İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/105 K.2025/97

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/105

KARAR NO : 2025/97

DAVA

Tazminat (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 23/05/2024

KARAR TARİHİ : 10/04/2025

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkili----- ile 26.06.2020 tarihinde Telif

Sözleşmesi imzalamış ve böylelikle sözleşme ve ilgili kanun kapsamında bazı şartlar altında bizzat

hazırlamış olduğu " -----" nın ilgili şirket tarafından yayımlanmasına izin vermiş

olduğunu, sözleşme kapsamında hiçbir şekilde anonim olarak yayım, çoğaltma vb. hakları devretmemiş

olduğunu, 01.06.2023 tarihinde bahse konu kitabı, web sitesi üzerinden kontrol ettiği anda isminin

yazılı olmadığını, ---- yayınları altında yayınevi -----

basımın gerçekleştirildiğini fark etmiş olduğunu, aşağıdaki sitelerde eser sahibi olarak müvekkilinin ismi olmadan satış yapıldığının tespit edilmiş olduğunu, ------

Web sitesinde paylaşılan görselde yanlışlık olabileceğini düşünerek bahse konu kitabı sipariş vermiş ve

gelen kitap üzerinde gerçekten de eser sahibi olarak hiç bir ismin belirtilmediğini ve ilgili yayınevinin

de değiştiğini gördüğünü, bunun üzerine kitap künye sayfasında yazan ------ ait ----numaralı hat üzerinden şirket yetkililerine ulaşmak istemiş ve fakat

bu çağrısına da olumlu bir yanıt alamamış olduğunu, müvekkilinin sahibi olduğu "----- isimli kitap, davalı ---- tarafından hukuka aykırı olarak isimsiz bir şekilde basılmış

olup, ---- Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ---- dosyasında alınan bilirkişi

raporunda da bu husus sabit olup, ayrıca bu raporda fikri mülkiyet hukuku özelinde yapılan

değerlendirmede müvekkiline ait yapıtın FSEK kapsamında bir eser sayıldığı, gerçekleştirilen bu eylemin eserde yanlış, eksik veya aldatıcı kaynak gösterme eyleminin gerçekleştiği, sözleşmede yayıncının

anonim olarak kullanmasına dair bir ibareye yer verilmemekle beraber, zaten böylesi bir sözleşmesinin

geçersiz olduğunun da tespit edildiğini,

Müvekkilinin hem bir önceki basıda eser sahibi olarak anılmakla hem de telif sözleşmesinin tarafı

olmakla söz konusu eserin sahibi olduğunu ispat ettiğini, anılan sebeplerle müvekkilin FSEK kanunu kapsamında ifade edilen adın belirtilmesi hakkı ve eserde

değişiklik yapılmasını önleme hakkının ihlal edildiğini,

ayrıca bu durumun TTK 62 kapsamında haksız rekabet suçunu kapsamına girdiğini, maddede

düzenlenen suç konusu fiilin işlenmesi sebebiyle ----- Cumhuriyet Başsavcılığı'nda

-----. Sayılı dosyası kapsamında soruşturma başlatılmış olduğunu,

Davalı tarafın Telif Sözleşmesinin tarafı olan ----- ile bir devir sözleşmesi yapmış olsun - olmasın davalı tarafın hukuki durumunda herhangi bir değişiklik oluşturmadığını,

sözleşmeye aykırılık halinin mevcut olduğunu, sözleşmede de telif hakkı anonim olarak devredilmemiş olduğunu,

bunlar haricinde işbu dava konusu eylem ayrıca eserde değişiklik yapılmasını önleme hakkının ihlali

anlamına da geldiğini, eser isminin yer aldığı kapak sayfası ile bir bütün olup, eser sahibinin ismine yer

verilmeyerek esasında eserde bir değişiklik yapılmış olup FSEK 16 kapsamındaki manevi hakkın da ihlal edildiğinin kabulü gerektiğini,

Müvekilinin manevi haklarından olan FSEK 15 ve FSEK 16 kapsamında adın belirtilmesi hakkı ile eserde değişiklik yapılmasını önleme hakkı ihlal edilmiş olduğunu, davalının FSEK 67/2 kapsamında eser

sahibinin adını derç etmeye mecbur olduğunu ve bu sebeple müvekkilinin manevi tazminat bedeli

isteme hakkı doğduğunu,

ayrıca eser sahibinin isminin belirtilmemesi onun daha sonraki telif sözleşmelerinde daha önce

piyasaya onun adıyla sunulmuş olunan basım sayısını, isminin yayılmasını, duyulmuşluğunu

etkileyeceğinden onun mali haklarına da zarar vereceğini, mali haklarının da ihlal edildiğini bu sebeple de FSEK 70 kapsamında mali haklarının da ihlal edilmiş olması sebebiyle belirli hale geldiği anda

artırılmak üzere geçiçi talep sonucumuz olarak şimdilik 100 TL maddi zarar talep edildiğini,

bunlara ilaveten FSEK 68 kapsaında medeni ceza olarak düzenlenen "Eseri, icrayı, fonogramı veya

yukarıda belirtilen ve re'sen nazara alınacak sebeplerle; gerçekleşen hukuka aykırı eylemler neticesinde dava tarihinden itibaren

işleyecek avans faizi ile beraber 50.000,00 TL(ellibintürklirası) manevi tazminata,

Yanında ayrıca müvekkilin manevi haklarının ihlalinin mali haklarına da zarar vermiş olması nedeniyle belirlenebilir olduğu anda artıılmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile beraber

geçiçi talep sonucumuz olarak şimdilik 100 TL maddi tazminata (belirsiz alacak davası),

bunlara ilaveten ayrıca belirlenebilir olduğu anda artırılmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile beraber geçiçi talep sonucumuz olarak şimdilik 100 TL tazminata (belirsiz alacak davası) (FSEK 68) ve

İlaveten belirlenebilir olduğu anda artırılmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile

beraber geçiçi talep sonucumuz olarak şimdilik 100 TL kazanç devri tazminata(belirsiz alacak davası) TTK 54 vd. Haksız Rekabet hükümlerine göre belirlenebilir olduğu anda artırılmak üzere geçiçi talep sonucun olarak şimdilik 100 TL tazminata(belirsiz alacak davası) hükmedilmesi talep edilmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, öncelikle dava konusu edilen --- soru bankasının "eser" niteliğinde olup olmadığı

tartışılmalı olduğunu, Davacı ile müvekkilin telif haklarını devraldığı ----- ile 26.06.2020

tarihli Telif Sözleşmesi imzalamış, Müvekkil -----

Yayınları adı altında faaliyette bulunan kurumdan davaya konu yayının da haklarını devralmış

olduğunu, davacının sunmuş olduğu 26.06.2020 tarihinde Telif Sözleşmesinde "------

Bankasının" içeriğinde ne olduğunun belli olmadığını, dava konusu kitabın tescil edildiğine ilişkin

herhangi bir belge sunulmadığını,

---- sorularının "-----" niteliği olmadığını, davacının davaya konu kitapta ne şekilde ihlal

yapıldığını açık ve net belirtmemiş olduğunu, soru kalıpları ve çalışma metodları yıllardır kullanıldığını

ve davacının tekelinde olmayacağını,

bu nedenlerden dolayı eserin özgün eser olup olmadığı, davacının dava konusu yayındaki sorularının

kendisine ait olup olmadığı, kitabın başka kaynaklardan derleme şeklinde meydana getirilip

getirilmediğine ilişkin bilirkişi incelemesi yapılmasının gerektiğini,

Davacı davaya konu yayının tüm haklarını dilekçe ekindeki telif sözleşmesi ile yayıncı ---- devrettiğini, 26.06.2020 tarihinde Telif Sözleşmesinin 1.2 maddesinde

"Yayıncı umuma arz selahiyeti, adın belirlenmesi, eserde değişiklik yapılmasını önleme, zilyede ve

malike karşı eser sahibinin kullanabileceği hakları üçüncü kişilere kullanabilir" hükmünü içerdiğini, eser sahibi bu sözleşme ile yayın üzerindeki tüm haklarını yayıncıya devrettiğini, bu nedenle bu hakkın ihlal edildiğini belirtip huzurdaki davayı açması iyi niyet kuralları ile çeliştiğini,

Davacı dava dilekçesinde hem FSEK 68. Maddeye dayanarak hem de FSEK 70. maddeye dayanarak

tazminat talep etmiştir. Yerleşik Yargıtay içtihatları her iki maddeye dayanılarak tazminat

istenemeyeceğini,

FSEK 83 maddesi "Bir eserin ad ve alametleri ile çoğaltılmış nüshaların şekilleri, iltibasa meydan

verebilecek surette diğer bir eserde veya çoğaltılmış nüshalarında kullanılamayacağını,

Davaya konu kitabın tüm telif haklarının yayıncıya devredildiğini, bir "iltibas" söz konusu olmadığını,

bu yayınının Tüm Marka ve Patent Tescil işlemlerinin yaptırıldığını, Kültür Ve Turizm Bakanlığı Telif

Hakları Genel Müdürlüğü'nün yazısı ve eklerinde de müvekkilin gerekli izinlerin alındığını, davacının

hem dava konusu kitabın haklarını Telif Sözleşmesi ile devretmesi hem de iş bu dava ile haksız rekabet hükümleri gereğince tazminat talep etmesi iyi niyet kurallarına aykırı olduğunu, davanın reddine karar

verilmesinin talep edildiği görülmüştür.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı tarafın üzerinde hak sahibi olduğunu beyan ettiği, ----- isimli eserin telif sözleşmesine aykırı olarka isim belirtilmeksizin yayınlanması dolayısı ile davacının eserden kaynaklı haklarının ihlal edilip edilmediği, maddi manevi tazminatın gerekip gerekmediği, noktasında toplandığı anlaşılmıştır. Tahkikatın bu uyuşmazlık konusu üzerinden yürütülmesine karar verildi.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.---- Cumhuriyet Başsavcılığı’na Dosya No ----- Sor. Sayılı dosyası için hazırlanmış olan 25.10.2023 tarihli Bilirkişi Raporunda sonuç olarak özetle;

“1.Dosyada müşteki adına 2 adet ( –----baskı yılı belirtilmemiş - yazar ismi belirtilmemiş-----kitap bulunduğu,

2----- Bankası isimli eserin FSEK m.2 anlamında ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu,

3.Suça konu eser incelemesinde; 2020 yılında yapılan baskıda müşteki isminin yer aldığı, bunun gibi daha önce yapılan Telif Hakları Devir Sözleşmesinde de eser sahibi olarak müşteki isminin yer aldığı, suça konusu eser üzerinde müştekinin eser sahipliği sıfatının bulunduğu,

4.Dosyaya sunulan---- isimli eserde yazar isminin yer aldığı,

5------ isimli eserde yazar ismine yer verilmediği,

6.Yazar ismi belirtilmeyen eser yönünden şüpheli eyleminin bir eserde yanlış, yetersiz veya aldatıcı kaynak gösterme eylemine sebebiyet vereceği” tespitleri yapılmıştır.----- Fikri Ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi'nin -----karar sayılı ve 08 12.024 tarihli kararı incelendiğinde;

Müştekinin davacı----- isimli eser üzerinde baskı yılının ve yazar isminin belirtilmediğinin belirlendiği 5846 sayılı yasanın 15. Maddesinde düzenlenen adın belirtme yetkisi ya da eser sahibi olarak tanıtılmaya hakkının eser sahibinin manevi haklarından olup eser sahibinin manevi haklarının sözleşmeyle başkalarına devrinin mümkün olmadığı, sanığın ----- arasında yapılan sözleşme ile yayınının yaptığı eserler üzerinde yasalar ismini paylaşmama hakkı vermediği anlaşıldığından, sanığın bu yöndeki savunmasına hukuki açıdan itibar edilmemiş olup sanığın üzerine atılı bir eserde yanlış, yetersiz veya aldatıcı kaynak gösterme suçunu işlediği sonucuna varılmak suretiyle cezalandırılmasına karar verildiği görülmüştür.

Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.

Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;

1-Taraflar arasında 26.06.2020 tarihinde imzalanmış olan Telif Sözleşmesine konu, davacı tarafından yazılmış olan -----isimli kitabın “-----” olduğu, bu eserin sahibinin de davacı olduğu, 2-Davalı tarafından eser sahibinin davacının manevi haklarından FSEK’nin 15. maddesi kapsamında eser sahibinin adının belirtilmesi salahiyetinin ihlal edilmiş olduğu ve FSEK'nin 70. maddesi kapsamında manevi tazminat talep koşullarının oluştuğu, 3-Davalı tarafından eser sahibinin bundan başka manevi ve mali haklarının ihlal edilmiş olduğuna dair bir tespit yapılamadığı, 4-Manevi tazminatın takdiri ve miktarının tespitinin Mahkemeye ait olduğu," yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

FSEK 1/b, 2, 15, 16, 62, 67, 68 ve 70. maddeleri, ile TTK'nın 54 vd. maddeleri,

GEREKÇE

Dava, eser üzerindeki adın belirtilmesi hakkının telif sözleşmesine aykırı olarak ihlalinden kaynaklı ve haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Davacı taraf ---- isimli kitabın yazarı olduğunu, bu kitabın yayını konusunda ----- İle 26.06.2020 tarihinde kitabın yayınlanmasına dair telif sözleşmesi imzalandığını, ancak yaptığı araştırmada ------ yayınları olarak kendisine ait kitabın yazar olarak ismi yazılmaksızın yayınlandığını, bu sebeple eserden kaynaklı haklarının ihlal edildiğini ve yine bu durumun haksız rekabet oluşturduğunu beyan ederek FSEK 68. Maddeden kaynaklı maddi tazminat, FSEK 70. Madde kaynaklı maddi tazminat ile oluşan maddi ve manevi zararlarının tazminini talep ve dava etmiştir.

Tüm talepler ve toplanan deliller dikkate alındığında; dosyaya sunulan ------ isimli eserde yazar isminin yer aldığı, Kültür Bakanlığı cevabi yazısına göre dava dışı ----- Tarafından 27.07.2020 tarihinde 7000 adet yazarı davacı olan ----- soru bankası isimli kitap için bandrol talep edildiği, kitap incelendiğinde davacı tarafından yazılmış olan---- isimli kitabın “-----" olduğu, bu eserin sahibinin de davacı olduğu, 5846 Sayılı FSEK'nun 15. Maddesinde adın belirtilmesi salahiyetinin düzenlendiği, bu maddeye göre "Eseri, sahibinin adı veya müstear ad ile yahut adsız olarak,

umuma arzetme veya yayımlama hususunda karar vermek salâhiyeti münhasıran eser sahibine ait olduğu, bir güzel sanat eserinden çoğaltma ile elde edilen kopyalarla bir işlenmenin aslı veya çoğaltılmış nüshaları üzerinde asıl eser sahibinin ad veya alâmetinin, kararlaştırılan veya âdet olan şekilde belirtmesi ve vücuda getirilen eserin bir kopya veya işlenme olduğunun açıkça gösterilmesi şart olduğu,

5846 Sayılı FSEK'nin 70/1 maddesinde, manevi hakları haleldar edilen kişinin, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat ödenmesi için dava açabileceği düzenlenmiş olup, somut olayda, davacıya ait kitabın yapılan yeni yayınlarında İSMİNİN YER ALMADIĞI, taraflar arasında imzalanmış olan telif sözleşmesinde davacının (eser sahibinin) isminin yazılmaması konusunda taraflar arasında anlaşma olmadığı,

sonuç olarak davacının manevi haklarından FSEK'nin 15. maddesi kapsamında eser sahibinin adının belirtilmesi salahiyetinin ihlal edilmiş olduğu ve FSEK'nin 70. maddesi kapsamında manevi tazminat talep koşullarının oluştuğu kabul edilmiş ve eserin mahiyeti, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ve yayının adedi gibi hususlar dikkate alındığında 30.000,00-Tl manevi tazminat alacağının davalı taraftan alınarak davacı tarafa ödenmesine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın manevi tazminat yanında diğer ihlal ve bu ihlallerden kaynaklı maddi tazminat talepleri de değerlendirilmiş, davacı tarafın bu taleplerinin FSEK 16. Maddesinden kaynaklı eserde değişiklik yapılmasından kaynaklı talepler olduğu, taraflar arasında 26.06.2020 tarihinde yapılmış olan Telif Sözleşmesi'nde;-----isimli esere ilişkin eser sahibi tüm mali haklarının, yani esere ilişkin tüm dillerde işleme, çoğaltma, yayma, temsil ve işaret, ses ve veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma yayın ve iletim hakkı ile bu sözleşmede sayılan diğer hakların yer, sayı ve muhteva itibariyle gayri mahdut şekilde yayıncıya devredilmiş olduğu,

sözleşmenin 4. Maddesinde. “Yayıncının eserin iş bu sözleşmeden doğan hak ve yetkilerinin tamamını ya da bir kısmını dilediği üçüncü kişi ya da kuruluşlara devir ve temlik edebileceği gibi her şekilde süre yer ve içerik itibariyle. Sınırlı veya sınırsız karşılıklı veya karşılıksız basit veya tam lisans verebilir yayıncı herhangi bir nedenle eseri kendisi yayınlayamaz ise dilediği bir başka yayınevi, bazı kıtasıyla veya bir başka biçimde yayınlanabilir.

Bu sözleşme yukarıdaki hususlarda eser sahibinin yazılı izni yerine geçeceği” hususları da kararlaştırıldığı, dolayısıyla davalı tarafın bu sözleşme gereği yayın hakkının bulunduğu, az yukarıda ifade edilen adın belirtilmesi hakkı yönünden ihlal sabit ise de bu hak dışında bir hakkın ihlali yönünde davacı tarafça sunulan delillerden FSEK kapsamında ve haksız rekabet hükümleri çerçevesinde bir ihlalin varlığının ispatlanamadığı kabul edilerek davacı tarafın manevi tazminat talebi dışındaki talepleri yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.