İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/846 K.2024/298

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/846

KARAR NO : 2024/298

DAVA

İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 30/12/2021

KARAR TARİHİ : 17/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 26/12/2014 tarihli ----- Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi "Alüminyum Cephe ve Doğrama İmalatlarının ve Montajlarının Yapılması" Alt Yüklenici Sözleşmesi, 18/04/2015 tarihli ----- Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi "Alüminyum Cephe ve Doğrama İmalatlarının ve Montajlarının Yapılması" Alt Yüklenici sözleşmesinin imzalandığını, işbu sözleşmeler ile müvekkilinin ---- ve ----- Eğitim ve araştırma Hastanesi yeniden yapım işi kapsamında alüminyum cephe, doğrama imalatlarının ve montajlarının yapılması işlerini üstlendiğini,

müvekkilinin iş miktarında meydana gelen artışların, işin yapımı sırasında çıkan ilave işler ile birlikte tamamlandığını, yapılan geçici kabul sırasında tespit edilen geçici kabul eksiklikleri de dahil işin tamamını bitirerek, fiilen işverene teslim ettiğini, teslim sonrası 05/09/2020 tarihinde ---- Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 30/03/2020 tarihinde ----- Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin açıldığını, açılış törenlerinden basında yer verilen görüntüler delillerin arasında sunulduğunu, fiilen uzun süredir kullanılmakta olduğunu, davalının müvekkilinin iş bedelinden doğan bakiye 28.320.854,42 TL alacağını ödemediğini,

alacağın tahsili için ----- İcra Müdürlüğü'nün ----- esas sayılı dosyası ile yapılan icra takibine de itiraz ettiğini, davalının itiraz dilekçesinde alacağı olduğunu iddia edilmiş ise de bu iddianın mesnetsiz, afaki, gerçek dışı olduğunu, davalının 11.611.422,25 TL tutarında teminat mektubunu haksız bir şekilde nakde çevirdiğini belirterek ---- İcra Müdürlüğü'nün ----- esas sayılı icra takibine yapılan itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin sözleşmeler kapsamındaki yükümlülüklerini bu zamana kadar belirtilen sürede ve gereği gibi yerine getirmediği gibi yapılan işler sonucunda müvekkili şirkete borçlu çıktığını, buna rağmen davacı tarafın müvekkili şirket ona borçluymuşçasına haksız ve mesnetsiz olarak müvekkili şirkete fatura düzenlendiği ancak müvekkili şirket tarafından yasal süre içerisinde noter kanalıyla itiraz edilerek davacı firmaya iade edildiğini, davacı tarafın -----. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ----- esas sayılı dosyası ile konkordato talebinde bulunduğunu bu haliyle sözleşmeye aykırı tutum içerisinde bulunduğunu----- Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ----- esas sayılı dosyasının birleştirilmesine ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Taraflar arasında düzenlenen 26.12.2014 ve 18.04.2015 tarihli eser sözleşmelerine göre davacının davalıdan talep edebileceği iş bedeli bulunup bulunmadığı, varsa talep edebileceği miktar, bu alacak nedeniyle davacı tarafça davalı aleyhine -----İcra Dairesi'nin ------esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibine yapılan itirazı şartlarının bulunup bulunmadığı, davalının kesin kabulün koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında olduğu tespit edilmiştir.

Mahkememiz dosyasının 21/12/2022 tarihli ön inceleme duruşmasının ----- no'lu ara kararı uyarınca nitelikli hesaplama uzmanı, mali müşavir ve inşaat mühendisi bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine ön incelemede belirtilen hususlar çerçevesinde dosya kapsamı ve mahkememizin ----- esas sayılı dosyası da dikkate alınmak suretiyle inceleme yapmak ve rapor hazırlamak üzere tevdine karar verilmiş olup, 17/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "...Dava konusu sözleşmelerin bağlı olduğu ana iş ---- ve ----- Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşlerinin tamamlandığı,

----- tarafından geçici kabullerinin yapıldığı ve hastanelerin kullanılmakta olduğu, Alt yüklenici sözleşmesi olarak davaya konu olan ----- Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi “Alüminyum Cephe ve Doğrama İmalatlarının ve Montajlarının Yapılması” işinin de ana işin bir parçası olarak tamamlanmış ve geçici kabulünün yapılmış olduğu,

ayrıca ----- Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi “Alüminyum Cephe ve Doğrama İmalatlarının ve Montajlarının Yapılması” işi için sözleşme ve dava tarafları olan alt yüklenici davacı ---- Alüminyum ile yüklenici işveren davalı ---- arasında karşılıklı imzalanmış geçici kabul tutanaklarının düzenlenmiş olduğu, ----. Asliye Ticaret Mahkemesi -----.

Sayılı dava dosyası kapsamında hazırlanan bilirkişi raporunda değinilen tanık ifadelerine göre, davalı tarafın tanığı, cephe işlerinden sorumlu ---- personelinin de cephe işlerini eksiksiz tamamlanarak teslim aldıklarını beyan ettiği, ----- Asliye Ticaret Mahkemesi-----Sayılı dava dosyası kapsamında yapılan bilirkişi keşifinde,----- Sulh Hukuk Mahkemesi---- dosyasında tespit edilen 23.000,00 TL'lik lodos nedenli hasara ilişkin, hasarın onarılmış olduğu ve halihazırda bir sorun olmadığının raporda belirtildiği görülmüştür.

Yapım işleri sürecinde, alt yüklenici sorumluluğunda meydana gelebilecek herhangi bir sorunla karşılaşılması durumuna sorun gidermede farklı yöntemler uygulanmaktadır. İlk olarak meydana sorun maliyeti ilgili alt yüklenici tarafından karşılanarak giderilmektedir. Meydana gelen sorun alt yüklenici tarafından giderilmediği durumda, işveren ana yüklenici sorunu alt yüklenici adına giderir, maliyetini alt yükleniciye intikal eder.

Bu intikal de devam eden işlerde hakedişte ilgili tutarın kesintisi olarak da yapılabilmektedir.

Taraflar arasında imzalanmış sözleşmenin 19. Maddesinde yer alan sözleşme bedeli ve ödeme usulune ilişkin şartlarda düzenlenen hakedişlerin yüklenici tarafından onaylanarak geçici kabulünün yapılmasından sonra düzenlenen fatura tarihinden sonra 14 gün içinde ödemesinin yapılacağı belirtilmektedir. ---- Eğitim Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi Faz 1 için düzenlenen 31.03.2019 tarihli ----- numaralı hakedişe göre fiyat farkı dahil olarak toplam hekediş tutarı 23.973.346,78 TL olarak hesaplanarak imzalanmıştır.

Bu hakediş için düzenlenen fatura tarihi 31.12.2019 olup sözleşmeye göre hakedişin ödenmesi gereken tarihin 14.01.2020 olduğu anlaşılmaktadır. ----- Eğitim Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi Faz 1 için düzenlenen 30.04.2019 tarihli ---- numaralı hakedişe göre farkı dahil olarak toplam hekediş tutarı 22.764.663,45 TL olarak hesaplanarak imzalanmıştır.

Bu hakediş için düzenlenen fatura tarihi 31.12.2019 olup sözleşmeye göre hakedişin ödenmesi gereken tarihin 14.01.2020 olduğu anlaşılmaktadır. ------Sulh Hukuk Mahkemesi ---- dosyasına konu hasarın geçici kabulden (15.10.2019) sonra 29.11.2021 tarihinde meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Sözleşmeye göre ödeme tarihlerinin 14.01.2020 olan hakedişler ile 29.11.2021 tarihinde gerçekleşen hasar ve 02.01.2022 tarihli bilirkişi raporuda tespit edilen 23.000,00 TL'lik hasar tutarı sözleşmelerin ödemeler konulu 19. Maddesi kapsamında ilişkilendirilememiştir. İşbu davaya konu bakiye alacağın tespit edilebilmesi için; -----Asliye Hukuk Mahkemesinin ------.

Sayılı dosyasında, 01.10.2018 tarihinde işin yapımı esnasında inşaat dış cephesinden düşen bir cismin küçük bir çocuğu yaralaması sebebiyle açılan tazminat davasına esas ----- İş Mahkemesi'nin-----Sayılı Sayılı dosyada dava dışı işçiler tarafından açılmış işçilik alacaklarına ilişkin davalara esas -----. İş Mahkemesi'nin -----.

Sayılı dosyalarda dava dışı işçiler tarafından açılmış işçilik alacaklarına ilişkin davada ---- İş Mahkemesi'nin------Sayılı dosyalarda dava dışı işçiler tarafından açılmış işçilik alacaklarına ilişkin davalara esas mahkeme kararlarının, hükmolunan alacaklara esas Bilirkişi Raporunun, BAM/Yargıtay ilamının, İcra Kapak Hesabının ve icra dosyası kapatılmış ise ödeme tarihinin ve tutarının temin edilmesi gerektiği,

---- Eğitim ve Araştırma Hastanesi hesapları ayrıntılı bir şekilde Davacı firma iş yerinde incelenmiş ve Davalıdan 15.748.713,10 TL alacak tespit edilmiştir. ----- Eğitim Araştırma Hastanesi hesapları ayrıntılı şekilde incelenmiş ve Davacı firma kayıtlarında 12.572.141,32 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir.

Davacı firma kayıtlarının ve belgelerinin her iki hastane işinin hakediş ve tahsilatlarının ayrı ayrı muhasebe tekniği usul ve esaslarına uygun ve şeffaf bir şekilde muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Davacı Davalı tarafından kabul edilmeyen dava konusu iki adet faturayı ticari defterlerine işlediği ve mali yükümlülüklerini yerine getirdiği tespit edilmiştir.

Defter kayıtlarına dayalı teşkil eden belgelerinin usulüne uygun olduğu defter kayıtlarının kayıt nizamına, muhasebe sistemi uygulama genel tebliğ ve Genel muhasebe kurallarına uygunluğu tespit edilmiştir. E-defterlerinin GİB sistemine zamanında yüklendiği (berat oluşumları) Envanter defterlerinin noterlik makamınca zamanında açılış tasdiklerinin yapıldığı tespit edilmiştir. Davacının Ticari defterleri HMK 222/2 ‘ye göre lehine delil teşkil ettiği tespit edilmiştir.

Davacının --- işlerinden 15.748.713,10 TL ve ---- işlerinden 12.572.141,32 TL olmak üzere Ticari defter kayıt ve belgelere göre,15.748.713,10 + 12.572.141,32 = 28.320.854,42 TL alacaklı olduğu tespit edilmiş olup takdiri sayın mahkemenizindir..." şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.Rapora yapılan itirazlar üzerine, Mahkememiz dosyasının 24/05/2023 tarihli ----.

Celsesinin ---- no'lu ara kararı uyarınca bilirkişi heyetindeki nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişinin çıkartılarak yerine eser sözleşmeleri mevzuatında uzman 1 bilirkişinin heyete eklenerek, taraf vekillerinin itirazları dikkate alınarak itirazları karşılar mahiyette ayrıntılı ek rapor düzenlemesi için dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, 03/10/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "...Davacının mali incelemede tespit edilen miktar kadar alacaklı olduğu,

davalının ileri sürdüğü hususların davacıya olan borcunu ödemekten kaçınmaya neden olmayacağı, sonuç ve kanaatine varılmıştır..." şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.Taraflar arasında 26.12.2014 tarihli ----- Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi “Alüminyum Cephe ve Doğrama İmalatlarının ve Montajlarının Yapılması” Alt Yüklenici Sözleşmesi, 18.04.2015 tarihli ----- Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi “Alüminyum Cephe ve Doğrama İmalatlarının ve Montajlarının Yapılması” Alt Yüklenici Sözleşmesi imzalandığı,Her iki sözleşmede de yüklenici olarak ----- İnşaat;

alt Yüklenici olarak ----- Alüminyum sözleşme tarafları olarak yer aldığı,her iki sözleşmede de iş iki faz olarak yaptırılacak olup, iş yerinin parça parça teslim edileceği, her iki sözleşme kapsamında yapılacak işlerin; alüminyum cephe, doğrama imalatları, cam işleri, korkuluk işleri,cephe kapıları, diğer cephe işlerine ait projesine uygun malzeme temini, atölye imalatı ve montajı işleri olarak listelendiği görülmektedir.Dava dilekçesi eki olarak dava dosyasında yer alan davacı ---- Alüminyum'un alt yüklenici, davalı ---- yüklenici olarak imzaladığı faturalandırılmış alt yüklenici hakediş raporlarına göre,

---- Eğitim Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi Faz 1 için düzenlenen 31.03.2019 tarihli 26 numaralı hakedişe göre, fiyat farkı dahil olarak toplam hekediş tutarının 23.973.346,78 TL olarak hesaplanarak imzalandığı, ---- Eğitim Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi Faz | için düzenlenen 30.04.2019 tarihli ----- numaralı hakedişe göre, farkı dahil olarak toplam hakediş tutarı nın 22.764.663,45 TL olarak hesaplanarak imzalandığı, hakedişler davacı alt yüklenici ---- Alüminyum ve davalı yüklenici --- tarafından imzalandığı,

----- Eğitim Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi Faz 1 için düzenlenen 19.08.2020 tarihli geçici kabul tutanağına göre, tutanak ekinde yer alan listedeki eksiklerin 15.09.2020 tarihine kadar tamamlanması kaydı ile geçici kabulünün yapıldığı, ------ Eğitim Araştırma Hastanesi Yeniden Yapım İşi Faz 1 için düzenlenen 21.07.2020 tarihli geçici kabul tutanağına göre de, tutanak ekinde yer alan listedeki eksiklerin 20.08.2020 tarihine kadar tamamlanması kaydı ile geçici kabulünün yapıldığının belirtildiği, geçici kabul eksiklerinin tamamlandığına dair her iki tarafça da imzalanmış tutanak örneklerinin dava dosyasında yer aldığı,

mahkememizin 06.04.2022 tarih ve ----. esas sayılı yazısına cevaben ----- Koordinasyon Biriminin 26.04.2022 tarih ve ---- sayılı yazısına göre ---- Hastanesi Faz-1 yeniden yapım inşaatı işinin davalı yüklenici ---- ile imzalandığı, ancak Faz-2 sözleşmesinin dava dışı ---- Proje ile imzalandığı, ------ Hastanesi Faz-2 Yeniden Yapım İnşaatı ihalesinin ise henüz yapılmadığı, cevabei ----- Güvenlik Merkezi'nin 28.09.2022 tarih ve----sayılı yazısında ------ Unvanlı işyeri ile ilgili yapılan inceleme neticesinde iş yerinin ------ herhangi bir prim borcu bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.Taraflar arasındaki sözleşmenin 19.2.

Maddesin hak edişinin geçici kabul işleminin yapılmasından ve onaylanmasından sonra ödeneceği düzenlendiği, kök raporun teknik değerlendirme kısmında geçici kabulün yapıldığı, sözleşmeye uygun şekilde faturanın düzenlenmiş olduğu tespit edilmiş olup, davalının "henüz idarenin kesin kabulü yapmadığı, bu nedenle alt yükleniciye eser bedelinin ödenmesinin mümkün olmadığı" savunmasına sonuç bağlanamayacağı, davalı taraf eserin eksik ve ayıplı olduğunu iddia ettiği anlaşılmaktadır.

Eser sözleşmesinde ayıba bağlı hakları kullanılması şartları TBK. m. 474 vd. hükümlerinde düzenlenmiştir. Buna göre ayıptan doğan sorumluluğun koşulları aşağıdaki gibidir:

Ayıplı bir eser teslim edilmiş olmalıdır,Ayıp iş sahibine yüklenmemelidir,

Eser kabul edilmemiş olmalıdır,Gözden geçirme ve bildirim külfetleri yerine getirilmiş olmalıdır.Bilirkişi raporlarında değişik iş dosyasında tespit edilen ayıbın giderilmiş olduğunun tespit edildiği, bunun dışında davalı tarafından davacıya yapılan bir ayıp ihbarı, ayıba bağlı hak seçimine dair irade beyanının varlığı dosya kapsamında yer almadığı, bu nedenle davalının ayıba veya eksik ifaya dayalı (TBK m. 112) haklarının olduğundan bahisle davacı hak edişini ödemekten kaçınmasının mümkün olmadığı, yine taraflar arasındaki sözleşmenin 19.2. Maddesinde her türlü noksan ve/veya kusurlu işler bedelinin hak edişten veya teminattan kesileceği düzenlenmiş olup geçici hak edişlerden bu kesintisinin yapılmadığı görülmektedir.

Davalı tarafça, ayrıca davacı ile iş kanunu kapsamında davacı ile müteselsil borçlu olması nedeniyle işçilerin kendisine karşı dava ikame ettiği, bu davaların devam ettiğini ileri sürülmüşsede, taraflar arasındaki sözleşmenin 19. Maddesinde bu tür davaların varlığının davacı alacağının muacceliyetine engel olacağı konusunda bir düzenlemenin söz konusu olmadığı,

keza TBK m. 97'de ödemezlik defi düzenlenmiş olup bu hüküm aynen "Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir. " şeklinde olup, bu hükme dayalı olarak ödemezlik def'inin ileri sürülebilmesi için; taraflar arasında karşılıklı bir sözleşme olması, karşılıklı her iki borcun da doğmuş olmalı ve sona ermemiş olması, taraflardan birinin borcunu önce ifa etmesinin gerekmemesi,

her iki tarafın da alacağının muaccel olması ve karşı taraf borcunu ifa etmediği gibi ifasını da teklif etmiş olmaması gerektiği, somut olayda davalının gelecekte muaccel olması ihtimali olan bir alacağı söz konusu olup , davalının devam eden iş davalarının varlığını ileri sürerek davacıya olan borcunu ödemekten kaçınmasının mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.Son olarak, davalı tarafın ticari defterlerini sunmadığı, davacı tarfın ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle, dosyada mevcut 17/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda yapılan mali değerlendirmeye göre;

----- Eğitim ve Araştırma Hastanesi hesaplarına ilişkin davacı firma kayıtlarına göre, davalıdan 15.748.713,10 TL alacak, yine ----- Eğitim Araştırma Hastanesi hesaplarıyla ilgili davacı firma kayıtlarında 12.572.141,32 TL alacaklı olduğu, davacı firma kayıtlarının ve belgelerinin her iki hastane işinin hakediş ve tahsilatlarının ayrı ayrı muhasebe tekniği usul ve esaslarına uygun ve şeffaf bir şekilde muhasebeleştirildiği, davacının davalı tarafından kabul edilmeyen dava konusu iki adet faturayı ticari defterlerine işlediği ve mali yükümlülüklerini yerine getirdiğ, defter kayıtlarına dayalı teşkil eden belgelerinin usulüne uygun olduğu,

defter kayıtlarının kayıt nizamına, muhasebe sistemi uygulama genel tebliğ ve genel muhasebe kurallarına uygun olduğu, E-defterlerinin GİB sistemine zamanında yüklendiği (berat oluşumları) envanter defterlerinin noterlik makamınca zamanında açılış tasdiklerinin yapıldığı ve davacının ticari defterlerinin HMK 222/2 “ye göre lehine delil teşkil ettiği, davacının -----işlerinden 15.748.713,10 TL ve ----- işlerinden 12.572.141,32 TL olmak üzere Ticari defter kayıt ve belgelere göre ,15.748.713,10 + 12.572.141,32 = 28.320.854,42 TL alacaklı olduğu tespiti yapılmış,

söz konusu bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun ve hüküm kurmaya elverişli olduğu görülmüştür.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

1-Davanın KISMEN KABULÜNE,

-Davalı tarafça-----. İcra Müdürlüğü'nün ----- esas sayılı icra takibine yapılan İTİRAZIN İPTALİNE,-Takibin kaldığı yerden devamına,-Asıl alacak olmadığından icra inkar tazminat talebinin REDDİNE,

2-Alınması gereken 1.934.597,57 TL harçtan, peşin alınan 24.155,00 TL peşin harç ve 459.494,39 TL ıslah harcının mahsubu ile kalan 1.450.948,18 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ye göre takdir olunan 587.208,54 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

4-Davacı tarafça yatırılan 24.155,00-TL peşin harç, 459.494,39 TL ıslah harcı, 59,30 TL başvurma harcı ve 9.627,50-TL bilirkişi, posta, tebligat gideri olmak üzere toplam 493.336,19-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde taraflara iadesine,

6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,