İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/589 K.2024/661

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/589

KARAR NO : 2024/661

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 10/12/2020

KARAR TARİHİ : 23/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Dava dışı sigortalı ----- kiracı olarak faaliyet gösterdiği işyerinin müvekkili sigorta şirketine 27.04.2019 - 2020 arasında ---- numaralı KOBİ sigorta poliçesi ile sigorta ettirildiğini, 11.02.2020 tarihinde sigortalı işyerinde yangın çıktığını ve işyerinde bulunan tüm demirbaş, makine ve emtiaya yangın sonucu büyük hasar ve zarar gördüğünü, meydana gelen olayın ve hasarın sigortalısı tarafından ihbarı üzerine müvekkili şirket tarafından ----- sayılı hasar dosyası açıldığını, bağımsız eksper ve bilirkişi tarafından raporlar aldırıldığı,

bilirkişi ---- tarafından mahallinde yapılan tespit ve incelemelere dayalı olarak düzenlenen raporda, yangının nedeninin elektrik tesisatında meydana gelen elektrik kontağından kaynaklandığı, yangının işyerinin sağ duvar orta kısmında bulunan tali sigorta panosu giriş kablolarında meydana gelen kısa devre ark sonucunda başlamış olduğu, sigortalının iş yerini kiraladığı haliyle kullandığı, herhangi bir tadilat onarım ve ilave yapmadığı, yangın binanın ayrılmaz parçası olan elektrik tesisatı ve panosunda kaynaklanmış olduğu, bunun bina ve yapı eserindeki yapı eksikliğinden kaynaklı olduğu,

buna göre TBK'den kaynaklı bina malikinin kusursuz sorumluluğunun bulunduğu, yangın nedeniyle meydana gelen hasar sonucunda; poliçe teminatları kapsamında, sigorta şirketinin meydana gelen zararı sigortalısına ödediği tarih itibariyle, sigortalısının halefi durumuna geçmesiyle; bina malikine rücu hakkını kullanabileceği tespit ve görüşlerine yer verildiği,

bağımsız sigorta ekspertiz firması tarafından 2 Nisan 2020 tarihli yangın hasar ekspertiz raporunda yangının sebep ve nedenleriyle birlikte toplam hasar miktarı 1.244.112,07 TL olarak tespit edildiği ve bu rakamdan 43.900 TL sovtaj düşülerek sigortalıya ödenmesi gereken tazminat tutarı 1.200.212,07 TL olarak hesaplandığı,

bunun üzerine sigortalılarına 4 Mayıs 2020 tarihinde 1200.212,07 TL hasar tazminatı ödendiğini böylelikle müvekkilinin yasal halefiyet gereği sigortalının yerine geçerek alacaklı davacı sıfatını elde ettiğini, müvekkili tarafınca davalı bina maliyetlerinin hasarın kendi sigortalarından karşılanmasını beyan ve bildirimleri üzerine sigortacılara olan ---- Sigorta'ya 25 Haziran 2020 tarihinde rücu talebi gönderilmiş ise de ---- sigortanın bu talebi reddettiğini,

bunun üzerine ödenen sigorta tazminatının tazmini için başta ---- Sigorta olmak üzere bina malikleri aleyhlerinde ve taraflarınca ---- icra dairesinin ----- Esas sayılı dosyasıyla icra takibi açıldığını borçluların itiraz ettikleri için takibin durduğunu, borçlu davalıların itirazlarının İptal edilmesi ve takibin devamına karar verilmesi amacıyla hiçbir davayı açma gereği hasıl olduğunu,

gerçek kişi davalıların maliki bulundukları taşınmazdaki yangına sebebiyet veren elektrik panosu ve bağlantılarıyla olarak ---- Bölgesi müdürlüğünden davalı bina malikleri ---- ve ------ en son yazılmış olan 14 Kasım 2019 tarihli ------ sayılı uyarı yazısı ve bundan önceki tutanaklar

dikkate alındığında yangına binadaki bu tesisatın sebep olduğu çok açıkça anlaşılabildiğini, olaydan hemen sonra mahallinde yapılan keşif ve incelemeler sonucu düzenlenmiş olan 30 Mart 2020 tarihli bilirkişi uzman tespit raporunda yangının iş yerinin sağ duvar orta kısmında bulunan tali sigorta panosu giriş kablolarında meydana gelen kısa devre ve ark sonucunda başlamış olduğunun tespit edildiğini, inanın ve taşınmaz malikinin sadece binanın yapımından değil binadaki diğer yapı eserlerinin bozuklukları veya bakımı tamiri ve korunmasındaki eksikliklerden doğan zararı da gidermekle yükümlü olduğunu,

Türk Borçlar Kanunu 69 madde hükmü uyarınca bir bina veya imal olunan herhangi bir şeyin yapı eserlerinin Maliki o şeyin fena yapılmasından yahut muhafazasında ki kusurundan dolayı meydana gelecek zararlardan sorumlu tutulduğunu, bu maddede düzenlenen sorumluluk türünün kusursuz sorumluluk olduğundan meydana gelecek zarardan dolayı malikin sorumlu tutulabilmesi için kötü niyetli veya kusurlu olmasına gerek bulunmadığını zararla bina veya imal olunan şey arasında uygun illiyet bağının bulunması ve kanunda aranılan diğer koşulların gerçekleşmesinin yeterli olduğunun kabul edildiğini belirterek icra takibine itirazın iptaline,

takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı -----. vekili cevap dilekçesinde özetle; -----riziko adresli işyeri müvekkili şirket tarafından 07-01-2020/2021 vadeli, ---- no lu ----- Sigorta Özel İşyeri Paket Sigorta Poliçesi ile poliçede yazılı riskler için müvekkili sigorta şirketi tarafından sigortalandığı, Poliçe ile Yangın Sorumluluk (Kiracı/Malik) teminat limiti 750.000.-TL olarak belirlendiği, yangın teminatı riziko adresinde 24 saat güvenlik görevlisi veya bekçi bulunması, profesyonel güvenlik firmasına bağlı alarm ve kamera sistemi önlemlerinden en az birinin bulunması şartıyla verildiğini;

bu önlemlerin bulunmaması halinde her bir hasarda sigorta bedeli üzerinden %10, minimum 50.000.-TL tenzi-i muafiyet uygulanması kararlaştırıldığı, müvekkili Sigorta Şirketinin Yangın (Kiracı-Malik) teminatı 750.000.-TL ile sınırlı olduğu, poliçe teminat limitini aşan miktardan sorumlu tutulamayacağı, ayrıca poliçe özel şartı gereğince ancak riziko adresinde 24 saat güvenlik görevlisi veya bekçi bulunması,

profesyonel güvenlik firmasına bağlı alarm ve kamera sistemi bulunması halinde sorumluluğu söz konusu olabileceği, öncelikle bu şartların sağlanıp sağlanmadığının tespit edilmesi gerektiği, davacı sigorta şirketinin ödemiş olduğu hasar tutarı fahiş olduğu, öncelikle davacı sigorta şirketi'nin ödemesi gereken gerçek zarar tutarının araştırılması ve doğru olarak tespit edilmesi gerektiği, yangının tamamen kiracı ----- kusurundan kaynaklandığı, kiralanan yerin birçok kişinin çalışacağı, pek çok kimyevi maddenin, elektrikli aletin, sanayi tipi aletin kullanılacağı, yapılacak imalata göre pek çok riskin bulunduğu bir işyeri olduğu,

imalat yapılan bir işyeri kiracısı ve basiretli bir tacir olan kiracı işyerinde yapılacak imalata uygun olarak gerekli her türlü bakım, onarım ve tadilatı yapmakla yükümlü olduğunu, işyerinde mutfak, kiler, ofis, showroom gibi bölümler oluşturulduğu, tadilatlar yapıldığı, işyeri kiracısının sadece kendince önemli ve gerekli gördüğü tadilat ve dekorasyonu yapıp "bunun dışında her şeyden bina sahibi sorumludur" diyemeyeceği, imalat yapan kiracı binanın tüm elektrik, sıhhi tesisat gibi unsurları da yapılan imalata, yangın, iş güvenliği ve diğer risklere uygun hale getirmekle yükümlü olduğu,

zaman içinde meydana gelecek arıza ve eskimelere karşı da önlem almakla, bakımlarını yaptırmakla yükümlü olduğu, "İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği” ile işverenin yükümlülükleri düzenlendiği, bu yönetmeliğin 5.maddesi ile işveren'e "İşveren, işyerinde kullanılacak iş ekipmanının yapılacak işe uygun olması ve bu ekipmanın çalışanlara sağlık ve güvenlik yönünden zarar vermemesi için gerekli tüm tedbirleri" alma yükümlülüğü getirildiğini, yönetmelik ile çok açık ve net bir biçimde kiracı ---- elektrik tesisatını yılda bir kez periyodik kontrollerini yapma, eksikleri giderme yükümlülüğün getirildiği,

yangın'a kiracı ---- bu ağır ihmal derecesindeki kusurunun sebebiyet verdiği, mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediği, kiracı---- yükümlülüklerini yerine getirmemesinden kaynaklanan yangın sebebiyle bina malikinin kusurlu ya da kusursuz bir sorumluluğundan söz edilemeyeceğinden müvekkili sigorta şirketinin de bir sorumluluğundan söz edilemeyeceği, müvekkili sigorta şirketi tarafından 24-02-2020 tarihinde Dr.----- yaptırılan inceleme sonucunda düzenlenen hasar inceleme raporunda yangının sebepleri ve kusur durumu ayrıntılı olarak tespit edildiği,

olay yerinde yapılan incelemeler, çekilen fotoğraflar, videolar, yangın ve olay yeri inceleme raporları bir bütün olarak teknik bilgiler ışığında detaylı olarak değerlendirildiğini, yangın mahallinde kullanılan sanayi tipi dikiş makinalarının çalışması için gerekli elektrik ihtiyacının binanın orjinal elektrik projesinde olmayan ve sonradan yapıldığı anlaşılan kablo tesisatı ile sağlanmaya çalışıldığı, ancak bu tesisatın yapımı aşamasında ortama uygun doğru kablo kesitinin kullanılmadığı, kullanılan kablonun ince ve topraklamasının yetersiz ya da yer yer hiç olmadığının sabit olduğu,

bu ince kesitli kablolar zaman içerisinde kullanımla birlikte yükü taşıyamayacak duruma geldikleri ve aşırı ısınma ile topraklama eksikliği ile söz konusu yangının çıkmasına neden olduğu değerlendirilmediği bunun getirisi olarak da bu uygulamanın yangın mahallinde kirada bulunan işletmeden kaynaklı olduğu ve bu durumun ağır kusur olarak değerlendirilmesi gerektiği görüş ve kanaatiyle tespitinin yapıldığını;

binanın orijinal tesisatında bulunmayan, sigortalı kiracı ya da önceki kiracılar tarafından yaptırılan elektrik tesisatı değişikliklerinden bina sahibinin sorumluluğundan söz edilemeyeceği, kiracı kullanıma başlamadan önce gerekli teknik kontrolleri yaptırmakla yükümlü olduğu kendi kullanımına uygun olarak tekniğine ve usulüne uygun olarak gerekli kontrol ve bakımları yapmak, elektrik tesisatını dilekçelerinde açıkladıkları ilgili mevzuat hükümlerine uygun hale getirmekle sorumlu ve yükümlü olduğu,

müvekkili sigorta şirketinin 11-02-2020 tarihinde meydana gelen yangın nedeniyle sigortalısına 566.118,70.-TL ödediğini ve ödenen tutarı zarardan kiracının sorumlu olması nedeniyle kiracı---- ve sigortacısı işbu davanın davacısı ---- rücu ettkiği, Yargıtay ----. Hukuk Dairesi'nin ----.

Sayılı emsal içtihadında dava konusu olaya çok benzer bir olayda bina sahibinin kusursuz sorumluluğundan söz edilemeyeceğinin kabulü ile kiracının sigortacısı tarafından bina malikine açılan davanın reddi gerektiğine karar verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar --- -, vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça, meydana gelen yangın olayında davalı müvekkillerin bina maliki olarak sorumluluğu bulunduğundan bahisle, sigortalısına yaptığı tazminat ödemesinin rücuen tahsili istendiği, davacı tarafın davasında eksper incelemesi dışında yangın uzmanı ----- tarafından hazırlanan, bilirkişinin de belirttiği üzere mütalaa niteliğinde olan 30.03.2020 tarihli raporu dayanak gösterildiği, iş bu raporun sonuç ve kanaat kısmında; yangın nedeninin elektrik tesisatında meydana gelen elektrik kontağından kaynaklandığı,

yangının iş yerinin sağ duvar orta kısmında bulunan tali sigorta panosu giriş kablolarında meydana gelen kısa devre ark sonucunda başlamış olduğu, sigortalı kiracı vasfında olup, iş yerini kiraladığı haliyle kullandığı, herhangi bir tadilat onarım ve ilave yapmadığı, yangının binanın ayrılmaz parçası olan, elektrik tesisatı ve panosundan kaynaklanmış olduğu, Borçlar Kanunu'na göre binanın yapımındaki eksiklik ve noksanlıktan bina malikinin kusursuz sorumluluğunun bulunduğu,

yangın nedeni ile meydana gelen hasar sonucunda, poliçe teminatları kapsamında, sigorta şirketinin meydana gelen zararı sigortalısına ödediği tarih itibari ile sigortalısının halefi durumuna geçmesiyle bina malikine rücu hakkını kullanabileceği "görüş ve kanaatine varıldığı, davacı tarafından, davaya esas alınan ---- tarafından hazırlanan mütalaa niteliğindeki, 30.03.2020 tarihli raporu kabul etmedikleri, rapor mülk sahibi olan davalı müvekkillerinin çağırılmadan yani bina sahibi olarak olaya ilişkin bilgi ve görgülerine başvurulmadan davacı lehine yanlı olarak,

ayrıca elektrik konusunda uzman olmayan bilirkişice hazırlanmış olup, eksik, hatalı ve denetime elverişli olmadığı, mütalaa niteliğindeki iş bu raporun mahkemenizce dikkate alınmamasını talep ettiklerini, ----Bölge Müdürlüğü'nün Elektrik tesisat raporu denildiği ve okunmayan simsiyah bir belge görüntüsü konulduğu, davacının dava dilekçesindeki ekler tarafından tebliğ edilmediği, uyaptan çıktısını aldıkları ve okunmayan bu simsiyah belgeye dair beyanda bulunma haklarının saklı tutulmasını, bu belgeyi kabul etmediklerini, Zira raporda" kiracı konumundaki ---- şifai beyanına göre.

14.11.2019 tarihli ---- tarafından ---- adına gönderilen ilgi yazının iş yerine gelmesi nedeni ile adı geçen ilgili kişilere vermek için gösterdiğinde sürekli zamanlarda aynı yazı gönderiliyor, sen boş ver önemli değil diyerek belgeyi almadıklarını belirtmiştir" denildiğini, bu hususun tamamen gerçek dışı olduğu, öncelikle müvekkillerine ---- tarafından tebliğ edilmiş bir yazı bulunmadığı, raporda belirtilen kiracı ----ile müvekkilleri arasında böyle bir diyalogun hiçbir zaman geçmediği,

müvekkillerinin kendilerine tebliğ olmayan ve ulaşmayan bu yazıdan ve içeriğinden bilgili bulunmadıkları, ayrıca yazı içeriğini kabul etmemekle birlikte, davalı müvekkillerin aynı binada 2 kiracısı daha bulunmakta iken, bu yazının yangının çıktığı kiracıya verilmiş olmasının da gayet manidar olduğunu, bu durumun akıllara, yazının sırf bina sahibi olması nedeni ile davalı müvekkilleri adına düzenlendiğini ve yazı sadece bu kiracıya verildiğine göre sadece bu kiracının iş yerindeki, kendi kendine elektrik sisteminde ve panolarda yaptığı eklemelerle ilgili olacağı hususunu getirdiğini,

bahsi geçen belgenin okunabilir bir örneğine kavuştuklarında savunma hakkımızın kısıtlanmaması adına bu belge içeriği hakkında beyanda bulunma haklarını saklı tuttuklarını, dosyasının yetkili ---- Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesini, davanın kiracı --- adlı işyeri sahibi ----- ihbarını, icra takibinde yetki itirazının kaldırılmasına ilişkin bir karar alınmaması ve dosyasının yetkili icra müdürlüğüne gönderilmemesi nedeniyle, koşulları oluşmayan ve ayrıca haksız ve mesnetten yoksun olan davanın reddini, davacının asıl alacağın %40 ından aşağı olmamak kötü niyet tazminatına hükmedilmesini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın 11.02.2020 Tarihinde davalıların maliki olduğu taşınmazda kiracı olarak bulunan davacı şirket sigortalısının iş yerinde meydana gelen yangın nedeni ile sigortalının uğradığı zarar nedeni ile davacı şirketin yapmış olduğu ödemenin rucuan tahsili istemi ile davalılar aleyhinde başlatılan icra takibine vaki davalıların itirazının iptali şartlarının oluşup oluşmadığı, davacı alacaklı ise miktarı,davacı yanca yapılan ödemenin gerçek zarar ile uyumlu olup olmadığı, temerrüt varsa işlemiş temerrüt faizinin ne olması gerektiği, olayda kusurun kimde olduğu,

kusur oranlarının ne olduğuna ilişkindir.6098 sayılı TBK'nın 69. Maddesi "bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksiklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür" hükmüne haizdir.6102 sayılı TTK'nın 1472. Maddesi " sigortacı sigorta tazminatını ödediği taktirde hukuken sigortalı yerine geçer.

Sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlululara karşı dava hakkı varsa bu hak tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal eder.." hükmüne haizdir.Halefiyete dayalı sigorta rucu davalarında sigortacının ödediği miktarın değil sigortalının gerçek zarar miktarının araştırılması gerekmektedir. ve ancak gerçek zarar miktarı kadar sigortacının alacak hakkı bulunacaktır.

Mahkememizce olaydaki kusur oranlarının tespit edilmesi hususunda kusur raporları alınmıştır.----- Asliye Ticaret mahkemesine talimat yazılarak yangın olayının meydana geldiği " ----- adresinde" kain taşınmazda 1 yangın uzmanı, 1 elektrik mühendisi ve 1 iş güvenliği uzmanı bilirkişiden oluşturulacak heyet eşliğinde keşif icra edilerek söz konusu yangın olayında tarafların kusur durumlarına dair rapor alınmış, bilirkişi heyeti raporunda özetle; "....1-Yapılan keşifte yangına dair her türlü kanıtın yok olduğu, fabrikanın yeniden düzgün çalışır hale getirildiği, sıva badana, elektrik tesisatı gibi işlerin yenilendiği görülmüştür. Bu nedenle yangına dair bir kanaat oluşması için dosya incelemesine geçilmiştir.

2-Yangından 30 metre ileride alçıpanların olduğu ve hala ayakta durduğu görülmüştür. Patlayan gazlar 10 kata kadar genişlerler, eğer bir gaz patlaması olsaydı bu açıpanların da yıkılmış olması etraftaki zayıf yapıların dağılmış olması gerekirdir. Bu da yangın sırasında patlayan bir asetilen tüpü olmadığı anlaşılmıştır.

3-Binadaki yangının mal sahibi ve binanın kusuru sebebiyle çıkmadığı, asetilen kaynak tüpleriyle ortalıkta dolaşan işçilerin tüpleri güvene alması, elektrik donanımlarını kontrol etmeleri, kaçak akım rölesi gibi önlemleri alması kendi sorumluluklarındadır. Elektrik sistemi panosuna gereğinden fazla yük binmesinden bina mal sahibinin haberi olamaz. Bu sebeple mal sahibinin yangında kusuru olmadığı kanaati oluşmuştur.

4-Binada kullanılan elektrik kablolarının ince kesitli olduğu görülmüştür. Kiracının fabrikadaki elektrik tesisatına haddinden fazla yüklenmiş olabileceği kanaati oluşmuştur.

5-Yanıcı maddelerin ortamda bol miktarda olduğu fabrikanın ortaklık yerinden tedbirsizce yerleşmiş soba ile ısıtıldığı görülmüştür. Bu sobadan çıkan kıvılcım ve ısının yanmaya sebep olabileceği kanaati oluşmuştur.

6-Buna ek olarak ortamda düzensizce gelişi güzel yerleştirilmiş asetilen kaynak makineleri olduğu ve bu kaynakların da yangına sebep olabileceği kanaati oluşmuştur.

7-Kiracı, Sünger keçe ahşap, kumaş, karton gibi yanıcı maddelerin kullanıldığı, fabrika kiracılarının Bakanlık tüzük, yönetmeliklerine göre önlem alması gerekirdi.

Kiracı, 17 temmuz 2013 tarihli 28710 sayılı resmi gazete de yayınlanan ÇSGB "İşyeri Bina Eklentilerinde Alınacak Sağlık Ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik"hükümlerine uygun güvenlik önemleri almamıştır.Tüm bu bulgular ışığında bina sahibinin olayda kusurunun olmadığı, kiracının olayda kendi kusuru ile yangına sebep olduğu kanaati oluşmuştur..." şeklinde görüş belirtilmiştir.09.02.2022 tarihli duruşmada; talimat yolu ile alınan bilirkişi raporunun denetime uygun olmadığı, davacı ve davalılarca sunulan delilerin irdelenmediği,

davacının da dosya kapsamında mübrez yangın uzamanı ---- alınmış kusur raporu ve tazminat ödemesine esas exper raporunun dikkate alınmadığı, yine yangın raporu, CD içerikleri vs.

Dosyadaki delillerin incelenmeden rapor hazırlandığı anlaşılmakla davacı ve davalıların dosyaya ibraz etmiş oldukları delil ve belgeler, mahkememizce celp edilmiş deliller, Türk borçlar kanununun bina malikinin sorumluluğuna dair ilgili hükümleri, kiracının sorumluluğuna dair mevzuattaki hükümler, 25.04.2013 tarihli yönetmeliğin kiracılara dair getirdiği yükümlülükler,

dosyada mübrez tüm deliller detaylı bir şekilde incelenmek sureti ile 11.02.2020 tarihinde meydana gelen yangın olayında davacının sigortalısı şirket ile davalı gerçek şahısların kusur oranlarının denetime uygun bir şekilde ( Hangi olaydan dolayı kusur verildiyse gerekçesi denetime uygun şekilde izah edilmek sureti ile ) rapor alınması için dosyanın yangın uzmanı , yangın ve iş güvenliği uzmanı ve elektrik mühendisine tevdiine karar verilmiştir.Bilirkişi heyeti 17.05.2022 tarihli raporunda özetle; "....

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler incelenmiş olup, Yukarıda kapsamlı şekilde açıklandığı gibi “Binaların Yangından Korunma Yönetmeliği” genel şartları açısından özellikle binanın birleşik yapıya girmesi ve kiracının faaliyet konusu nedeniyle tehlike sınıfı olarak da genellikle mobilya, yatak üretimi, kağıt, petrol türevi sünger-yapıştırıcı ve ahşap işleri, işyerleri nedeniyle, “Orta Tehlike 3. Yapı Sınıfına” girdiği ve “Binaların Yangından Korunma Yönetmeliği” genel şartları açısından, yönetmelik açısından otomatik algılama ve yağmurlama sistemi olmaması nedeniyle,

söz konusu yangının çıkmasında her ne kadar kiraya veren davalıların bir kastı bulunmamasına rağmen, yangın güvenlik sistemlerinin yaptırılmasının gerekli olduğu yapılarda, bina standartlara uygun yaptırılmamış ise, yapı sahibinin sorumlu olması gerektiğinden ve yangının gelişerek büyümesinde binanın mimari özelliğinden kaynaklanan sebeplerle davalıların sorumluluğu olduğu”, bu nedenle kiraya verenin de, kiracının da kusurlu olduğu,Sigorta şirketleri, yangına karşı sigorta ettirme talebi aldıkları binalarda, tesislerde ve işletmelerde,bu yönetmelik hükümlerine uyulup uyulmadığını kontrol etmesi gerektiği,

6098 sayılı BORÇLAR KANUNUN'A göre kiracının elektrik tesisatı tadilatı için mal sahibinden izin alması gerektiği,

25.04.2013 tarihli İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ'ne göre işyeri sahibinin iş ekipmanlarını yılda 1 kez periyodik bakımlarını yaptırması gerektiği, Sonuç olarak yangının TK2 panosu civarında başladığı, yangına sebep olarak elektrik tesisatı tadilat projesi hazırlanmadan ek pano yapılması, yeni makinelerin mevcut panolara bağlanması ya da dikiş makinelerinin küçük kesitli topraksız üçlü uzatma kabloları ile bağlanması sayılabileceği, tesisatta oluşan aşırı güç çekimi, elektrik kablolarının ısınması ve beraberinde kısa devrelere sebep olması sebebiyle davacı sigortalısı ----- % 75 kusurlu olduğu,

Dava konusu çıkan yangınla doğrudan ilgisi olmasa da, ---- tarafından “04.11.2019 tarihinde elektrik sayaç ekibimizin kontrolleri esnasında beton köşkünüzün trafo, hücre ve sayaç bölümünde, insan sağlığı ve can güvenliğini etkileyecek eksiklikler saptandığı, ve tutanakla tebliğ edildiği,

parselinizde yaptığımız kontrollerde verilen süre sona ermesine rağmen herhangi bir çalışma yapmadığınız saptandığı” dikkate alındığında gerekli tadilatı zamanında yaptırmamış olması ve her kira kontrat dönemi bittiğinde binasını ve tadilatları kontrol etmeden (ek panoyu görüp kiracıyı uyarmalı) yeniden kiraya vermesi ve ayrıca yangın yönetmeliği eksiklikleri sebebi ile % 25 kusurlu olduğu..." belirtilmiştir.

Tarafların bu rapora da itiraz etmeleri nedeni ile bilirkişi heyetinden ek rapor alınmış bilirkişi heyeti 20.12.2022 tarihli ek raporunda özetle; "...Yukarıda kapsamlı şekilde açıklandığı gibi “Binaların Yangından Korunma Yönetmeliği” genel şartları açısından özellikle binanın birleşik yapıya girmesi ve kiracının faaliyet konusu nedeniyle tehlike sınıfı olarak da genellikle mobilya, yatak üretimi, kağıt, petrol türevi sünger-yapıştırıcı ve ahşap işleri, işyerleri nedeniyle, “Orta Tehlike 3. Yapı Sınıfına” girdiği ve “Binaların Yangından Korunma Yönetmeliği” genel şartları açısından,

yönetmelik açısından otomatik algılama ve yağmurlama sistemi olmaması nedeniyle, söz konusu yangının çıkmasında her ne kadar kiraya veren davalıların bir kastı bulunmamasına rağmen, yangın güvenlik sistemlerinin yaptırılmasının gerekli olduğu yapılarda, bina standartlara uygun yaptırılmamış ise, yapı sahibinin sorumlu olması gerektiğinden ve yangının gelişerek büyümesinde binanın mimari özelliğinden kaynaklanan sebeplerle davalıların sorumluluğu olduğu”, bu nedenle kiraya verenin de, kiracının da kusurlu olduğu,

Sigorta şirketleri, yangına karşı sigorta ettirme talebi aldıkları binalarda, tesislerde ve işletmelerde, bu yönetmelik hükümlerine uyulup uyulmadığını kontrol etmesi gerektiği,

1 - 6098 sayılı BORÇLAR KANUNUN'A göre kiracının elektrik tesisatı tadilatı için mal sahibinden izin alması gerektiği, 25.04.2013 tarihli İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ” ne göre işyeri sahibinin iş ekipmanlarını yılda 1 kez periyodik bakımlarını yaptırması gerektiği, Sonuç olarak yangının TK2 panosu civarında başladığı, yangına sebep olarak elektrik tesisatı tadilat projesi hazırlanmadan ek pano yapılması, yeni makinelerin mevcut panolara bağlanması ya da dikiş makinelerinin küçük kesitli topraksız üçlü uzatma kabloları ile bağlanması sayılabileceği, tesisatta oluşan aşırı güç çekimi, elektrik kablolarının ısınması ve beraberinde kısa devrelere sebep olması sebebiyle davacı sigortalısı ----- %75 kusurlu olduğu,

2 - “Binaların Yangından Korunma Yönetmeliği” genel şartları açısından, dava konusu binanın; yapısal özellikleri (Madde 25), yangın yönetmeliğine uygun su deposu (Madde 92), yangın pompası (Madde 93 ), Sabit boru tesisatı ve Yangın Dolapları ( Madde 94 ) ve Otomatik Algılama ve Yağmurlama sistemi ( Madde 96 ) olmaması nedeniyle, söz konusu yangının çıkmasında her ne kadar ---- her hangi bir kastı bulunmamasına rağmen, yangın güvenlik sistemlerinin yaptırılmasının gerekli olduğu yapılarda, bina standartlara uygun yaptırılmamış ise,

yapı sahibinin sorumlu olması gerektiğinden ve yangının gelişerek büyümesinde binanın mimari özelliğinden kaynaklanan sebeplerle ----- bu yangında %25 oranında tali kusuru ve sorumluluğu olduğu..." belirtilmiştir.

Alınan bu raporun daha evvel talimat yolu ile aldırılan rapor ile çelişmesi ve tarafların bu rapora da itiraz etmeleri, başka mahkemeden alınmış aynı olaya dair kusur raporu sunmaları nedeni ile tarafların talebi üzerine ---- Üniversitesinden seçilen akademisyenlerden oluşan bilirkişi heyeti teşekkül ettirilmiş alınan 18.05.2024 tarihli raporunda özetle; "....Dosyada taraf halinde bulunan sigorta şirketlerinin hazırlattığı eksper raporları, Mahkeme dosyasına dahil edilen kusur raporları ve yangın bilirkişinin (-----) raporları tarafımızdan görülmüş ve değerlendirilmiştir.

-Yangın öncesinde ve yangın sırasında yangının başladığı fabrika binasının dışında fabrika arka duvarına bitişik bulunan Ana Dağıtım Panosunda herhangi bir patlama, kısadevre ve pano bütününde bir bozulma gözlemlenmemiştir. Ana dağıtım panosunun yüzeyinin islendiği görülmüştür. Bu pano tüm----- tarafında 220/380 V gerilim dağıtmaktadır.

Elektrik Mühendisliğinde güç akışı ve elektrik akımının dinamik davranışı gereği ana dağıtım panosunda meydana gelen bir hata ya da kısa devre ya ana dağıtım panosunda akım kesilerek temizlenir ya da öncesindeki trafonun alçak gerilim çıkışındaki elektrik panosunda temizlenir. Eğer temizlenmez ise bu kısımlarda da bir hasar olması beklenirken böyle bir olay gerçekleşmemiştir.

Bu kısımlarda oluşacak bir hata (genliği kısa devre akımına göre küçük) ya da kısa devreden kaynaklanan elektrik akımı doğası gereği fabrika alanı içine akamaz. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre trafoda ve Ana Dağıtım Panosunda herhangi bir hata olmadığına göre hata yeri fabrikanın içindeki elektrik tesisatıdır.

Dosyadaki bilgiler, yangın başlama yerinin girişe göre sağ taraf, yangına sebebiyet verebilecek hususun yangının başlama yerinde zeminde bulunan ağır hasarlı elektrik panosu olduğunu göstermektedir.

-Bu kısımda tali pano sonrası ile yükler (motorlar, ısıtıcılar ve benzeri yükler) arasında faz ve nötr arasında olabilecek doğrudan temasta trafodan çekilecek akım seviyesi bir fazlı yük için 220/2=110A olup bu akım yolu üzerinde ana dağıtım panosuna kadar olan tüm koruma elemanlarını çalıştırarak akımı anında keser ve yangın oluşmaz, asıl tehlikeli olan durum ise faz ve nötr arasında kısa süreli etkileşimler ve bir direnç yolu (örneğin motor gövdesi, oksitlenme ve benzeri ilave direnç oluşturabilecek yollar) üzerinden meydana gelen kısa devrelerdir.

Bu tür kısa devre akan akım öncelikle hata akımı olup değeri yukarıda hesaplanan akım değerinden küçük olacaktır. Eşdeğer direncin iki katına çıkması durumunda akım 220/4=55 A'e inecektir. Bu akım seviyesinin daha küçük olması durumunda ise tali panolar için risk başlamakta olup, akımın kesilmemesi durumunda kısa devre noktası aşırı ısınarak bir anda tutuşma, ark ve kıvılcım çıkışları meydana gelecektir.

Ana dağıtım panosundaki sigorta değerleri daha büyük olduğundan bu kısım akımdan etkilenmeyecektir.

-Bu akımlamalara göre, Elektrik mevzuatındaki Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği'ne göre yangın fabrika alanı içinde iç tesisata ait tali panodan başlamış olup, bu panonun bir hatada/kısa devrede elektrik akımını kesme sorumluluğu olay tarihi itibariyle dava dışı ---- firmasındadır. Detayları rapor içinde verildiği şekliyle hata/kısa devre elektrik akımının oluşması için yükün/yüklerin devrede olmasına gerek yoktur.

Bu durumda tesisatın herhangi bir yerinde faz ve nötr iletkenleri arasında normalde olmaması gereken doğrudan ya da bir direnç üzerinden temas kısa devre akımını oluşturmakta olup, dosyaya konu olan olayda bu şekilde meydana gelen olayın tali panoda kesilmemesinden dolayı tahribat yaptığı ve bu sırada oluşan ark ve kıvılcımların etafta bulunan yanıcı malzemelere sıçrayarak yangın çıkardığı görüşüne varılmıştır.

-Dava dışı ----- söz konusu tesisatı yaklaşık üç sene kullandıktan sonra yangın meydana gelmiştir. Eğer, dosyada belirtildiği şekilde ana dağıtım panosunda, trafo kısmında ya da sayacın olduğu bölümde elektrik mevzuatına aykırı olmayan bir hata olsaydı, iç elektrik tesisatını bu kadar süre verimli bir şekilde kesintiler olmadan kullanmak mümkün olmazdı. Dosyada iç tesisatın ve ana dağıtım panosunun belirgin bir hataya sebebiyet verdiğini gösterir herhangi bir tutanak ya da bir hasar raporu yoktur.

-Neticede, yangının sorumluluğu ve verdiği hasardan dava dışı ---- firmasının sorumlu/kusurlu olduğu, yangın/yangının çıkış nedeni ile mal sahipleri davalılar ve --. arasında uygun illiyet bağı kurmak mümkün olmadığından davacı ----- itirazın iptali talebinde haklı olmadığı görülmüştür" belirtilmiştir. Yukarıda kusur raporlarının önemli kısımları aynen alıntılanmıştır. Açıkça görüldüğü üzere bilirkişi heyetlerinin söz konusu olayda bir fikir birliği içinde olmadıkları görülmektedir. Bilindiği üzere kusur teknik raporlardan faydalanmak sureti ile mahkemenin tespit edeceği bir husustur.

Yargıtay ---- HD. -----emsal içtihadında : " Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre B.K.nun 58 nci madde hükmü uyarınca, bir bina veya imal olunan herhangi bir şeyin maliki, o şeyin fena yapılmasından yahut muhafazasındaki kusurdan dolayı sorumludur. Bu maddedeki sorumluluk, objektif özen yükümlülüğüne aykırılıktan doğan "ağırlaştırılmış" bir kusursuz sorumluluk halidir. Bina içinde ki elektrik tesisleri madde de açıklanan "imal olunan şey" kavramına dahildir.

Diğer yandan özel hukuk sorumluluğu bakımından her zaman kusur ( kast veya ihmal ) unsurlarının bulunması zorunlu değildir. Bu gibi hallerde, zararın, hukuka aykırı bir davranıştan doğması yani objektif koşulu gerçekleşmesi yeterli olup, ayrıca subjektif koşula diğer anlatımla kusura ihtiyaç yoktur. Özellikle kusursuz sorumluluk hallerinde durum böyledir. Zarar, ihmalden de kaynaklanabilir ve ihmali yapan sorumlu olur. " Denilmiştir.

Aynı ilke Yargıtay --- HD'nin ----- sayılı ilamında da benimsenmiştir.

Yukarıda ifade edildiği üzere kusur konusunda alınmış farklı raporlar bulunmakta olup teknik raporlardan faydalanmak sureti ile kusur konusu mahkememizce takdir edilecektir. Yangının davacı sigortalısının iş yerinde kullandığı uzatma kablolarından kaynaklandığı alınan tüm raporlarda tespit edilmiştir.

Bina maliklerinin her kira kontrat dönemi bittiğinde binasını ve tadilatları kontrol etmeden ( ek panoyu görüp kiracıyı uyarması gerekirdi) yeniden kiraya vermesi, daha doğrusu kira akdini sürdürmesi, ayrıca yangın yönetmeliğinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeni ile tali de olsa kusuru olduğu kanaatine varılmıştır.

19.12.2007 tarihinde yayınlanmakla yürürlüğe giren binaların yangından korunması hakkında yönetmelik hükümleri gereği dava konusu olayın meydana geldiği taşınmazda yönetmeliğe uygun su deposu olmadığı (92. madde), binada yönetmeliklere uygun yangın tesisatı ve yangın dolaplarının olmadığı (94.

Madde) , binada yönetmeliklere uygun yağmurlama sistemi bulunmadığı ( 96. Madde) , özellikle binanın birleşik yapıya girmesi ve kiracının faaliyet konusu nedeniyle tehlike sınıfı olarak da genellikle mobilya, yatak üretimi, kağıt, petrol türevi sünger-yapıştırıcı ve ahşap işleri, işyerleri nedeniyle, “Orta Tehlike 3. Yapı Sınıfına” girdiği ve “Binaların Yangından Korunma Yönetmeliği” genel şartları açısından, yönetmelik açısından otomatik algılama ve yağmurlama sistemi olmaması nedeniyle, söz konusu yangının çıkmasında her ne kadar kiraya veren davalıların bir kastı bulunmamasına rağmen,

yangın güvenlik sistemlerinin yaptırılmasının gerekli olduğu yapılarda, bina standartlara uygun yaptırılmamış ise, yapı sahibinin sorumlu olması gerektiğinden ve yangının gelişerek büyümesinde binanın mimari özelliğinden kaynaklanan sebeplerle davalı bina maliklerinin de sorumlu olduğu, neticede davalıların kusur oranlarının %25 olduğu sonucuna varılmıştır.

Davacı sigortalısının ise yangına sebep olarak elektrik tesisatı tadilat projesi hazırlanmadan ek pano yapılması, yeni makinelerin mevcut panolara bağlanması ya

da dikiş makinelerinin küçük kesitli topraksız üçlü uzatma kabloları ile bağlanması sayılabileceği, tesisatta oluşan aşırı güç çekimi, elektrik kablolarının ısınması ve beraberinde kısa devrelere sebep olması sebebiyle davacı sigortalısı ----- % 75 kusurlu olduğu sonucuna varılmıştır. Mahkememizce alınan 17.05.2022 tarihli rapor ve bu heyetin hazırlamış olduğu 20.12.2022 tarihli ek rapor denetime ve hakkaniyete uygun bulunmuştur.

Sigortacının ödediği miktarın hak tutarında olup olmadığının tespiti hususunda mali müşavir, sigortacı, inşaat mühendisi ve makine mühendisi bilirkişilerden teşekkül ettirilen heyetten rapor alınmış alınan 31.08.2023 tarihli rapora göre olay nedeni ile toplam zarar miktarının 1.200.212,07 TL olduğu, davalıların kusur oranlarına göre ( %25) oranlama yapıldığında davacının talep edebileceği asıl alacağın 300.053,00 TL olabileceği, işlemiş faiz miktarının da 13.677,07 TL olabileceği tespit edilmiştir.

Tazminat hesabı hususunda alınan rapor denetime uygun bulunmuştur. Davalı sigorta vekilinin poliçedeki azami sorumluluk miktarlarının 750.000 TL olduğunu beyan etmesi üzerine davacı vekili cevaba cevabında HMK'nın 141. Maddesi gereği bu davalıdan esasen bu kadar miktar alacak talep ettiğini belirtmiş, davalı sigorta vekili bu hususa itiraz etmiştir. 6100 sayılı HMK'nın 141.

Maddesi iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesine ilişkin olup davacının talebi esasen talebin azaltılmasına ilişkin olup bu husus kısmı feragat hükmündedir. Yargıtay ---HD. -----Sayılı ilamında "...Davacının talep sonucunu azaltması davayı değiştirme sayılmaz. Bu nedenle talep sonucunun azaltabilmesi için kural olarak davalının muvafakatine ihitiyaç olmadığı gibi, ıslah yoluna başvurulmasına da gerek yoktur.

Davacının talep miktarını azaltması kısmi feragat anlamına gelir." belirtmiştir. Keza tazminat hesabı teknik bilirkişi raporlarından sonra ancak belirlendiğinden alacak likit ve muayyen olmadığından icra inkar tazminatı talebi de red edilmiştir.

Tüm bu anlatılan nedenlerden ötürü davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmış buna dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.6100 Sayılı HMK'nın 305/A maddesi uyarınca hükmün tamamlanması: Davalı sigorta şirketinin sorumluluk miktarı asıl alacak 300.053,00 TL ve işlemiş faiz 904,27 TL olmak üzere toplam 300.957,27 TL olmasına rağmen sorumluluk miktarı parantez içine yazılması unutulduğundan bu husus karara eklenmiştir.