İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/190 K.2024/301

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/190

KARAR NO : 2024/301

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)

DAVA TARİHİ : 09/10/2023

KARAR TARİHİ : 21/11/2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, -----1961 yılından bu yana sanayi ve ticaret alanında faaliyet gösteren, güçlü markaları ile hızlı büyüyen ve piyasaya yenilikçi çözümler sunan global bir şirket olduğunu, şirketin ürün gruplarından olan, ---- ve ---- seri isimli ürünleri tüketici nezdinde kısa sürede tanınmışlığa ulaşan ve büyük bir beğeni toplayan ürünler olup, piyasaya sunulma tarihinden bu yana vekil eden şirketin tüketici nezdinde en çok tercih edilen ürün serilerinden biri olduğunu, Dava konusu ---- numaralı çoklu tasarım tescili ve ----- numaralı çoklu tasarım olduğunu, şirketin ilgili birimleri tarafından,

yukarıda yer verilen vekil eden adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescil ile korunmakta olan tasarımlarının aynısının, karşı yan tarafından izinsiz kopyalanarak satışa sunulmakta olduğu, ticaret mevkiine konulduğu, anılan tasarımlarının haksız ve hukuka aykırı şekilde, kopyalanarak benzerlerinin satışa sunulması sureti ile,

vekil edenin tasarım tescillerinden doğan haklarının ihlal edildiği ile vekil edenin itibarından ve tanımışlığından faydalanılması suretiyle hukuka aykırı menfaat temin edilmeye çalışıldığı tespit edildiğini,---- Asliye Hukuk Mahkemesi -----Sayılı dosyasına sunulu bilirkişi raporunda Aleyhine tespit isteyene ait olan kullanımlar ile ---- tescil belgesindeki ----. ve ---. numaralı ürünler ile tespit istenene ait satış mağazasında heyet ile tespit edilen ürünlerin birbirlerine genel görünüm ve tasarım olarak benzer oldukları tespit edildiğini,

ayrıca tespit isteyene ait olan --- nolu tescil belgesindeki ----- numaralı ürün ile dosyaya sunulan dilekçedeki ürünün birbirlerine genel görünüm ve tasarım olarak benzer oldukları tespit edildiğini, davalının vekil edenin tasarım tescillerine tecavüz teşkil eden ürünleri piyasaya sürdüğü; vekil eden ticari faaliyetleri ve ürünleri ile iltibas yaratarak; tüketiciler nezdinde karışıklığa neden olduğu ve vekil edenlerin uzun yıllar sonucu emek ve çabaları ile oluşturduğu tüketiciler nezdindeki haklı güven duygusundan;

vekil edenin tescilli tasarımından haksız ve hukuka aykırı şekilde yararlandığı ---- Asliye Hukuk Mahkemesi -----D.iş Sayılı Dosyasına sunulu bilirkişi raporu ile sabit olduğunu belirtmiş ve bu kapsamda, dava neticesinde verilecek kararın etkinliğini sağlamak için 6769 Sayılı SMK’ nın 149, 159. maddeleri, TTK ’nın 61 ve HMK 'nun 389 vd. maddeleri uyarınca, Vekil Eden Adına TÜRKPATENT nezdinde tescilli --- belgesinin (----) numaralı tasarımı olan ”----” seri isimli ----- tasarımına tecavüz teşkil eden ve haksız rekabet oluşturan davalı eylemlerinin durdurulması mahiyetinde, vekil edenin tasarım hakkına tecavüz edilerek,

vekil eden iş ürünleri ile iltibasa ve haksız rekabete sebebiyet verilerek üretilen ve satışa sunulan ürünlere öncelikli davalıya ait işletmenin merkez adresi olan “---- bulundukları her yerde el konulması, vekil edenin tescilli tasarım haklarına tecavüz teşkil eden ve haksız rekabet yaratan kataloglarının ve tanıtım materyallerinin toplatılması ve tasarım haklarına tecavüz- haksız rekabet teşkil eden ürünlerin bulundukları her yerde toplatılması; yönünde davalı aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilmesine.

6769 sayılı SMK’ nın 149. maddesi kapsamında davalının, vekil edenin tescilli tasarımına tecavüz teşkil eden fiillerinin tespiti ile durdurulmasına, tecavüzün sonuçlarının giderilmesine, tecavüze sebebiyet veren ürünlere el konulmasına ve bunların imhasına, tecavüz eylemlerinin devamını önlemek üzere uygun görülecek sair tedbirlerin alınmasına, davalının eylemleri neticesinde oluşan TTK’nın 54 ve devamı maddeleri anlamındaki haksız Rekabetin varlığının tespitine, önlenip yasaklanmasına, haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına;

şimdilik, belirsiz alacak davası olarak ikame ettiğimiz davamızda, 6769 Sayılı SMK 151/2 “b) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç.” hesap yöntemi ile 5.000 TL (BeşbinTürkLirası) maddi tazminatın, delil tespiti tarihi olan, 07.04.2023 tarihinden işleyecek kısa vadeli kredilere uygulanan en yüksek reeskont faizi ile ve 100.000 Tl (yüz bin türk lirası) tutarındaki manevi tazminatın delil tespiti tarihi olan, 07.04.2023 tarihinden işleyecek kısa vadeli kredilere uygulanan en yüksek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline;şirketin tescilli tasarımlarına tecavüz nedeni ile, 6769 Sayılı SMK’ nın 150/2.

Maddesi uyarınca 50.000 - TL (Elli Bin Türk Lirası) tutarındaki itibar tazminatının delil tespiti tarihi olan, 07.04.2023 tarihinden işleyecek kısa vadeli kredilere uygulanan en yüksek reeskont faizi ile ile birlikte davalıdan tahsiline, masrafı davalıdan alınarak, Hüküm Özetinin Türkiye çapında yayın yapan ve hükmün kesinleşeceği tarih itibariyle tirajı en yüksek üç gazeteden birinde ilanına; ----Asliye Hukuk Mahkemesi ----D.iş ---- Karar Sayılı delil tespiti dosya masraflarının davalıya yüklenmesine, esas dava yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı taraf usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen davaya cevap verilmemiştir.Beyan dilekçesinde ise hukuki dayanaktan yoksun, haksız ve mesnetsiz davanın kül olarak reddine, ücreti vekaletin ve yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı tarafın kullanımları dolayısıyla davacı adına tescilli ----- tescil numaralı çoklu tasarım tescilleri yönünden tecavüzün oluşturulup oluşturulmadığı, tecavüzler dolayısıyla maddi ve manevi tazminatın gerekip gerekmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.

Davacının ---- Ticaret Sicil Müdürlüğünde ---- ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin 17/08/2023 olduğu anlaşılmıştır.

Davalı,---- ünvanlı firmanın-----adresinde faaliyet gösteren firma ----- no ile kayıtlı olan firma, e defter mükellefi limited şirket olduğu anlaşılmıştır.

Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelenmiştir.

Davacı tarafa ait ---- numaralı tasarım tescilinin davacı adına 21/11/2013 tarihinde tescil edildiği, 21/11/2023 tarihinde 5 yıl süre ile yenilendiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafa ait ---- numaralı tasarım tescilinin davacı adına 06/03/2019 tarihinde tescil edildiği, 11/10/2023 tarihinde 5 yıl süre ile yenilendiği anlaşılmıştır.

Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.

02/04/2024 tarihli rapor içeriğine göre;

Davacı tarafa ait ---- numaralı tasarım tescilleri ile davalı tarafa ait adreste tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,

Davacı tarafa ait ---- numaralı tasarım tescilleri ile davalı tarafa ait adreste tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,

Davacı tarafa ait ---- numaralı tasarım tescilleri ile davalı tarafa ait adreste tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,

Bu eksende davalı yanın tespit edilen kullanımlarının davacı yana ait tescilli tasarımlara tecavüz teşkil eder mahiyette olduğunun değerlendirilebileceği,

Mali Yönden;

Dosya kapsamı belgeler incelendiğinde davalı vekilinin yerinde inceleme için 11.03.2024 tarihinde dilekçe verdiği, Davalı firmanın ---- ilinde olması sebebi ile mahal mahkemesine talimat yazılmasının talep ettiği anlaşılmaktadır.

Davalı Vekilinin yerinde inceleme talep dilekçesi haricinde 2013-2023 arası dönemlere ait tazminat hesaplamasına esas olan davalının elde etmiş olduğu gelir durumunu gösterir herhangi bir belgeye de rastlanmamıştır.

Bu durumda nihai takdir yetkisi Sayın Mahkeme’de olmak üzere , davalının defter ve belgelerinin incelemeye ibraz etmesi yada mahallinde inceleme yapılması gerektiği," yönünde görüş bildirilmiştir. 24/10/2024 tarihli rapor içeriğine göre;

1-Defter Tasdik Bilgileri; Davalı-----Firmasının 2023 yılında E defter mükellefi olduğu, e defter beratlarının usulüne uygun ve süresinde gönderildiği görülmüş olup ocak ve aralık dönemleri defter beratları ekte sunulmuştur. Takdir sayın mahkemenindir.

2-Davalı Firma Hakkında Genel Bilgiler; Davalı, ---- ünvanlı firmanın, ----adresinde faaliyet gösteren firma ----Ticaret Sicili No : ---- no ile kayıtlı olan firma, e defter mükellefi limited şirkettir.

06.06.2000 tarihinde, ----- “Gıda Maddelerinin Bir Ücret veya Sözleşmeye Dayalı Olarak Toptan Satışını Yapan Aracılar (Aracı Üretici Birlikleri Dahil, Yaş Sebze ve Meyve Hariç)” nace kodu ile işe başladığı görülmüştür. Dava konusu şubesinin 07.05.2019 tarihli işe başlama tutanağında “01.05.2019 tarihinde şube iş yerinde, Hırdavat, Züccaciye, Hediyelik Eşya, Itriyat, Mutfak Gereçleri Perakende Satışı Yapıldığı” nın tespit edildiği, 01.12.2023 tarihli genel kurul kararı ile bu adresin şirket merkezi olduğu ve 05.12.2023 tarihinde adres değişikliğinin tescilinin yapıldığı görülmüştür. Tarafıma sunulan bilgi ve belgelere göre davalı firmanın herhangi bir üretim faaliyeti olmadığı görülmüştür. Takdir sayın mahkemenindir.

3-Dava Konusu Ürünler ile İlgili Defter ve Kayıtları Üzerinde Yapılan İnceleme ve Tespitler; Davalı Firmanın, 2023 yılı ticari defterleri tarafımdan incelenmiştir. Ticari defter kayıtlarında ne stok hesaplarında, nede satışlar hesabında detay yani her bir ürün için ayrı ayrı hesap takibi yapılmadığı görülmüştür. Firma yetkilisinin beyanına göre “2023 yılında tarihini ve kimden aldığını hatırlamadığı dava konusu ürünleri konsinye olarak aldıklarını, sonra geri verdiklerini ve bu işlemler ile ilgili herhangi bir evrak ve kayıt olmadığı” ifade edilmiştir.

Dolayısı ile tarafıma sunulan bilgi, belge ve ticari defter kayıtlarında davalının, dava konusu ürünlerden elde etmiş olduğu iddia edilen gelir ile ilgili gelir durumunu gösterir herhangi bir kayıt ve bilgi tespit edilememiştir. Takdir sayın mahkemenindir.

yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

6769 sayılı SMK'nın 55, 56, 58, 81, 149,150 ve 151. Maddeleri ile TTK'nın 54 vd. Maddeleri.

GEREKÇE

Dava, tasarım hakkına tecavüz ile haksız rekabetten kaynaklı tecavüzün tespiti, tecavüzün giderilmesi, maddi ve manevi tazminat davasıdır.Davacı taraf dava konusu somut olayda davalı tarafın --- tescil numaralı çoklu tasarım tescilinin ---- numaralı, ---- tescil numaralı çoklu tasarımın ----- ve ---- numaralı tasarımlarına konu ürünlerin birebir aynısını satışa sunmak suretiyle tasarım tescilinden kaynaklı haklarına tecavüzde bulunduğunu, bu eylemlerin aynı zamanda TTK'nın 54. Vd. Maddeleri gereği haksız rekabet oluşturduğunu, bu sebeple tasarım hakkına tecavüz ile haksız rekabetin tespiti, tecavüzün durdurulması, sonuçlarının giderilmesi ve maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

SMK'nun 55. maddesinde tasarım "ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü" olarak tanımlanmış, bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir.

Yine SMK'nun 56. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı, 58. maddesinde ise tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir.

SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.Haksız rekabet ise Türk Ticaret Kanununun 54 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir.

TTK'nun 55/4.maddesine göre başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemleri almak haksız rekabet olarak sayılmıştır. Haksız rekabetten söz edebilmek için kusur, zarar, illiyet bağı unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yine haksız rekabeti düzenleyen Türk Borçlar Kanununun 57. maddesinin hükmünün temeli kişilik haklarına tecavüzü düzenleyen Türk Medeni Kanununun 24. maddesine dayanır.

Haksız rekabet hükümlerinin düzenlenme sebeplerinin başında, başkalarının emeğinden haksız bir şekilde yararlanmanın önüne geçmek yatar., Bir başkasının uzun uğraşlar sonucunda elde ettiği kazanımlardan ve değerlerden hiç bir emek ve çaba sarf edilmeden yararlanılması haksız rekabetin en önemli örneklerinden biridir.

Davacı tarafın tasarım hakkına tecavüz ve eylemlerin aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiği yönündeki talepleri değerlendirilmiş, TPMK kayıtları incelendiğinde ---- çoklu endüstriyel tasarımın 11/10/2023 tarihinde----- tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın 21/11/2023 tarihinde davacı adına tescil edildiği, tasarım tescillerinin yenilemelerinin yapıldığı ve halen koruma altında bulundukları, davacı tasarımları ile tespit sırasında ---- Asliye Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ----- sayılı dosyasında delil tespiti yaptırılmış olup 17/04/2023 tarihli heyet raporunda özetle; aleyhine tespit isteyene ait olan ----- tescil belgesindeki -----. ve

--- numaralı ürünler ile tespit istenene ait satış mağazında heyet ile tespit

edilen ürünlerin birbirlerine genel görünüm ve tasarım olarak benzer

oldukları,ayrıca tespit isteyene ait olan ---- nolu tescil belgesindeki -----

numaralı ürün ile dosyaya sunulan dilekçedeki ürünün birbirlerine genel

görünüm ve tasarım olarak benzer oldukları ile bu rapor ve tespit sırasında tespit edilen ürün tasarımları karşılaştırılmak suretiyle Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda belirlendiği üzere, davacı tarafa ait -----numaralı tasarım tescilleri ile davalı tarafa ait adreste tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde arklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,

davacı tarafa ait ---- numaralı tasarım tescilleri ile davalı tarafa ait adreste

tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde

arklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,

davacı tarafa ait ----- numaralı tasarım tescilleri ile davalı tarafa ait adreste tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde

farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,

yönündeki değerlendirmelerin tespit ile uyumlu ve uyuşmazlığı çözer mahiyette olduğu değerlendirilmiş ve davalı tarafın davacı tarafın --- tescil numaralı çoklu tasarım tescilinin ----numaralı, ----- tescil numaralı çoklu tasarımın --- ve ---- numaralı tasarımlar yönünden tasarım hakkına tecavüz ettiğinin ve aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğunun tespiti ile tecavüzün durdurulmasına, tecavüzün sonuçlarının giderilmesine,

masrafı davalıdan alınmak suretiyle davalıya ait tecavüze konu bardak ve tabak ürünlerine el konulmasına ve karar kesinleştiğinde imhasına karar vermek gerekmiştir.Davacı tarafın tasarım hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi tazminat talepleri de incelenmiş, SMK'nın 150.

Maddesine göre hakları ihlal edilen tasarım hakkı sahibinin oluşan zararının tazminini talep hakkı bulunduğu, az yukarıda ifade edildiği üzere davalı tarafından davacının tasarımlar üzerindeki haklarının ihlal edildiğinin sabit olduğu, davalı kayıtları incelendiğinde davalı tarafın davacı tarafa ait tasarıma konu ürünlerin satışına ilişkin bir veri tespit edilememiş,davacı tarafın SMK'nın 151/2-b maddesi gereği net kazanç yönünden talepte bulunduğu,

az yukarıda ifade edildiği üzere davalının ihlale konu ürünlerdeki net kazancının belirlenemediği ancak hakkı tecavüze uğrayan tarafın maddi tazminat talep hakkı bulunduğu gözetilerek davalı taraftan talep hakkı bulunduğu kabul edilmiş ve davacı tarafın talebi dikkate alınarak TBK'nın 50. Maddesi dikkate alınarak ve davacının talebi gözetilerek 5.000,00- TL maddi tazminat talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın manevi tazminat talebi de değerlendirilmiş, davalının davalı tarafa adına tescilli ----- tescil numaralı çoklu tasarım tescilinin --- ve ---- numaralı, ----- tescil numaralı tasarımın ----- tescil numaralı çoklu tasarımın ----- ve ----- numaralı tasarımlar yönünden tasarım hakkına tecavüz ettiğinin ve aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğunun sabit olduğu, bu sübut karşısında davacı tarafın davalı taraftan SMK'nın 149.

Maddesine göre manevi tazminat talep hakkının bulunduğu, davacının tasarıma konu ürünlerin ticari iş hacmi, markanın itibarı, değeri, tarafların ticari ve ekonomik durumları, tecavüz eyleminin işleniş şekli ve somut olayın tüm koşulları dikkate alındığında 50.000,00-TL Manevi tazminatın uygun olduğu kanaati ile marka hakkına tecavüzden kaynaklı manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın tasarım hakkına tecavüz dolayısıyla itibar tazminatı talepleri de değerlendirilmiş, davalı tarafça sınai mülkiyet hakkına hakka konu ürünlerin kötü şekilde kullanıldığı, ürünlerin piyasaya uygun olmayan koşullarda sunulduğu, ya da yönünde bir delil dosyada bulunmadığı dikkate alındığında davacı tarafın itibar tazminatı talep hakkı bulunmadığı kabul edilmiş ve itibar tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş, yine davacı tarafın kararın yayınlanmasına ilişkin talebi de değerlendirilmiş, SMK'nın 1491-g maddesi gereği tecavüzün varlığı halinde kararın yayınlanması talebinde bulunma hakkı bulunduğu da gözetilerek bu yöndeki talebin de kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.