İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2025/183 K.2025/294

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/178 Esas

KARAR NO: 2025/291

DAVA

Marka (Tecavüzün Giderilmesi İstemli)

DAVA TARİHİ : 22/07/2022

KARAR TARİHİ: 18/11/2025

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin ----- tarihinde yaptığı, başvuru sonrası ------- tarihinde kendi adına tescil ettirdiği ----markasının sahibi olduğunu, Müvekkilinin sahibi olduğu ---- tarihinden beri kesintisiz sekilde, yani 15 yıldır, ----- restoranında, tescil edildiği mal ve hizmetler sınıfında kullanmakta ve bu kullanım ---- tarihinden bu yana müvekkilinin tek ortagi ve sahibi oldugu ------ marka lisans sözleşmesi üzerinden süregeldiğini, müvekkilinin bu süreçte -------- markasını korumak, geliştirmek ve tanınırlığını arttırmak için gerekli her türlü çabayı da sarf ettiğini,

bu çaba ve müvekkilinin sahibi olduğu ---- markasını kullandığı --------- hizmet kalitesi, övgü ve beğeni ile ulusal basın yayının kuruluşlarına haber dahi olduğunu, müvekkilinin bu adresteki nitelikli faaliyetleri ile ülke çapinda tanınan, aranan, davalı gibi kötü niyetli kişi ve kuruluşlarca da taklit edilen, sıfırdan oluşturulmuş bir markanın sahibi haline geldiğini, müvekkilinin sahibi oldugu ---- markası halihazırda aktif olarak korunmakta ve benzerlerinin tesciline ------- izin verilmediğini, nitekim bugüne kadar müvekkilinin markası ile aynı ya da benzer olan ---------- seklindeki,

kötü niyetli marka tescil talepleri kurumca reddedildiğini, dava dışı ------kısmen ret kararına karşi itiraz ettiğini, ----- seklinde tescili tale edilmis olmasına ragmen daval kullanımlarında sadece ------- öne çıkardığını, diğer sözcükler ise fili kullanımda farklı ve küçük karakterlerle geri plana alındığını, yani daval müvekkilinin markasının esas unsur oldugu bir söz dizinini,

bu söz dizini içindeki ---------- ibaresini on plana alarak kullanmakta ve bu sekilde müvekkilinin markasına tecavüz ettiğini beyan ederek davalının -----unsurlu ve diğer tüm haksız kullanımların,---- kapsamında bulunan------ müvekkilimizin tescilli ------ yönelik marka tecavüzü ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, nndavalının------- unsurlu ve diger tümibareleri, logoyu ve bununla sinirli olmamak üzere iltibas yaratan her türlü ibare ve ----------- dahil olmak üzere internet üzerinde kullanılmasının önlenmesine,

tazminat taleplerimiz yönünden davanın belirsiz alacak davasi olarak kabulü ile müvekkilinin sahibi oldugu markaya davalının izin veya lisans almaksizin kullanmasindan kaynaklanan maddi zarara denk gelmek üzere, SMK madde 151.

2. c. hükmünce lisans bedeli üzerinden müvekkilinin lehine, davanın belirsiz alacak davası olmasi nedeni ile bilirkişi incelemesi ile tespit edilecek nihai tutara arttırılmak üzere, 50.000,00 TL tazminata hükmedilmesine, masraf ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline, karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalının ---- lokanta işletmesinde kullandığı --- markasının davacı adına -----markası ile iltibasa neden olacak derecede benzer olup olmadığı, bu şekilde davacının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetin söz konusu olup olmadığı, davacının maddi tazminat talep edip edemeyeceği, tazminat tutarının ne kadar olduğu noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.-------- kaydı ile davalı şirketin----tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.

Dosyaya ---- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde;---- tescil numaralı radika markasının --- tarihinde davacı adına tescil edildiği anlaşılmıştır.Mahkememizce ---- talimat yazılmak ve bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilmek suretiyle, marka uzmanı ----tarafından düzenlenen ---- tarihli raporda; davacının tescilli ----markasının -------- tescilli olduğu, halen koruma süresinin devam ettiği, ------ tarihinde saat 10:45’te yerinde yapılan inceleme sonucunda, ----- içerisinde faaliyet gösteren restoranın işyeri giriş tabelasında ------- markasını kullanarak faaliyette bulunulduğunun görüldüğü,

----hem turizm hem tarihi öneme sahip ----- yabancı turistin en fazla geldiği ve ziyaret ettiği eğlence ve kültür merkezi olduğu, bu bölgede faaliyette bulunan işletmenin ----markasını göz önünde bir konumda kullandığını, ----- menüsüne bakıldığında meze ve balık ağırlıklı deniz mahsulleri restoranı olarak hizmet verdiğinin görüldüğü, tescilli markanın masalardaki peçeteliklerin, kürdanların, bardakların üzerinde, iç mekân tabelası ve duvar afişi olarak pencere ve duvarlarda, yol kenarı ışıklı tabelada ve faaliyet afişlerinde kullanıldığının tespit edildiği,

güncel olarak internet üzerinden yapılan incelemelerde çok sayıda sosyal medya platformunda radika markasının kullanıldığına dair görüş bildirilmiştir. ---- emsal lisans bedeli sorulmuş olup, cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı yönünde görüş bildirilmiştir. ---- tarihli Bilirkişi raporunda;

------ tarihinde saat 10:45’te yerinde bilirkişi incelemesi yapılmış olup, -------destinasyonu içerisinde faaliyet gösteren restoranın işyeri giriş tabelasında--------- markasını kullanarak faaliyette bulunduğu görülmüştür ----- ----- geldiği ve ziyaret ettiği eğlence ve kültür merkezi olup, bu bölgede faaliyette bulunan işletme -------- markasını göz önünde bir konumda kullandığı, restoranın menüsüne bakıldığında meze ve balık ağırlıklı deniz mahsulleri restoranı olarak hizmet verdiği, “Sonuç olarak;

----- kayıt numarası ile yapılan bilirkişi incelemesine konu olan, yukarıda detaylı olarak anlatılan tescilli markaya 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu 29. Maddeye göre tecavüz edildiği belirlenmiştir.

Markanın hala özellikle restoranın en fazla kullanılan ve göz önünde olan yerlerinde kullanılmaya devam ettiği ve her yerde markanın ön plana çıkarılmak istendiği ve yoğun şekilde marka kullanımının bulunması marka hakkına tecavüzün bilinçli olarak ve kötü niyetle yapıldığı kanaatini vermektedir. “ şeklinde tespit yapılmış olduğu görülmüştür.

Tarafların beyan ve itirazları ve dosyada mevcut deliller dikkate alınarak marka hakkına tecavüz hususu ile tecavüzün varlığı halinde davacı tarafın lisans bedeli talebi de dikkate alınarak maddi tazminat hesabı yönünden rapor düzenlenmiş olup --- tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacının ------yer alan hizmetlerde hak sahibi olduğu,

Davalının tespit edilmiş olan kullanımlarının davacının tescilli markası ile orta düzeyde tüketiciler nezdinde karıştırmaya neden olabileceği, davacının, davalının davacının tescilli markalarından doğan haklarına tecavüz eder mahiyetteki kullanımı nedeniyle ---- dava tarihi arasındaki kullanımlarından dolayı tazminat talep hakkının doğduğuna dair görüş bildirmişlerdir. ------ sayılı yazı ile verilen cevabi yazıda “ İlgi yazınız üzerine yapılan inceleme sonucu, bir işletme veya kuruluşun;

bir marka, tasarım faydalı model veya patent işlemi ile ticaretin doğası gereği kar elde ettiği, bir işletmenin yaptığı satışlardan elde edeceği kar %10 civarında olabileceği; davaya konu olan firma, eğer davaya konu marka ile tüm cirosunu elde etmiş ise, toplam cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı, davaya konu olan firma eğer birden fazla marka ile cirosunu elde etmiş ise tecavüze konu markadan elde ettiği ciro toplam ciroda belirlenerek, tecavüze konu olan markadan elde ettiği cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı yönünde görüş oluşturulmuştur.” Şeklinde cevap verdiği görülmüştür.

Yine-------- sayılı cevabi yazıda “ şirket işletmeleri odamız üyesi olmadığından ---- emsal lisans bedelinin tarafımızdan bildirilmesinin mümkün olmadığı” şeklinde cevap veriği görülmüştür. Gelen yazı cevapları doğrultusunda maddi tazminat yönünden ek rapor düzenlenmiş olup alınan ------- tarihli ek raporda özetle. Kök raporumuzda.

Gerek Davalı tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi nedeni ile dava konusu marka ile elde etmiş olduğu satış cirolarının tespit edilememiş olması ve gerekse davacı tarafından ibraz edilen --------- üzerinde herhangi bir bedelin yer almamış olması nedeni ile 6769 sayılı SMK. nun 151/2-c maddesine göre "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeli" yönünde bir hesaplama yapılamamıştır.”şeklinde tespitlerimizin belirtildiği, ---------- yönündeki cevabi yazıda “ bir işletmenin yaptığı satışlardan elde edeceği kar %10 civarında olabileceği;

davaya konu olan firma, eğer davaya konu marka ile tüm cirosunu elde etmiş ise, toplam cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı, davaya konu olan firma eğer birden fazla marka ile cirosunu elde etmiş ise tecavüze konu markadan elde ettiği ciro toplam ciroda belirlenerek,

tecavüze konu olan markadan elde ettiği cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı” şeklindeki cevabi yazısında Lisans bedelinin SMK. nun 151/2-c belirlenmesi için davalı tarafın elde etmiş olduğu cironun bilinmesi ve elde edilen ciroya bildirilen oranın uygulanarak hesaplama yapılabileceği, Dosya kapsamında davalı tarafın gerek yasal defterlerinin ve gerekse ilgili yıllarda elde etmiş olduğu ciroları gösterir belgelerin yer almaması nedeni ile bir hesaplama yapılamadığına dair rapor sunulmuştur.

Davalı firmanın bağlı olduğu ----- cevabi yazıda “Dairemiz mükellefi -----vergi kimlik numaralı ------- görüntülemeleri gönderilememekte olup;---- yıllarına ait karşılaştırmalı alış-satış analizleri ile kurumlar vergisi beyannameleri dosyamıza sunulmuştur.Dosyanın rapor düzenleyen mali bilirkişiden alınan ------tarihli raporda özetle.

Kök raporumuzda----- cevabi yazıda “ bir işletmenin yaptığı satışlardan elde edeceği kar %10 civarında olabileceği; davaya konu olan firma, eğer davaya konu marka ile tüm cirosunu elde etmiş ise, toplam cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı, davaya konu olan firma eğer birden fazla marka ile cirosunu elde etmiş ise tecavüze konu markadan elde ettiği ciro toplam ciroda belirlenerek,

tecavüze konu olan markadan elde ettiği cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı” şeklindeki cevabi yazısında Lisans bedelinin SMK. nun 151/2-c belirlenmesi için davalı tarafın elde etmiş olduğu cironun bilinmesi ve elde edilen ciroya bildirilen oranın uygulanarak hesaplama yapılabileceği, Davalı firmanın bağlı olduğu ---- cevabi yazıda “Dairemiz mükellefi ----- görüntülemeleri gönderilememekte olup; ------ yıllarına ait karşılaştırmalı alış-satış analizleri ile kurumlar vergisi beyannameleri yazı ekinde gönderildiği, Davalının ---- ekinde yer alan ---- incelenmesinde Yıllık satış cirolarının aşağıdaki gibi olduğu,

yıllık satış cirolarına----- maddesi kapsamında Emsal Lisans bedeli aşağıdaki gibi hesaplanmıştır. Yıllar ( A)Satış cirosu/TL. (B)Lisans Bedeli Oranı( C) Lisans Bedeli/TL.

( C= AXB) 2021 1.093.019,19 % 10 109.301,92 TL. 2022 1.643.295,51 % 10 164.329,55 TLTOPLAM 2.736.314,70 % 10 273.631,47 TL. SMK 151/2-c Maddesine göre Lisans Bedeli 273.631,47 TL. olarak hesaplandığına dair görüş bildirmişlerdir. Davacı vekilinin ıslah dilekçesinde özetle; 50.000,00 TL olarak talep edilen maddi tazminatın bilirkişi raporunda bildirilen tutarlara göre 223.631,47TL daha arttırarak net 273.631,47-TL'nin dava tarihinden itibaren ticari reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

769 sayılı SMK'nın 7/2, 29., 149 ve 150. Maddeleri ile TTK'nın 54 vd. Maddeleri

GEREKÇE

Dava, marka hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı mark hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüzün ve haksız rekabetin durdurulması, kaldırılması ve davalı kullanımlarının önlenmesi ile tecavüz ve haksız rekabetten kaynaklı maddi tazminat davasıdır.

Davacı taraf, ---- markasının adına tescilli olduğunu, davalı tarafın ---- şeklindeki kullanımlarının davacının marka hakkına tecavüz oluşturduğunu, bu eylemin aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğunu, bu sebeple marka hakkına tecavüzün tespiti ile, önlenmesi sona erdirilmesini ve marka hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi tazminat talebinde bulunmuştur.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 29. Maddesinin (a) bendine göre, marka sahibinin izni olmaksızın markayı 7/2 maddede belirtilen biçimlerde kullanmak marka hakkına tecavüz olarak nitelendirilmiştir.Sınai Mülkiyet Kanununun 149. maddesinde marka hakkına tecavüz edilen marka sahibinin fiili tecavüzün olup olmadığının tespitini, muhtemel tecavüzün durdurulmasını, tecavüz fiillerinin durdurulmasını, tecavüzün kaldırılmasını, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir.

Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibinin ileri sürebileceği talepler SMK'nın 149. Maddesinde düzenlenmiş, bu hükme göre.

(1) Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir: a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti. b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi. c) Tecavüz fiillerinin durdurulması. ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini. ....g) Haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması hâlinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi,

şeklinde belirtilmiştir.Markaların karıştırılma (iltibas) tehlikesi, iki ayrı marka karşısında bulunan kişilerin, bu markaların benzerliği sebebiyle, sunulan mal veya hizmetlerin aynı işletmeye veya ekonomik olarak bağlantı içerisinde bulunan işletmelere ait olduğunu düşünmeleri veya düşünme ihtimalleridir.

Diğer bir tanıma göre karıştırılma ihtimali, bir -tescilsiz- işaretin veya tescil edilmiş bir markanın daha önce tescil edilmiş bir marka ile şekil, görünüş, ses, genel izlenim vs. sebeple ya aynı ya da benzer olduğu için önce tescil edilmiş marka olduğu zannını uyandırması tehlikesidirYapılacak incelemede karıştırılma (iltibas) ihtimalinin araştırılmasına ilk önce markalar arasında ayniyet ya da benzerlik bulunup bulunmadığından başlanması gerekir.

Bunun için de ilk önce markalar arasında ayniyet veya benzerlik ve daha sonra mal ve/veya hizmetler arasında ayniyet veya benzerlik olup olmadığı araştırılmalıdır. Burada iltibas tehlikesinin belirlenmesinde, benzerliğin vasat düzeydeki tüketicilerin ilk bakışta ürün veya hizmetin karıştırılmasına sebep olması veya karıştırma tehlikesinin bulunması ölçütü esas alınır.

Ancak özel alıcı grubu olan hedef kitle de somut olayda nazara alınabilir.Hakız rekabet TTK'nın 54. Maddesinde düzenlenmiş, "Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.

(2) Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır." şeklinde tanımlanmış ve haksız rekabet halleri TTK'nın 55. Maddesinde sayılmıştır.

Bu açıklamalardan sonra, -----Sınıfta davacı ataraf adına tescilli olduğu ve halen koruma altında bulunduğu,---- Sayılı dosyasında tespit aşamasında alınan raporda belirlendiği üzere davalı tarafın ----adresindeki iş yerinde iş yeri tabelası olarak ------ şeklinde iş yeri tabelası kullanığı, duvar afişi, pencere duvarları, yol kenarındaki ışıklı tabelada, iş yerindeki menülerde, bardak vd. İş yeri emtiasında, sosyal medya hesaplarında kullandığı, bu kullanımların hem tespit aşamasında alınan rapor hem de tahkikat aşamasında alınan ----- tarihli raporda belirlendiği üzere davalı kullanımlarının ------ emtiasında olduğu,

davacının markasındaki kelime unsurunu olan------baresinin yaprakları yenilen bitki, hindiba anlamına geldiği ve ayırt ediciliğe sahip olduğu, davalı kullanımlarının da davacı markasının tescilli olduğu radika ibaresi ile birebir kullanım olduğu dikkate alındığında davalı kullanımları ile davacı markası arasında, görsel, işitsel ve anlamsal ayniliğin bulunduğu ve davalı kullanımların marka hakkına tecavüz oluşturduğu kabul edilmiştir.

Davacı tarafın marka hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi tazminat talepleri de değerlendirilmiş, SMK'nın 150.

Maddesine göre hakları ihlal edilen marka hakkı sahibinin oluşan zararının tazminini talep hakkı bulunduğu, az yukarıda ifade edildiği üzere davalı tarafından davacının marka üzerindeki haklarının ihlal edildiğinin sabit olduğu, davacı tarafın SMK'nın 151/2-c maddesi gereği lisans bedeli yönünden talepte bulunduğu, ----tarafından bildirilen lisans emsali dışında başkaca emsal bildirilmediği,

------ kayıtlarına göre lisans bedelinin davalı tarafın toplam cirosunun %10 oranında lisans bedeli belirlenmesinin uygun olduğuna dair yazı dikkate alınarak hazırlanan bilirkişi raporuna göre net satışları toplamının ihlalin varlığı tespit edilen 2021 ve 2022 yılları toplam cirosu üzerinden belirlenen lisans bedeli üzerinden 809.680,50-TL tazminat belirlendiği, ancak bu bedelin davalı cirosu dikkate alınarak toplam ciro ve hasılattan belirlendiği,

bu cironun oluşmasında davalı tarafın faaliyet gösterdiği restaurant sektöründe tek başına markanın etkili olmayacağı, iş yerinin konusu, sunulan hizmet kalitesi, davacı tarafın işletme performansı ve hizmet sektöründeki müşteriye olan tutumu ile de cironun belirlenmesinde önemli olduğu gözetilerek takdiren 150.000,00-TL maddi tazminatın uygun olacağı kabul edilerek maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.Davacı tarafın haksız rekabet talebi de değerlendirilmiş, SMK'nın 7 ve 29. Maddesi kapsamında marka hakkına tecavüzün koruma altına alındığı, bu haliyle özel düzenleme ile markasal korumanın sağlandığı,

bu koruma olmasa idi TTK'nın 54 vd. Maddeleri kapsamında 55/a-4 maddesinde düzenlenen Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak şeklindeki hüküm gereği de hakkın korunmasının mümkün olacağı, ancak özelde marka korumasına dair SMK hükmü karşısında bu hükmün genel hüküm olduğu ve bu haliyle davacı tarafın hakkına tecavüzün tespit edildiği, hukuki vasıflandırmanın hakimde olduğu da dikkate alındığında genel hüküm cihetiyle yeniden karar verilmesine gerek olmayacağı kabul edilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.