İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/212 K.2025/126

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/212 Esas

KARAR NO:2025/126

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:04/10/2024

KARAR TARİHİ:06/05/2025

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkili şirket -------- beri ana faaliyeti olan her türlü------üretimi alanında faaliyet göstermekte olup; ------- en önde gelen uluslararası içecek üreticilerinden biri olduğunu, müvekkili şirket, faaliyetlerini davaya konu ---------kadar her türde içecek üzerinde kullanılan tanınmış markalarla yürüttüğünü, -------- faaliyet gösteren müvekkil ----yılının başında ----tarafından satın alınmış olup, bugün ------------iştiraki ----- altında faaliyetlerini sürdürdüğünü, müvekkili şirkete ait davaya konu -------- markalarının kullanımı ----------yılına kadar geriye dayanmakta olup,

---------- tanınmış bir markası olduğunu, müvekkili şirketin yaptığı yoğun yatırım ve reklam faaliyetleri ve markanın uzun yıllardır sektöründe kullanımı sonucu bilinen bir marka haline geldiğini, müvekkilinin------- markalarının -------- yaygın -------- medyadaki yaygın kullanımı, reklam ve tanıtım kampanyaları, çok sayıda ulusal ve uluslararası tescilleri müvekkil markasının tanınmışlığını açıkça ortaya koyan emareler olduğunu, müvekkili şirket, --------sınıflar olmak üzere birçok sınıf kapsamında ------- türevi tescilli markaların sahibidir.

Müvekkil şirketin işbu markaları gerek yurtdışında gerekse de ülkemizde yüksek tanınırlığa haiz markalardır. -------- markalı ürünler müvekkil tarafından gerek ------- gerekse de dünyanın pek çok ülkesinde aşağıda örnekleri paylaşılan ambalaj ile satışa sunulduğunu, müvekkili ürünleri ile hükümsüzlüğü talep edilen tasarımlar incelendiğinde, bu tasarımların müvekkilin tanınmış ----------- markalı ürünlerinin ikonik ambalajının taklidinden ibaret olduğu açıkça görüleceğini,

davalının müvekkil markalı ürünlerin ambalaj ve etiket tasarımları ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olan ---- sınıflandırması kapsamında --------- ambalaj tasarımlarını tescil ettirmek için başvuruda bulunduğunu, dava konusu tasarımlar ile müvekkile ait markalar ve tasarımlar arasında göze çarpan hiçbir farklılık bulunmamaktadır ki bu husus bilirkişi raporları ile de sabittir. Değerlendirmeye konu tasarımın göstermesi gereken farkın derecesi belirgin bir farklılıktır.

Madde gerekçesinde “Ayırt edici niteliğin belirlenmesinde ve tasarımların karşılaştırılmasında ne sıradan tüketici gibi basit ne de ilgili sektörde uzman kişi kadar derin bir değerlendirme gerektirmeyecek şekilde, ürün hakkında temel bilgilere sahip bir kişinin yapacağı değerlendirme anlaşılmalıdır.

Söz konusu değerlendirmeyi yapabilecek kişi Kanunda bilgilenmiş kullanıcı olarak yer almıştır.” seklinde belirtmek suretiyle farklılığın tespitinde dikkate alınacak kriterin bilgilenmiş kullanıcı olduğu belirtildiğini, dava konusu tasarımların, müvekkile ait marka ve ürünler ile direkt olarak ilişkilendirilebileceği açıktır.

Davaya konu tasarımlarda yer alan ufak farklılıklar da herhangi bir ayırt edici nitelik yaratmamakta olup bu halleriyle müvekkile ait başka bir ürün serisi olarak algılanacağını, ---- nezdinde görülen -----numaralı dava kapsamında alınan -------- tarihli bilirkişi raporunda davalının ürettiği ------- ürünleri ile müvekkile ait tanınmış -----------ürünü arasında tasarım incelenmesi yapılmış, ayırt edicilik yönünden söz konusu tasarımlar arasında belirgin bir farklılık bulunmadığı ve benzer oldukları sonucuna ulaşıldığını,

müvekkilin rakibi olan davalı binlerce seçenek özgürlükleri olması ve hiçbir hukuki yahut teknik zorunluluk olmamasına rağmen, müvekkilin sektörde kendisi ile özdeşleşmiş, bu haliyle tanınmış ve büyük ilgi gören ambalaj tasarımları ve markaları ile yüksek benzerlik içeren ürünleri satışa sunduğunu, müvekkili ile aynı sektörde faaliyet gösteren bir takım başka firmalar incelendiğinde, sektörde birbirinden yeterli ölçüde farklılaşmanın mümkün olduğu ve davalının ambalaj ve şişe tasarımı bakımından binlerce farklı seçim özgürlüğü olduğu ortada olduğunu,

davalı------------- ihlal teşkil eden kullanımlarında ısrarcı olması üzerine ürünlerin üretim adresinde --------- Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından delil tespiti işlemi gerçekleştirilmiştir ve itiraz konusu tasarımların kullanıldığı ürünler Mahkeme ve bilirkişi tarafından incelendiğini, davalıya ait tasarım tescillerinin TTK kapsamında belirtilen iyi niyet kurallarına aykırı olduğu ve bilirkişi raporları ile de tespit edildiği üzere müvekkil aleyhine haksız rekabet teşkil ettiği açık olduğunu, dolayısıyla davalının da ticari ilişkisinde daha özenle davranma yükümlülüğü olduğu gibi,

haksız ve kötü niyetli olarak müvekkilin dünyaca tanınmış markasının, tasarımlarının aynısını, üstelik aynı sektörde kullanmak üzere adına tescil ettirmemesi gerektiğini, Dava konusu tasarım tescillerinin devam etmesi halinde müvekkili aleyhine haksız rekabet teşkil edeceği de açık olduğunu, zira başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak TTK kapsamında haksız rekabet olarak tanımlandığını, müvekkili marka ve tasarımları ile ayırt edilemez derecede benzer, müvekkile ait bir koleksiyona özgü olduğu intibaı yaratan dava konusu tasarımların,

müvekkilin tanınmış olduğu sektörde birebir aynı ürünler üzerinde kullanılması halinde ister bilgilenmiş ister uzman tüketici nezdinde müvekkil ürünleri ile karıştırılma tehlikesi yaratacağını, bu bakımdan sayılan tüm nedenler yanında müvekkile karşı meydana gelen haksız rekabet eyleminin sonlandırılması açısından da tescilin reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiş ve ---- başvuru numaralı tasarım tescili ile ------- başvuru numaralı tasarım tescilleri kapsamındaki tüm tasarımların SMK m. 56, 57, 77, 78 ve 79 başta olmak üzere sair hüküm ve düzenlemeler uyarınca hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine,

yargılama masrafları ve ücret-i vekâletin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesini sunmamıştır.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı adına tescilli ----- tescil numaralı tasarımın, --------- tescil başvuru numaralı tasarımların SMK 77/78 mad. Gereği hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.---- kaydı yazı cevabı ile davacı şirketin --- tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.Dosyaya ---- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde;----- numaralı çoklu endüstriyel tasarımın ----tarihinde tescil edildiği ----------adresine mukim ------- devir edildiği,

---- tescil numaralı tasarımın ----- tarihinde, ---- numaralı tasarımın --- tarihinde davalı şirket adına tescil edildiği bildirilmiştir.Tarafların beyan ve itirazları, kayıtlar ile dosyada mevcut deliller dikkate alınarak, davacı tarafın tasarımın hükümsüzlüğü yönündeki talepler yönünden tasarım hukuku uzmanı, gıda mühendisi endüstriyel tasarım uzmanından oluşan heyet raporunda özetle; dava dosyasına sunulan deliller, resen yapılan araştırmalar ve tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan teknik değerlendirmeler doğrultusunda;

davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen ---- başvuru tarihli -------- numaralı tasarım tescilleri ile davacı tarafa ait geçmiş tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen ---- başvuru tarihli ------ tasarım tescili ile davacı tarafa ait geçmiş tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, ---------- numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan ---------- tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı, ---- numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan --- tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığına dair görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 77. Maddesinde (1) Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:

c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise.SMK'nın 56/1 maddesinde,

(1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.

(4) Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

Hükümleri düzenlenmiştir.

GEREKÇE

Dava davalı tarafa ait tasarım tescilinin yenilik unsuru bulunmadığından bahisle SMK'nın 77. Maddesine göre tasarım hükümsüzlüğü davasıdır.

Davacı tarafça, araflar arasındaki uyuşmazlığın davalı adına tescilli ---- tescil numaralı tasarımın,---- tescil başvuru numaralı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik unsuru bulunmadığı ve kötü niyetli tescil edildiği gerekçesi ile hükümsüzlük talebinde bulunmuştur. ---- kayıtları incelendiğinde, --- tescil numaralı tasarımın ----- numaralı tasarımın -- tarihinde davalı şirket adına tescillidir.Sınai Mülkiyet Kanunun 77. maddesinde tasarımların hükümsüzlük halleri belirtilmiştir.

Buna göre, bu Kanunun 56. ve 57. maddelerinde belirtilen şartlara sahip olmadığı ispat edilen tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilebilir.

Kanunun 56. maddesinde yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların belge verilerek korunacağı, birleşik ürünün parçasının tasarımının birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olması, parçanın görünür durumda olan özelliklerinin, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılaması halinde korunacağı belirtilmiştir.Kanunun 56/4. maddesinde yenilik unsuru, 56/5. maddesinde ise ayırt edicilik unsuru tanımlanmıştır.

Buna göre, tescilli tasarım için bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir.

Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması için, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim tescilli tasarım için, başvuru veya rüçhan tarihinde önce kamuya sunulmuş, herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edileceği, ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Bu yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında dava konusu tasarımın yenilik unsurunun bulunup bulunmadığının belirlenmesi için ------ kayıtları, alınan rapor ve ürünlerin numunelerinin de incelendiği; davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen -------numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihinin ----tarihi olduğu, bu tarih itibariyle yapılan incelemede çoklu tasarımın ------ numaralı ambalaj tasarımları ile davacı tarafa ait aynı mahiyetteki ----- karşılaştırıldığında, ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen ----- başvuru tarihli ----- tasarım tescili ile davacı tarafa ait geçmiş tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, -------numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan ---- tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı, yine hükümsüzlüğü talep edilen ------ numaralı tasarımın başvuru tarihinin ---- tarihi olduğu, tasarımın şişe tasarımı olduğu,

davacı tarafın aynı mahiyette ve davacı tarafın tescil tarihinden çok önceki tarih olan --- yılındaki reklam filminde yer aldığı haliyle kamuya sunulduğu , bu haliyle davalı tarafın tasarımının başvuru tarihi olan ---- tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı anlaşıldığından davalı tarafa ait tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliği bulunmadığı ve davalı tasarımları yönünden SMK'nın 56 ve 77. Maddesi gereği hükümsüzlük şartlarının oluştuğu kabul edilerek davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

DAVANIN KABULÜ İLE

1-Davalı adına tescilli -------tescil numaralı tasarım tescilinin tescilli olduğu tüm tasarımlar yönünden HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE VE SİCİLDEN TERKİNE,

2-Davalı adına tescilli ------- numaralı tasarım tescilinin tescilli olduğu tüm tasarımlar yönünden HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE VE SİCİLDEN TERKİNE,

3-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,

4-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 2022 010272 tescil numaralı tasarım tescili davası üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

5-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden------ tescil numaralı tasarımın tescili davası üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

6-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere ile bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 18.104,00TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

8-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,

Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/05/2025