İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/27 K.2025/2

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/27 Esas

KARAR NO: 2025/2

DAVA

Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)

DAVA TARİHİ: 04/02/2024

KARAR TARİHİ: 07/01/2025

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili firmanın, sektörünün önde gelen ihracatçı firmalarından olup, ----- ürün adı ile ------- sonu ---- başından itibarin ------- ilk kez üreten ve piyasaya sunan firma olduğunu, müvekkili, adı geçen ürünü dilekçe ekinde ibraz ettiği ambalaj içerisinde (EK-1) satışa arzetmiş olup üst düzey ürün kalitesi, ambalajının gerek tek tek gerekse bir bütün halinde görsel unsurlarının üst düzey estetik görünümü, sağlığa zararlı hiç bir madde ihtiva etmemesi nedenleriyle satışa arzdan kısa süre sonra gerek yurt içinde gerekse yurt dışında büyük beğeni kazandığını, müvekkili firma,

sprey şeker ürününün ---- ilk kez üreten ve satan firma olup. bundan daha önemlisi ------------- ile satışa sunulan ürün, dilekçesi ekinde ibraz ettiğimiz tüm görsel unsurları ile özgün bir niteliği haiz ambalaj ile özdeşleştiğini, davalının hukuka aykırı fiili nedeniyle müvekkil,

yerli ve yabancı tüketiciler nezdinde bu vasfını yitirme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır ve bu durumun devam etmesi halinde müvekkil bakımından telafisi neredeyse imkansız zararların doğması kuvvetle muhtemel olduğunu belirtmiş ve öncelikle ve evleviyetle müvekkil bakımından telafisi imkansız zarar riski taşıması karşısında davalının dava konusu müvekkile ait eser niteliğini haiz olmasının yanı sıra ticari olarak da müvekkil ile özdeşleşmeş olan ambalajı üretmesi,

satmasının ve kullanmasının itiyati tedbir kararı verilerek durdurulması ve bu kapsamda tespit olunacak ambalajların toplatılarak yedd'iemine teslimine dair Taleplerimizin dosya üzerinden yapılacak inceleme ile kabulü ya da değerlendirilmesi için yakın bir tarihe mürafaa açılmasına,

Davalının TTK 54 ve devamı maddeleri kapsamında haksız rekabet fiilinin tespitine, Davalının müvekkilinin 5846 sayılı yasadan doğan haklarının ihlal edildiğinin tespitine, Davalının müvekkilin TTK ve FSEK kapsamındaki haklarına yönelik tecavüzünün men'i ve ref'ine, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 400.000 (dörtyüzbin) TL maddi tazminatın davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, 700.000 (yediyüzbin) TL manevi tazminatın davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, İhlale konu malların imhasına yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesini sunmamıştır.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı tarafın davacıya ait ------ ilişkin ambalaj, ambalaj üzerindeki ------- Kullanılmak üzere tescilsiz tasarım hakkını ve eserden kaynaklı haklarını ihlal edip etmediği, haksız rekabette bulunup bulunmadığı, ihlalin varlığı halinde tazminatın gerekip gerekmeyeceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. ---- kaydı yazı cevabında davalı şirketin ---- tarihinde, davacı şirketin ise ---- tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.

Marka hakkına tecavüzün bulunup bulunmadığı hususunda marka hukuku uzmanı ve gıda mühendisinden oluşan heyet raporunda özetle; davalı firma ürün kutularında 5 boğumlu, altı yuvarlak olan sprey ürün ambalajına sahip olduğu , Davacı firma ürününde 5 boğumlu altı ---------- ürün ambalajına sahip olduğu, Her iki firma ürünün boy ve genişliklerinin aynı olduğu, her iki ürününde 105 ml olduğu, her iki firmanın ---------etiket kullanarak ürünlere giydirme yaptığı, Davacı firma ürünün 4 ürün dışarıda görünecek şekilde 4x4 olacak şekilde kolisinde 16 ürün bulunduğu, Davalı firmanın Önde 3 ürün teşhir olacak şekilde kolisinde 3x4=12 Ürün aldığı,

Ürün kolilerinde farklı meyve aromalı ürünlerin birlikte bulunduğu ve bu şekilde sunulduğu, davacı ve Davalı firma ürünlerinin aynı kategoride şekerleme alanında olduğu, ürünlerin----------- olduğu, davacı firmanın ------------- sayfalarda satış faaliyetinin olduğu tespit edildiği, davalı firmaya ------- sayfasında davalı firmanın davaya konu ürünlerine ilişkin ürünlerle alakalı bir paylaşım yapılmadığı,

ürünler kategorisinde ise bu ürününbulunmadığının tespit edildiğini, Davalı firma-----incelenmiş ancak burada da davaya ilişkin ürünlerin bulunmadığı tespit edilmiş, davalı firma--------- tarihinde davaya ilişkin ürünlerin paylaşıldığını, bu tarihten öncesinde veya sonrasına ait bir paylaşım olmadığı, davalı firmanın bilirkişi marifetiyle ------------ içinde satışının yapıldığına dair bir bilgiye rastlanılmamış, davalı firma kendi internet sayfasında da davaya ilişkin ürünlerin kullanıma ilişkin bir paylaşım yapmadığı,

kendi internet adresinde bulunan link aracılığı ile açılan ----- sayfasında ürüne ait tek paylaşımın 8.09.2023 Tarihinde olduğu tespit edilmiş, dava dışı-------- sayfasında incelendiğinde sayfa üzerinde bulunan --------------- linkinden ---------yılına ait paylaşımda davaya konu ürünlerin dava dışı ----- tarafından kullanıldığı, ürün ambalajının 5 boğumlu olduğu, ambalaj altının yuvarlak olduğu ve davaya konu ürünlerle aynı ambalaj ve ürün içeriğine sahip olduğu tespit edilmiş, Dava dışı firma tarafından davaya konu ürün ve ambalajı daha önceki tarihte kullanıldığı,

ülke sınırlarında ise davacıdan önce bu ürünü kullanan bir firma ise tespit edilememiş, dava konusu benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen ürünler üzerinde marka kullanımları farklı olarak kullanıldığı, şişenin şekil ve tasarım olarak benzer olduğu bu durumun iltibasa sebep olacağı, davacı taraf dava konus18.03.u ürünlerin 5846 sayılı Fikir Sanat Eserleri Kanunu kapsamında Davacıya ait eser niteliği taşımadığı, kanun tanımlaması ışığında Davacı Ürün ve Davalı taraf ürünü karşılaştırıldığında ürünlerin aynı sektörde, aynı tüketiciye hitap eden benzer ürünler olduğu,

bu ürünlerin tüketici nezdinde haksız rekabet yaratacağına dair görüş bildirilmiştir.

Tarafların beyan ve itirazları, ticari defter ve kayıtlar ile dosyada mevcut deliller dikkate alınarak, FSEK'ten kaynaklı haklarına tecavüz ve haksız rekabet yönündeki talepler ile tecavüzün varlığı halinde maddi tazminat talebine ilişkin tasarım hukuku uzmanı, oyuncak sektöründe uzman, gıda sektörü uzmanı ve muhasip üyeden ve FSEK uzmanından oluşan heyet raporunda özetle; davacıya ait dava konusu ürünün davacı tarafından 2021 yılı sonu 2022 yılı başından itibaren ----- ilk kez üreten ve piyasaya sunulduğu, beyan edilmiş ise de sözkonusu ürünün -------- tarihinde piyasaya (kamuya) arz edilmiş olduğu,

davanın 04.02.2024 tarihinde açılmış olduğu, SMK 69/2 maddesi uyarınca dava tarihi itibariyle tescilsiz tasarımın kamuya sunulmasından itibaren 3 yıllık sürenin dolmuş olduğu, davacının tescilsiz tasarımdan kaynaklanan haklarının dava tarihi itibariyle mevcut olmadığı ve SMK uyarınca 3. Kişilere karşı SMK dan doğan haklarını ileri süremeyeceği, davacı tarafa ait ürün ambalajı ile Davalı tarafa ait ürün ambalajı arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait ürün ambalajında yer alan grafik kompozisyon ile Davalı tarafa ait ürün ambalajında yer alan grafik kompozisyon arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, davalının kullanımlarının davacının FSEK ten kaynaklanan mali haklarına tecavüz eder mahiyette olmadığı,

davalının kullanımlarının Ayrıca TTK m. 55/I-a,4 hükmü uyarınca davalı aleyhine haksız rekabet teşkil ettiği, davacının zararının, SMK 151-2, a hükmü kapsamında ele alınarak davalının rekabeti olmasaydı, müvekkilin elde edebileceği muhtemel gelire göre inceleme yapılmasını talep etmiş, davalı şirketin ise ticari defter ve kayıtlarının sunmadığı bu nedenle davacının tercih ettiği yönteme göre hesaplama yapılamadığına dair görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

FSEK 4, 8, 14,15,16, 22,23,24,25,56. Maddeleri, 6769 Sayılı SMK'nın 56, 59,77, 78, 81, 149,150,151. Maddeleri ile TTK'nın 54 vd. Maddeleri,

GEREKÇE

Dava; davacı tarafa ait ------- isimli ürünün ambalaj tasarımına tecavüzden kaynaklı tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüzün durdurulması, sona erdirilmesi, tasarım hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır.Davacı taraf, --------- adlı ürün ile sprey şekeri üretimi yaptığını, bu ürünün tasarım hakkının kendisine ait olduğunu ve davalı tarafın ambalaj tasarımını kendi ürünlerinde kullandığını bu şekliyle tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin oluştuğunu, tasarım hakkına tecavüzün tespiti, tecavüzden kaynaklı tecavüzün durdurulması, sona erdirilmesi,

tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. SMK'nun 55. maddesinde tasarım "ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin ---------- olarak tanımlanmış, bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir.

Yine SMK'nun 56. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı, 58. maddesinde ise tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir.

SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.Haksız rekabet ise Türk Ticaret Kanununun 54 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir.

TTK'nun 55/4.maddesine göre başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemleri almak haksız rekabet olarak sayılmıştır. Haksız rekabetten söz edebilmek için kusur, zarar, illiyet bağı unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yine haksız rekabeti düzenleyen Türk Borçlar Kanununun 57. maddesinin hükmünün temeli kişilik haklarına tecavüzü düzenleyen Türk Medeni Kanununun 24. maddesine dayanır.

Haksız rekabet hükümlerinin düzenlenme sebeplerinin başında, başkalarının emeğinden haksız bir şekilde yararlanmanın önüne geçmek yatar., Bir başkasının uzun uğraşlar sonucunda elde ettiği kazanımlardan ve değerlerden hiç bir emek ve çaba sarf edilmeden yararlanılması haksız rekabetin en önemli örneklerinden biridir.Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut uyuşmazlıkta, -------ürünün tasarım hakkı ve eser üzerindeki hakkına tecavüz yönündeki talepleri değerlendirilmiş, dava konusu ürün tasarımının eser mahiyeti incelenmiş,

dava konusu ambalaj tasarımı üzerindeki karakter tasarımının özgün nitelikte ve sahibinin hususiyetini taşıyan güzel sanat eseri mahiyetinde olduğu, ancak davalı tarafa ait ambalaj tasarımı ile karşılaştırıldığında ambalaj üzerindeki karakter, çizimde tiplemenin başının yerleşimi, ağız yapısı, dişleri, yüz ifadesinin farklı olması gibi hususlar dikkate alındığında davalı kullanımlarının davacının eseri ile benzerlik taşımadığı dikkate alındığında davalı kullanımlarının davacının eserden kaynaklı haklarını ihlal etmediği kabul edilmiştir.

Davacı tarafın tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı talepleri de değerlendirilmiş, davacı tasarımının tescilsiz tasarım olduğu, bu haliyle SMK'nın 55/4.

Maddesi gereği tescilsiz tasarım ların korunmasının mümkün olduğu, ancak alınan bilirkişi raporu ile de belirlendiği üzere davacı tarafın kendisine ait olduğunu iddia ettiği tasarımın ------tarihlerinde kamuya sunulduğu, davanın ---- tarihinde ikame edildiği dikkate alındığında davacı tarfın tasarımının kamuya sunulduğu tarihten itibaren 3 yıllık koruma süresinin geçtiği kabul edilerek davcı tarafın tescilsiz tasarımına tecavüzün oluşmadığı kabul edilmiştir.

Davacı taraf, az yukarıda açıklanan ihlal iddialarının yanında, davalı kullanımlarının haksız rekabet düzenlemeleri kapsamında ihlal edildiğini beyan ve iddia etmiştir.

Bu kapsamda yapılan değerlendirmede, davaya konu ürünlerin davaya konu ürünler; --------- şişesine konularak üretilen bir şekerleme türü olduğu, her iki tarafın ürünlerinin internet üzerinden pazarlandıkları, her iki ambalaj tasarımı ------------------etiket ile kaplı, olduğu, davacı tarafa ait üründe üst ------ibaresi ve ağzı geniş açık dili dışarda bir yüz emojisi yer almakta iken, davalı tarafa ait ambalajda ------------ibaresi ve kafasında şapka yer alan gülümseyen stilize hayvan görseli yer aldığı,

bilirkişi raporu ile belirlendiği üzere ambalaj üzerinde yer alan grafik kompozisyonları oluşturan öğelerin farklı biçim, oran ve yerleşimde olduğu, tarafların aynı sektörde tacir oldukları” davacının -------------- adı ile sprey şekeri --- yılı başından itibarin ------- ilk kez üreten ve piyasaya sunan firma olduğunu, davalının basit bir araştırma ile davacının ürünlerinden ve ambalaj tasarımlarından haberdar olabileceği ve olmasının beklendiği,

davacı tarafa ait ürün ambala ve ambalajda yer alan grafik kompozisyon ile davalı tarafa ait ürün ambalaj ve ambalajında yer alan grafik kompozisyon arasında “grafik kompozisyonları oluşturan ögelerin farklı biçim, oran ve yerleşimde farklılıklar” olduğu tespit edilmiş ise de, söz konusu farklılıkların sözkonusu ----------- ürünlerinin hitap ettiği alıcılar (genellikle çocuklar) nezdinde ayırt edilemeyeceği, ambalajın, renk ve karakterlerin benzerliği nedeniyle davalının ürününün davacının ürünlerinin serisi ürünlerden olduğunun düşünülebileceği ve orta düzeyde tüketici nezdinde iltibasa neden olabileceği,

sonuç olarak davalının kullanımlarının Ayrıca TTK m. 55/T-a,4 hükmü uyarınca davalı aleyhine haksız rekabet teşkil ettiği kabul edilmiş ve davacı tarafın haksız rekabetin tespiti ile ref'i ve men'ine karar vermek gerekmiştir.

Bu kabul karşısında davacı tarafın maddi tazminat talebi değerlendirilmiş, TTK'nın 56/1 maddesinde maddi tazminatın düzenlendiği, buna göre haksız rekabetin ve kusurun varlığı halinde zararın tazmininin talep ve dava edilebileceği, dava konusu somut olayda davalı tarafın haksız rekabet fiili dolayısıyla davacı tarafın zararın doğacağının açık olduğu, davacı tarafın SMK'nın 151/2-a maddesi gereği yoksun kalınan kazancın talep ve dava edildiği,

SMK gereği ihlalin olmadığı ancak haksız rekabet gereği TTK hükümleri çerçevesinde tazminata hükmedilmesi gerektiği ve davalı bilirkişilerce bir tazminat hesabı yapılamadığı dikkate alınarak taleple de bağlı kalınarak 100.000,00-TL maddi tazminat alacağının olayın mahiyeti, ihlalin boyutu ve ürünün değeri ve ticari hacmi ve pazarlama kanaları dikkate alınarak duygun olacağı kanaati ile kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafın manevi tazminat talebi de değerlendirilmiş, TTK'nın 56/1-e maddesi gereği TBK'nın 58. Maddesindeki şartların varlığı halinde davacı tarafın manevi tazminat talebinde bulunmasının mümkün olduğu, dava konusu somut olayda davalı tarafın haksız rekabet fiillerinin sabit olduğu, bu haliyle davacının manevi zararının oluşacağı kabul edilmiş, olayın mahiyeti, ihlalin boyutu ve ürünün değeri ve ticari hacmi dikkate alınarak 60.000,00-TL Manevi tazminat alacağının davalı taraftan alınarak davacı tarafa ödenmesine karar vermek gerekmiş fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

07/01/2025