İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/650 K.2024/499

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/650 Esas

KARAR NO:2024/499

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ:09/09/2022

KARAR TARİHİ:19/09/2024

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle. Davacı müvekkili araç kiralama faaliyeti gösteren bir şirkettir. Müvekkil şirkete ait ----- plakalı -----tarihleri arasında dava dışı---- isimli şahısa KDV dahil günlük 400,00-TL kira bedeli ile kiralanmış; müvekkile ait araç kira süresi içerisinde iken ----- tarihinde davalıya ait ---------- plakalı araç arasında bir kaza meydana gelmiştir. İlgili kiralama sözleşmesi ekte sunulmuştur.

Olay yerinde kolluk kuvvetleri tarafından tanzim edilen trafik kazası tespit tutanağında; meydana gelen ilgili kazada davalıya ait araç sürücüsünün 2918 s. Karayolları Trafik Kanunu'nun 56/1-c maddesi uyarınca asli kusurlu olduğu belirtilmiş olup, bu kaza sonucunda müvekkil şirkete ait araca pert işlemi uygulanmıştır.

Ekte sunmuş olduğumuz kaza tutanağı ve fotoğrafları ile de davalıya ait araç sürücüsünün ve araç maliki olan davalının müvekkil şirketin uğradığı zarardan sorumlu olduğu aşikardır. Bu hususta ----tarihli kaza nedeniyle müvekkil şirkete ------ tarafından araca yapılan pert işlemi sonucunda ortaya çıkan meblağ ödenmiş; ancak müvekkil arada geçen sürede -----plakalı aracın getirmiş olduğu kazançtan mahrum kalmıştır.

Bahsetmiş olduğumuz kazanç kaybı alacağının tahsili için------ dosyasında icra takibi başlatılmış olup davalının ilgili takibe itiraz etmesi nedeniyle takip durmuş; ---------- numaralı dosyasında yapılan dava şartı arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamamış ve bu nedenle söz konusu itirazın hükümden düşürülmesi amacıyla işbu davayı ikame etme zaruretimiz hasıl olduğunu beyan ederek, davanın kabulü ile davalının haksız itirazının reddi ve takibin faiz ve masraflar hariç 16.000,00-tl üzerinden devamını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve iddia etmektedir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ------- müvekkil arasında 15 yıllık rotasyonlu hatlarda hasılat paylaşımlı taşıma işi yaptırılması sözleşmesi imzalanmış olup, müvekkil tarafından işletmecinin aracının arızalanması nedeniyle de toplu taşıma hizmetinin aksamaması amacıyla ----tarihleri arasında (kaza tarihinde) ---- plakalı araç ikame araç olarak ------ kiralanmıştır.DAva konusuna sebebiyet veren dava tarihi itibariyle kazaya karışan --------- araç da müvekkil tarafından -------- uzun dönem kiraya verilmiştir. dolayısıyla kaza tarihinde araç üzerinde fiili hakimiyet sahibi kişi ------------. bu nedenle müvekkilin kaza nedeniyle herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını beyan ederek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

------- esas sayılı dosya sureti, hasar dosyası ve sigorta poliçesi, Bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı.24.11.2022 tarihli ara karar ile dosyanın bir kusur ve hasar konusunda uzman bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 09.01.2023 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.Bilirkişi raporunda özetle.

Dava konusu kazanın meydana gelişinde, ---- plaka sayılı otobüs sürücüsü ----- %100 KUSURLU olduğu, Dava konusu kazanın meydana gelişinde, davacıya ait---- sürücüsü ---- KUSURSUZ olduğu, ---- plaka numaralı aracın---- olarak tasnif edilmesinin uygun ve isabetli olduğu,

-----ayrılan araç yerine benzer nitelikte emsal araç için piyasanın araştırılması ve satın alma işlemleri için ortalama 3 (üç) gün sürenin gerekli olabileceği, Bu sürede 1.050.00 TL araç kira geliri kaybı oluşabileceği şeklinde tespitte bulunduğu görülmüştür.21.02.2023 tarihli ara karar ile dosyanın bir kusur ve hasar konusunda uzman bilirkişi ve bir sigorta bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 29.07.2023 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.Bilirkişi ek raporunda özetle.

Kök Raporda belirttiğimiz kusur dağılımının isabetli olduğu, Dava konusu kazanın meydana gelişinde, ---- plaka sayılı otobüs sürücüsü ---- %100 KUSURLU olduğu, Dava konusu kazanın meydana gelişinde, davacıya ait ---- sayılı otomobilin sürücüsü ----- KUSURSUZ olduğu, ---- plaka numaralı aracın -----Tam Hasar olarak tasnif edilmesinin uygun ve isabetli olduğu, 10 gün sigorta işlemleri ve tazminat ödemesi,

3 gün piyasa araştırması ve satın alma işlemleri için tespit edilen toplam 13 günlük süre için 2.482,74.-TL(ikibindörtyüzseksenikiTürklirasıyetmişdörtkuruş) kazanç kaybı tutarının hesap ve tespit edildiği şeklinde tespitte bulundukları görülmüştür.11.05.2023 tarihli ara karar ile dosyanın bir kusur ve hasar konusunda uzman bilirkişi ve bir sigorta bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 03.01.2024 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.Bilirkişi ek raporunda özetle.

İş bu Bilirkişi Raporu 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun 3.maddesinin 2.fıkrası doğrultusunda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile bağlı yönetmelikler ve genelgelerin ilgili maddelerine atıfta bulunularak hukuki gerekçeli ve hüküm kurmaya ve denetime elverişli olarak hazırlanmıştır.

Tüm delillerin hukuki münakaşası, her türlü hukuki tavsif, tarafların, masraf, vekâlet ücreti ve benzeri diğer istemleri ile İİK Md. 67/2 kapsamına giren taleplerin takdiri ve nihai kararı tamamıyla Sayın Mahkemeye ait olmak üzere. 1. Dava konusu olayın Karayolları Trafik Kanunu Kapsamında maddi hasarlı, TRAFİK KAZASI olduğu, Meydana gelen olayda KAÇINILMAZLIK faktörünün etkisinin OLMADIĞI, önlenebilir bir kaza niteliğinde OLDUĞU,.

Dava konusu kaza ve hasar durumunun uyumlu olduğu, Dava konusu araçta 12.12.2021 tarIhlI kazada arkadan darbe alması ve akabInde takla atması neticesinde ağır hasar meydana gelmtş olduğunu,Bu kapsamda dava konusu aracın onarımının mümkün ancak hasarın ağır hasar olması nedenle tle onarımının ekonomtk olamayacağı, (Menft) Bu kapsamda dosya muhteviyatına sunulmuş olan 23.12.2021 tarihli Ekspertiz Raporunun ve diğer bilgi belge ve dokümanları incelenmesi neticesinde dava konusu araçta kaza tarihi itibariyle KDV ve işçilik dahil 203.808,55 TL hasar meydana gelmiş olduğu yönündeki tespitin piyasa rayiçlerine uygun ve kadri marufunda bulunduğu,

Dava konusu kaza kapsamında; ----- plaka sayılı araç sürücüsü --------- % 100 kusur oranı ASLİ VE TAM KUSURLU olduğu, Dava konusu kaza kapsamında aracın maliki ve işleteni yönünden KTK Madde 85 kapsamında müşterek ve müteselsil sorumluluk açısından değerlendirmenin Sn.

Mahkemenin nihai taktirlerine maruz olduğu, Dava konusu kazanın------- sayılı araç sürücüsünün Asli Kusur sayılan arkadan çarpma fiili ile meydana gelmiş olması nedeni ile ---- plaka sayılı araç sürücüsü --------- KUSURSUZ olduğu, değerlendirilmiştir. Her ne kadar Sn.

Mahkemenin ara kararı gereği kusur değerlendirmesi yapılmış olsa da dava konusu kusur durumunun tüm hukuki değerlendirmesi ve takdiri ile, 6754 sayılı bilirkişi kanunu 6. Maddesi kapsamında Bakanlık tarafından 07.09.2020 tarihli bilirkişilerin uyacağı rehber ilkelerin 27. Maddesi gereği (asli kusurlu, tali kusurlu, kusur oranı) tespiti Hakim yetkisinde olduğu belirtilmiştir..

Söz konusu aracın onarımının ilgili servis / onarım atölyelerinin iş yükü ile doğru orantılı olarak yaklaşık 15 (onbeş) iş günü süreceği, Sovtaj çalışmasının yapılması, pert mutabakat süreci vb. sigorta işlemleri (8 iş günü) ile araç maliki tarafından araç edinme süreci (7 iş günü) toplamıdır.

Bu kapsamda aracın onarımda olduğu süre içerisinde kullanılamayacak olmasından kaynaklı 15 (onbeş) iş günü x kaza tarihi itibariyle ikame araç günlük rayiç bedeli 190,98 TL -------- araçtan mahrum kalma / ikame araç bedeli oluşacağı, 10. Söz konusu aracın günlük olarak 15 (onbeş) gün onarımda olduğu süre için amortisman Payının 180,55 TL X 15 = 2.708,33 TL olacağı, 11. Bu nedenle araçtan mahrum kalma tazminatının 2.864,70 TL – 2.708,33 TL = 156,37 TL olacağı,

Ancak bu rakamdan yakıt giderinin de tenzil edilmesi gerektiğinden ve yapılacak yakıt giderinin her halükarda 156,37 TL den fazla olacağından davacının bakiye araçtan mahrum kalma tazminatının bulunmadığı,( menfi) Dava dışı ------ tarafından sigortacı sıfatı ile davacı ------ mülkiyetinde bulunan ------- aracının kasko muhataraları neticesinde gerçekleşecek rizikoları temin etmek maksadıyla ---- başlangıç ---- bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde----- ----- tanzim edildiği; ----- tarihinde meydana gelen kaza sonucunda oluşan zararın, poliçenin başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki vadesi içerisinde gerçekleştiği.

Davacı -----mülkiyetinde bulunan ------- sayılı araçta ---- tarihinde meydana gelen hasarın, --------- açıklanan şartlar kapsamında araca başka bir aracın çarpması sonucunda gerçekleştiği, dava dışı ------sigortacı sıfatı ile -----numaralı--------- hükümleri gereği poliçe teminat limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla teminat kapsamında olduğu;.

Dava dışı ---- poliçe şartları gereği Teminat limitinin aracın Rayiç Değerine kadar olduğu, dava dışı-------, poliçe teminat limiti tutarına kadar gerçekleşen toplam tazminat tutarından sorumlu olduğu; artan bakiyenin poliçe teminatı kapsamında değerlendirilemeyeceği;.

Dava konusu -------- plaka sayılı aracın tespit edilen hasar tutarının, kaza tarihindeki rayiç değerinin %50’sini aşması sebebi ile aracın onarımının ekonomik olmadığı, pertotal(tam hasarlı) olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu.

Mülkiyeti davacı ------- plaka sayılı araçta gerçekleşen zararın, dava dışı ----- sigortacı sıfatı ile düzenlediği ----- hükümleri gereği poliçe teminatı kapsamında sigortalısı davacı --------- poliçe primlerinin ödenmiş ve poliçenin hasar tarihinden önce herhangi bir sebeple iptal edilmemiş olması kaydıyla, ödenmesine engel teşkil edecek bir hususun bulunmadığı.

Dava dışı ----- tarafından dosyada mübrez -------açıklamalı ödeme dekontu ile 197.300,00-TL maddi hasar tazminat tutarının ----plaka sayılı aracın maliki davacı ------- ödendiği;. Aracın kullanım ve gelir kaybından doğan zararların, dava dışı ----- tarafından tanzim edilen ----- yer almadığı, bu sebeple davacı -----------tarafından talep edilen kullanım ve gelir kaybı tazminatına ilişkin yükümlülüğünün bulunmadığı, görüş ve kanaatine varılmıştır.

Nihai takdir münhasıran Sayın Mahkemeye aittir. Davacının masraf, vekâlet ücreti, faiz ve benzeri diğer istemleri ile ilgili taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin takdirin münhasıran Sayın Mahkemeye ait olduğu şeklinde tespitte bulundukları görülmüştür.

DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:Dava, trafik kazasından kaynaklı kazanç kaybının tahsiline yönelik başlatılan icra takibine vaki itirazının iptali istemine ilişkindir.--------- sayılı ilamında "KTK'nın 3. maddesinde, işleten tanımına yer verilmiş, işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve ----- kabul ettiği görüş maddi ölçüdür ------Davalı ----- ile davalı----------- dosyada bulunmamakla birlikte davalı işletmenin ibraz ettiği komisyon kararlarında denetim yetkisinin verildiği görülmektedir.

İş sahibinin, yükleniciyi denetleme ve kontrol yetkisinin bulunduğu hallerde, üçüncü kişilere verilen zararlardan iş sahibi de müteselsil sorumluluk ilkesine göre sorumlu olması gerekmektedir. Sözleşme yapılmış olması davalı idarenin sorumluluğunu kaldırmayacağı gibi davacının taraf olmadığı, davalılar arasında yapılan sözleşme hükümleri, davacıya karşı ileri sürülemeyecektir.

Ayrıca trafik kazasına karışan otobüs tamamen bağımsız olmayıp, denetimi altında bulunduğu davalı -------- düzenlediği elektronik biletle yolcu taşıyabildiğinin anlaşılması karşısında denetleme yetkisi bulunan, elektronik yolcu biletini düzenleyen ve hasılattan pay almak suretiyle gelir elde ettiği anlaşılan davalı ---------- uyarınca trafik kazasından dolayı meydana gelen zarardan işleten sıfatıyla sorumlu tutulamasında isabetsizlik bulunmamaktadır.

Kaldı ki zarar gören davacı, KTK'nın 85 ve 91. maddelerindeki düzenlemeler ile TBK'nın 61., 162 ve 163. maddeleri gereğince müteselsil sorumluların hepsine karşı dava açabileceği gibi bunlardan sadece birine karşıda tazminat davası açabilir."şeklindeki açıklamar ışığında somut olayda davalı yan husumet itirazında bulunmuş olup, davalı işleten konumunda olup davacıya karşı aracın işletilmesinden doğan maddi zarardan sorumlu olduğundan aleyhine dava açılmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından bu yöndeki husumet itirazı yerinde görülmemiştir.

Kural olarak haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında gerçek zarar ilkesi geçerlidir. Zarar gören ancak haksız fiil sebebiyle uğradığı gerçek zararını haksız fiil sorumlularından isteyebilir.Zarar bir eksilmeyi ifade eder. Haksız fiilin borç doğurmasının sebebi doğan zararı giderme yükümlülüğünden kaynaklanır. Haksız fiil faili bu fiili ile yaratmış olduğu eksilmeyi gidermek, zarar gören kişiyi fiilden önceki durumuna getirme borcu altına girmiştir.

Haksız fiil failinin borcu doğan bu zararı tazmin etmeye dayanır. Buna göre haksız fiilden doğan tazminat borcunun üst sınırını doğan zarar oluşturur. ------Zarar belirlenirken, uğranılan gerçek zararın dışına taşılamaz.

Zarar görenin zararla ilgisi saptanamayan giderleri zarar kapsamının dışında tutulmalıdır.Somut olayda; ----- tarihinde saat 09:53 sularında --------- üzerinde seyir halinde olan sürücü ----- plaka sayılı ------ aracının ön kısmı ile; önünde aynı istikamette seyrederken hızını düşürerek durup, bekleme yapacak olan sürücü ----------- yönetimindeki ----- arka kısımlarına çarpması, çarpma etkisiyle

otomobilin ters dönmesi ile yaralanmalı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği , davalı araç sürücünün dikkatsiz ve özensiz davranması nedeniyle kusurunun davaya konu kazanın meydana gelmesinde %100 olduğu, dava dışı sürücünün meydana gelen kazanın oluşumunda kusurunun bulunmadığı, davacı yanca araç kiralama işi yapılmakta olup kazanç kaybının talep edildiği, tamiri ekonomik değilse (perti uygunsa) aynı nitelikte emsal yeni araç satın alınması için gerekli sürenin tespit edilmesi,

tespit edilecek geçen süredeki kaybın değerinin belirlenmesi gerektiği, yeni araç satın alınması için öngörülen sürenin tespiti bakımından dosyada alınan kök ve ek raporla çelişki oluşması üzerin dosyanın yeni bir heyete tevdi edilerek alınan raporda 15 günlük sürenin tespit edildiği, 15 günlük sürenin dosya kapsamına uygun olduğu, davacının araç kiralama işi ile uğraştığı, araç kiralama bedelleri bakımından emsal araştırma yapılmış, dosyada alınan kök raporda günlük kiralama bedeli 350,00 TL tespit edilmiş olmakla bu tespite davalı tarafça itiraz edilmediğinden davacı lehine usuli kazanılmış hak doğduğu,

15 günlük süredeki kazanç kaybının 15*350,00 TL =5.250,00 TL olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KISMEN KABULÜNE; davalı tarafından -------- icra takip dosyasına yapmış olduğu itirazın 5.250,00 TL üzerinden iptali ile takibin bu miktar üzerinden DEVAMINA, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,

2-Asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda yasal faiz İŞLETİLMESİNE,

3-Alacağın varlığı ve miktarı yargılama gerektirdiğinden icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,

4-Harçlar yasası uyarınca davanın kabul edilen 5.250,00 TL lik kısım yönünden alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 141,24 TL harcın mahsubu ile bakiye 286,36 TL karar harcının davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 5.250,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 5.250,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

7-Davacı tarafından yapılan toplam 141,24 TL peşin harç, 80,70 TL başvuru harcı, 8.400,00 TL bilirkişi ücreti ve 550,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 9.171,94 TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre belirlenen 3.009,54 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE, geri kalan bakiyenin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, kalan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer OLMADIĞINA,

8- Kabul red oranına göre belirlenen 511,88 TL Arabulucu ücretinin davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA, Yine Kabul red oranına göre belirlenen 1.048,12 TL Arabulucu ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,

Dair;6100 Sayılı HMK'nın 341/2. Maddesi uyarınca kesin olarak verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı a verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 19/09/2024