gerek ticari herhangi bir bağlantı olmadığının görüleceği, söz konusu yazılımın ------kullanılıyor olmasının müvekkilleri tarafından bilinmemekte olduğu, bilinmesinin mümkün de olmadığı, bütün bu açıklamalar uyarınca. 5846 saylı Kanunun 71/1.

Maddesi hükmünden de anlaşılacağı üzere Mali veya Manevi haklara tecavüz suçunun varlığından bahsedilebilmesi için sayılan eylemlerin ticari amaçla gerçekleştirilmiş olması gerektiği, bireysel kullanım kapsamında olan kullanımların bu suçun oluşması için yeterli olmayacağı, müvekkilleri tarafından davaya konu bilgisayar yazılımları hiçbir şekilde kullanılmadığından, ticari amaçla kullanımından da söz edilemeyeceği, bu nedenle davacı şirkete ait bilgisayar yazılımının haksız ve izinsiz kullanımı söz konusu olmadığından müvekkilleri aleyhine tazminatı gerektirir bir eylemde de bulunulmadığı,

müvekkili, --------- firmanın kuruluşundan bu yana aktif bir şekilde mimarlık şirketi olarak çevresindekiler tarafından saygı gören ve itibar kazanan bir işletme olduğu, söz konusu böyle bir davada, davalı konumunda olarak yargılanan müvekkillerinin süregelen yıllarda kazandığı güveninin etkilendiği bununla birlikte müvekkillerinin, davacı tarafından kötü niyetli olarak açılan iş bu davadan dolayı itibarının zedelenmiş olduğu ve müşteri kaybına uğradığı hususlarını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının yazılım hakkına konu eser yönünden davalıların izinsiz edinim ve kullanım sebebiyle davacının haklarının ihlal edilip edilmediği, tazminatın gerekip gerekmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Davalı ----- ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, tescil tarihinin ----- olduğu anlaşılmıştır.

Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.

Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;

1- ---- dosyasında karşı taraf -----bilgisayarında tespit talep eden tarafa ait------- kurulu ve çalışır durumda bulunduğu, iş bu dosyada yapılan keşif sırasında bilgisayarlarda kurulu ve çalışır durumda bulunan programların 01/07/2022 tarihli bilirkişi raporunda sehven -----olarak yazıldığının anlaşıldığı,

2- İş bu çelişkinin giderilmesi için-------- sayılı dosyasında alınan 28/03/2023 tarihli bilirkişi raporunda, bilirkişinin çelişkiyi gidererek keşif sırasında bilgisayarlarda kurulu ve çalışır durumda bulunan ----- olduğunu belirttiği,

3- Dosya konusu Dava konusu-------- bir ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu ve davacının FSEK md.12 karinesi uyarınca eser üzerinde hak sahibi olduğu,

4- Dosya konusu yazılımların davalı iş yerinde bir adet laptop ve bir adet masa üstü bilgisayarda lisanssız olarak ticari amaçla kullanıldığı ve bu kullanım sebebiyle davacının eser üzerindeki mali haklarından olan çoğaltma hakkının ihlal edildiği,

5- Mali Yönden;

- Davalı firma bünyesinde daha önce yapılan tespitler sonucu düzenlenen bilirkişi raporlarında aşağıdaki bilgilerin yer aldığı ve dava konusu bilgisayar programlarının 2 adet bilgisayarda yüklü olduğunun tespit edildiği,

- Dosyaya sunulan faturalar üzerinden yapılan hesaplama neticesinde, FSEK M.68 göre , izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebileceği hükmü kapsamında;

- 1 adet bilgisayar için : 2.999,00 Euro % 18 KDV : 539,82 Euro Toplam : 3.538,82 Euro rayiç bedel Rayiç bedelin, dava konusu yazılımın 1 adet bilgisayardaki kullanımı için 3.538,82 Euro, 2 adet bilgisayardaki kullanım için 7.077,64 Euro olduğu,

- FSEK M.68 göre, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir. Bu kapsamda yazılımın 1 adet bilgisayardaki kullanıma ilişkin rayiç bedelin 3 katı (3.538,82 Euro x 3 katı) = 10.616,46 Euro, 2 adet bilgisayardaki kullanım için ise (7.077,64 Euro x3 katı) = 21.232,92 Euro olduğu bu husustaki takdir yetkisinin mahkemede olduğu, "yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

5846 Sayılı FSEK 2, 19, 21,22,52,68. maddeleri

GEREKÇE

Dava, davacıya ait ---- yazılımın davalı tarafça izinsiz şekilde kullanılması nedeniyle FSEK 68.madde gereğince talep edilen tazminat davasıdır. Davacı taraf davalı tarafın lisans hakkı sahibi olduğu ----- davalılarca izinsiz olarak indirilmek suretiyle FSEK 22. Maddeden kaynaklı çoğaltma hakkının ihlal edildiğini iddia ederek tazminat talebinde bulunmuştur.

Toplanan deliller, iddia, savunma, bilirkişi raporları ve dosya kapsamına göre, ----- üretilip pazarlanan bilgisayar programının ilim eseri vasfında bulunduğu, FSEK’in 12. maddesi hükmü de nazara alındığında, eserle ilgili hakların ve kullanım yetkisinin sahibinin davacı şirket olduğu, lisansız yazılımların davalının iş yerinde bulunan-------tarihli tespit sırasında kurulu olduğunun tespit edildiği, yine incelenen -----. sayılı dosyası ile davalı şirket yetkilisi -------- cezalandırılmasına karar verildiği, böylece davalı şirketin, davacıya ait eserden kaynaklanan çoğaltma hakkının ihlâl olunduğu,

eylemin davalı şirkete ait iş yerinde kullanılan bilgisayarlarda bulunması, bunların davalı şirketin sorumluluğunda kullanılması karşısında, bunun işle ilgisi bulunmayan herhangi bir personelin münferit eylemi yahut davalı şirketin bilgisi dışında gerçekleşmiş bir vakıa olarak kabul edilemeyeceği, eylemden FSEK'in 66. maddesi uyarınca davalı şirketin doğrudan sorumlu bulunduğu, davalının kendisini sorumluluktan kurtarabilecek bir kanıt sunmadığı,

davacının, sorumluluğu bulunan davalı şirketten, malî haklarının ihlâli ve uğradığı zarar sebebiyle eylem tarihinde yürürlükte bulunan FSEK’nun 68.maddesi uyarınca üç katı kadar telif tazminatı isteyebileceği, ancak yine davalı -------- talepte bulunulmuş ise de bu davalının şirketin temsil ve ilzama yetkili kişisi olması dolaysıyla ceza soruşturma ve kovuşturmasının muhatabı olduğu, tespit aşamasında belirlendiği üzere eserin çoğaltılıp kullanıldığı bilgisayarların şirkete ait olduğu,

şirketin tüzel kişiliği bulunduğu gözetildiğinde sorumluluğun şirkete ait olacağı ve davalı -------yöneticisi ya da ortağı olmasının tek başına sorumluluğunu gerektirmeyeceği kanaati ile bu davalı yönünden pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar vermek gerekmiş, diğer davalı şirket yönünden az yukarıda açıklandığı üzere ----yazılımın tespit tarihindeki iskontolu değerinin dava tarihinde iki adet bilgisayar için toplam 7.077,64 EURO olduğu, yazılım bedelinin 3 katının ise 21.232,92 EURO olduğu, programın telif ücretinin FSEK'in 68.maddesi uyarınca üç katı kadar miktar yönünden davacı tarafın talep hakkı bulunduğu,

ancak davacı tarafın talebinin 14.000,00 EURO olduğu gözetildiğinde taleple bağlı kalınarak 14.000,00 EURO'nun 5.998,00 Euro'luk kısmına dava tarihinden 8.002,00 Euro'luk kısmına ıslah tarihi olan 16.03.2024 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca fiili tahsil tarihine kadar işlemiş faiz toplamının fiili ödeme tarihinde ---- satış kuru üzerinden belirlenecek TL karşılığının davalı ŞİRKETTEN alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.