İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/539 K.2024/613

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/539 Esas

KARAR NO: 2024/613

DAVA

İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ: 03/08/2023

KARAR TARİHİ: 10/10/2024

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

DAVA

Davacı vekili 03/08/2023 harç tarihli dava dilekçesinde özetle; ------ile sigortalanan ------ emteaların, ---- nakliyesi işi Davalı----- tarafından üstlenildiğini, Söz konusu emtea, davalı taşıyıcı sorumluluğunda, ------ plakalı araca tam ve sağlam olarak yüklendiğini, Tahliyesi esnasında 12 rulo emtianın eksik olduğu tespit edilerek CMR belgesi üzerine rezerv notu düşüldüğünü, Fatura ve yapılan tespitler gereğince 3.946,75 EUR Davacı sigortalı zararı, müvekkil şirket tarafından tazmin edildiğinin TTK. ve poliçe hükümleri gereğince, sigortalısının haklarını devralan müvekkilin, TTK. ilgili hükümleri gereğince davalıya rücu hakkı olduğunu,

İcra takibine konu tutara %10 ilave bedel ve takip tarihine kadar işlemiş faiz de dahil olup söz konusu tutarlar düşülmek suretiyle 3.587,96 EUR üzerinden takibin devamına karar verilmesini talep ettiğini," denmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; " Davaya konu emtiaların eksik bir şekilde alıcı firmaya teslim edildiği yönünde beyanda bulunulmuş ise de aksine ilgili taşıma --------- taşıması şeklinde yapıldığını, yükleme akabinde dorsenin kapaması yapılarak mühürlenerek taşımaya hazır hale getirildiğini, İlgili ---------- mührü, teslim edilecek alana geldikten sonra açıldığını ve emtianın alıcıya teslim edildiğini, İşbu taşıma esnasında hiçbir şekilde müvekkil şirketçe emtialara elleçleme de yapılmadığını,

Kaldı ki davacı yanın dayanak olarak sunmuş olduğu ekspertiz raporunda da olay anına ilişkin tespitler değil aksine olaydan sonra varsayımsal beyanlar dikkate alınarak hazırlandığını, Poliçe teminatı dışında kalan risk için dava dışı sigortalısına hatır ödemesi yapan davacı sigorta şirketinin rücuen müvekkilden talep edebileceği hakkı bulunmadığını, O halde, süresi bakımından geçerli bir sigorta sözleşmesi bulunmamakla birlikte, teminat dışı kalan risk için sigortalısına ödeme yapan davacının hatır ödemesi yaptığı kabul edilerek müvekkilden rücu hakkının bulunmadığı,

Taşıma tarihinin 28/05/2022 olmasına karşın bildirimin yapılma tarihi, 26/07/2022 ve sonrası olduğunu, CMR Konvansiyonun 30. maddesine göre, açıkça görülebilen hasarlarda teslim anında, açıkça görülemeyen hasarlarda teslimden 7 gün içinde taşımacıya yapılması lazım gelen yazılı ihbar yapılmadığından iddia edilen zarardan müvekkilin sorumlu tutulması haksız ve hukuka aykırı olduğunu, CMR Konvansiyonunun 32.Maddesinde "Bu sözleşme gereğince yapılan taşımalarda doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir.

Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda bu süre üç yıldır ve şu tarihlerde başlar.: a) Teslimde kısmi kayıp hasar veya gecikmelerde, teslim tarihinden itibaren" şeklinde öngörülen 1 yıl geçirildikten sonra işbu dava ikame edildiğini, Dava dilekçesi emtianın 06/08/2018 tarihinde teslim edildiği belirtildiğini, Huzurdaki alacak davasının ise 06/08/2023 tarihinde ikame edildiğini, huzurdaki davanın 1 yıllık süreden çok sonra açılmış olması ile zamanaşımına uğradığını, CMR Konvansiyonu m. 17/2 '' Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden,

taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacı sorumlu tutulamayacağını, Davaya konu olay, taşıma esnasında yüklerin gönderici tarafından taşımayı yapacak olan araca eksik olarak yüklenmesi sonucu meydana geldiğini, CMR 23/3.

Madde; tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacağını, İddia edilen hasarın gerçek bedelinin tespit edilmesi gerektiğini, CMR konvansiyonunun 27. Maddesinde taşıyandan talep edilecek faiz oranı yıllık bazda %5 oranında olup işbu faizin başlangıç tarihi ise taşıyana karşı yazılı işlem yapıldığı tarih olduğunu, " denmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, uluslararası taşıma sırasında kısmi ziyaya uğrayan emtia bedelinin sigorta tarafından dava dışı sigortalısına ödenmesi akabinde hasar sorumlusuna karşı açılan rücuen tazminat davasıdır.Eldeki dosyada davacı, dava dışı sigortalısına emtia bedelini ödeyerek TTK 1472.maddesi uyarınca dava dışı sigortalının haklarına halef olan;

davalı ------- taşıma işlemini üstlenendir.25/04/2024 tarihli ara karar ile dosyanın bir sigortacı, bir CMR konusunda uzman ve bir tekstil mühendisi konularında uzman bilirkişilere tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 01/07/2024 havale tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.TTK'nın 1472/1 maddesinde düzenlenen halefiyet, yasal, sınırlı ve cüz’î halefiyet niteliğindedir.

Bu maddeden doğan halefiyet hakkına istinaden açılan veya açılacak olan dava, esas itibariyle sigortalının, kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır. TTK'nın 1472/1. maddesi uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nisbetinde sigortacıya intikal eder.

Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücû davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için şahsî ve rücûu ödediği bedelle sınırlı olduğundan dolayı da cüz'î haleftir.

Sigortacının, sigortalıya ödediği tazminat oranında sigortalının yerine geçeceği ve onun kanunî halefi olacağı, ilke olarak ------ sayılı ---- da belirtilmiştir. --------- Birleştirme Kararında da, sigortacının, zarara sebebiyet veren aleyhinde açtığı rücû davasının, kanundan doğan halefiyete dayandığı ve halef olanın, halefiyet yolu ile nasıl bir hak iktisap etmiş ise o hakka sahip olacağı vurgulanmış; velhasıl sigorta ettirenin ne hakkı varsa bunların, şartları gerçekleşince sigortacıya geçeceği; sigortacının, sigorta ettirenin bütün def’ilerini üçüncü şahsa karşı ileri sürebileceği şüphesizdir.Yukarıda yer alan TTK 1472.

Maddesi ve İçtihadı Birleştirme kararı doğrultusunda uyuşmazlık incelendiğinde; dava dışı sigortalı hangi gerekçe ve hukuki nedenle davalıya karşı talepte bulunabilecek idiyse sigortalının haklarına halef olan davacı sigorta da o nedenlere dayalı olarak talepte bulunabilecektir.Dolayısıyla uyuşmazlığa konu hasarın Uluslararası taşımadan kaynaklanması nedeniyle uygulanacak hükümler CMR konvansiyonudur.Anayasanın 90.maddesi ile ---- yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması,

------ onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlı olması ve usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmaların kanun hükmünde olması nedeniyle uyuşmazlığa uygulanacak hükümler iç hukuka ilişkin düzenlenen hükümler olmayıp CMR konvansiyonuna ilişkin hükümler olacaktır.Davalı vekili 30.maddesi uyarınca usulüne uygun ihbar yapılmadığını ileri sürmüş ise de CMR belgesi üzerine eksikliğe dair ihtirazı kayıt düşülmesi ve senette davalı şirket kaşe ve imzasının da bulunması dikkate alındığında itiraz yerinde görülmemiştir.

Somut olayda davalının yükleme sırasında herhangi bir çekince koymadığı dikkate alındığında emtianın taşıyıcı sorumluluğunda ki araca tam ve sağlam olarak yüklendiği, sonrasında emtianın varış yerinde indirilmesi sırasında 12 rulo emtianın eksik olduğunun CMR belgesine üzerine rezerv notu düşülmesi dikkate alındığında bu durumda ziyanın taşıma sırasında taşıyıcı sorumluluğunda meydana geldiği kabul edilmek durumundadır.

Bununla birlikte CMRde yükleme ve istiflemeye ilişkin sorumluluğun kimde olduğuna ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Yükleme ve istiflemenin davalı taşıyanın sorumluluğunda olduğuna ilişkin bir sözleşme hükmü de bulunmadığından, yükleme ve istiflemeden kaynaklı hasar kural olarak göndericinin sorumluluğunda olduğu kabul edilmektedir. Somut olayda da yüklemenin gönderici tarafından yapıldığı konusunda ihtilaf bulunmamaktadır.

Bu noktada değinilmesi gereken husus gönderenin müterafik kusuru olup olmadığı hususudur. Her ne kadar emtianın indirilmesi sırasında sayım yapılmış ise göndericinin sorumluluğunda olan yükleme sırasında herhangi bir sayım yapılmamış ve emtianın eksik olup olmadığına yönelik bir tespit yapılmamıştır.

Bu nedenle kusurun salt taşıyıcıya yüklenebileceği zarar konusunun taşıma sırasında hasar görme olayı olmaması veya ürünlerin çalındığına dair bir iddia da bulunmaması dikkate alındığında davacı gönderenin taşımaya konu 12 rulonun eksikliği sebebiyle müterafik kusurlu kabul etmek gerekeceği anlaşılmakla mahkememizce taşıtan davacı sigortalısına %40 müterafik kusur atfedilmiştir.Her ne kadar 14.09.2023 tarihli bilirkişi raporunda gerçek zararın üst limitin üzerinde kalma ihtimaline binaen hesaplama yapılması istenmiş ancak hesaplama yapılmamış ise de usul ekonomisi ve hesaplamanın karar tarihi itibariyle yapılması gerekliliği de dikkate

alınarak mahkememizce yapılan hesaplamada:

-Eksik olan 12 rulo emtianın brüt ağırlık 533,70 kg miktarında olup, davalının sorumluluğunun üst sınırının 533,70x8,33 SDR = 4.445,7 SDR olduğu, duruşma tarihi (karar) tarihi itibariyle 1 SDR'nin 1.34531 USD olduğu dikkate alınarak üst limitin 4.445,7*1.34531=5.980,84 USD olup çapraz USD/Euro kuru= 1.1029*5.980,84=6.596,27 Euro olduğu ve zararın limit kapsamında kaldığı anlaşılmıştır.Somut olayda davacı sigorta tarafından dava dışı sigortalıya yapılan ödeme ile birlikte dava dışı sigortalının alacağını sigortaya devrettiğine ilişkin yazılı belge olması ve bu işlemin alacağın temliki olması nedeniyle davacı sigortanın alacağın temliki

hükümleri gereğince aktif husumet ehliyetinin bulunduğu ayrıca sigorta sözleşmesi incelendiğinde dava konusu taşımayı kapsadığı görülmekle davalının husumet itirazları yerinde görülmemiştir.Tüm bu hususlar dikkate alınarak davalının taşıyıcının taşıma konusu ziya sebebiyle %60 kusurlu olduğu kabul edilmekle 2.131.24 Euro üzerinden itirazın iptaline yönelik davanın kısmen kabulüne dair aşağıda ki şekilde karar verilmiştir.Takip tarihinden alacak tamamen ödeninceye kadar asıl alacağa CMR 27 maddesi uyarınca %5 temerrüt faizinin işletilmesine karar verilmiştir.

Eldeki dava, temelinde taşınan emtiada meydana gelen zarar nedeniyle ödene tazminatın rücusuna ilişkin olup, tazminat miktarının belirlenmesi yargılamayı gerektirdiğinden alacak likit(belirlenebilir) değildir dolayısıyla icra inkar tazminatına hükmedilme şartları oluşmamıştır.

Hüküm; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın Kısmen Kabulüne;

-Davalı tarafından --------- sayılı icra takip dosyasına yapmış olduğu itirazın 2.131,24 Euro asıl alacak üzerinden iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, fazlaya dair istemin reddine,

-Takip tarihinden alacak tamamen ödeninceye kadar asıl alacağa CMR 27 maddesi uyarınca %5 temerrüt faizinin işletilmesine,

2-Takip konusu alacağın yargılamayı gerektirmesi nedeni ile likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine,

3-Harçlar yasası uyarınca davanın kabul edilen kısım yönünden alınması gereken 4.301,74 TL harçtan peşin alınan 1.060,21 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.241,53 TL karar harcının davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,

4- Harçlar yasası uyarınca davacı tarafından yatırılan 1.060,21 TL peşin harç ve 269,85 TL başvurma harcı davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

6- Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

7-Davacı tarafından yapılan 10.500,00 TL bilirkişi ücreti ve 534,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 11.034,00 TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre belirlenen 6.565,35 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, geri kalan bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

8- Kabul red oranına göre belirlenen 1.856,43 TL Arabulucu ücretinin davalıdan tahsiliyle hazineye irad kaydına, Yine Kabul red oranına göre belirlenen 1.263,56 TL Arabulucu ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye irad kaydına,

Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/10/2024