İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/886 K.2024/844

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/886

KARAR NO : 2024/844

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 13/09/2022

KARAR TARİHİ : 12/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, maske üretiminde kullanılmak üzere maske makinasının alımı konusunda davalı şirket ile anlaşmış olup, davalı şirketin müvekkiline ---- olarak bilinen -----ÜRETİMİ yapabilen maske makinasını 45.000,00 USD bedel mukabili teslim etmeyi taahhüt ettiğini, bu kapsamda müvekkili şirketin davalıya, müvekkili şirketin

---- nezdinde bulunan hesabından davalı şirket hesabına 26.01.2021 tarihinde 290.000,00 TL ve 29.01.2021 tarihinde de 97.000,00 TL olmak üzere toplam 290.000,00 TL + 97.000,00 TL = 387.000,00-TL ödeme yaptığını, Davalı şirketin, teslimini üstlendiği makinanın hem görsellerini hem de video kaydını müvekkiline göndererek bu makinayı teslim edeceği konusunda müvekkili şirkete güven verildiğini, bu şekilde makine bedelini henüz makinayı teslim etmeden tahsil ettiğini, ancak makinenin hiç teslim edilmediğini,

Makinanın teslim edilmemesi üzerine davalının bu defa elinde henüz bu makinanın olmadığını başka bir makine vereceğini beyan ettiğini akabinde müvekkiline bir başka makine gönderdiğini, daha sonra davalı şirket müvekkiline bir başka makine gönderdiğini ancak bu makinanın ithalat teşvikli olarak yurtdışından bir başkası adına davalı şirket tarafından ithal edilen makine olduğunun müvekkili tarafından yapılan inceleme ile anlaşıldığını, davalının makinayı müvekkili şirketten geri alacağını ancak şu anda makinayı alıp koyabileceği bir deposu olmadığını beyan ettiğini, makinayı isterse kullanabileceğini müvekkili şirkete bildirdiğini,

ancak ithalat teşviki ile ithal edilen bir makinanın hem müvekkiline satılıp teslim edilmesinin hem de müvekkili tarafından kullanılmasının mümkün olmayıp zaten aksi uygulamanın suç teşkil ettiğini, Davacı şirketin müvekkilinden parasını aldığı makinayı hiç teslim etmediğini, hem de müvekkiline satışı ve teslimi olanaklı olmayan, teşvik kapsamında 3. kişi adına ithal edilmiş bir makinayı müvekkiline ait olmak üzere yurtdışından getirmiş gibi göstererek müvekkilini aldattığını, bu nedenle,

savcılık tarafından iddianame tanzim edilerek----- adresinde faaliyet gösteren firmanın Maske Makinesi olarak beyan ettiği Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında gümrük vergilerinden muaf olarak serbest dolaşıma soktuğu eşyaları Muafiyet hükümlerini ihlal ederek---- ünvanlı ...

Vergi numaralı firmanın -----adresine sevk edildiği tespit edildiğini, iddianameye göre de Kaçak Eşyaya Mahsus Tespit Varakasında El Konulan eşyaların Toplam Gümrüklenmiş Değerinin 356.608,94 TL olduğunun görüldüğünü, Davalı şirketin esasında Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında gümrük vergilerinden muaf olarak serbest dolaşıma sokulan 1 adet maske makinesini müvekkiline teslim ettiğini, müvekkili şirket yetkilisinin halen ----- Asliye Ceza Mahkemesinin ---- Esas sayılı dosyası kapsamında sanık sıfatı ile yargılandığını, taraflar arasında arabuluculuk görüşmesinden de netice alınamadığını,

---- Arabuluculuk Bürosu Büro Dosya Numarası ---- Arabuluculuk Numarası: ---- olup anlaşma mümkün olmadığını beyan ederek davalı tarafça bedeli tahsil edildiği halde teslim edilemeyen esasen edilmesi de mümkün olmayan makine sebebiyle müvekkilince ödenen bedelden (şimdilik ve fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla) 100.000,00-TL nin ödeme tarihinden itibaren faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, (teslim edilmeme nedeniyle uğranılan zararın tazmini sadedinde tazminat hakkının saklı olduğunu beyanla) yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Usulsüz tebligat sebebi ile müvekkile yapılan tebligatın öğrenme tarihi olan 23.02.2023 olarak düzeltilmesini, Davacı yanın asılsız beyanlarla ve hakkında yürütülen cezai takibattan kurtulmak maksadı ile huzurdaki iş bu davayı açmış olup, haksız açılan davasının reddi gerektiğini, Davacı ile davalı arasında ----- maske makinesinin yurt dışından getirtilmesi karşılığında mal alım ve satımı hakkında 290.000,00 TL bedel karşılığında bir anlaşma sağlanılmış olup, davacı yanın maske makinesinin alımı için davacıya 290.000,00 TL ödeme yaptığını, yapılan diğer ödemenin ise dekont açıklamasında da görüldüğü üzere makine kargo ödemesi olup,

makine bedeli olmadığını, ayrıca taraflar arasında yabancı para cinsinden bir anlaşma yapılmadığını, davacının iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, Davacı tarafından yapılan ödeme sonrasında davalı tarafından anılı sipariş için ---- Cumhuriyetinden makine siparişi talebinde bulunulduğunu, bu ırada davalının kendi sürdürmekte olduğu ve yatırım teşvikinden faydalanarak,

yurda giren bir adet ---- maske makinesinin de davacının adresine emaneten bırakıldığını, davalının ülkemiz ve dünyada yaşanan Covid-19 salgını sebebi ile ihtiyaç duyulan maske üretim sürecine dahil olabilmek ve hem kendi gelirini sağlamak hem de ülke içinde yaşanan maske tedarik probleminin kalkmasına bir nebze de olsa destek olabilmek adına, hükumetin de desteklemiş olduğu yatırım teşvikleri ile yurt dışından maske makinesi ihraç etmek adına, gerekli başvuru ve izin taleplerinde bulunarak,

hukuki ve yasal yollardan yatırım teşviki kapsamında yurt dışından 17 adet maske makinesi ithal ettiğini, ilk gelen maske makinesini, henüz iş yerinin maske üretimine uygun hale getirilmemiş olmamasından dolayı, --- Gümrük Müdürlüğüne de nispeten daha yakın adreste bulunan ve ticari faaliyeti gereği tanımış olduğu davacı ---- - ünvanlı iş yerine, davacının da onayı ve kabulü ile anılı maske makinesinin sevki yapıldığını, ayrıca anılı firmaya sevk edilen iş bu makinenin gerekli kontrollerinin yapılması ve sipariş edilen cins ve esvaba sahip olup olmadığının kontrol edilmesi ve çalışır vaziyetti mi öğrenilmesi adına,

davalının devamlı surette çalışmakta olduğu ekibinden ---- (Her ne kadar gerçek adı --- olsa da iş hayatında ----- olarak bilinen) ilgili iş yerine yönlendirdiğini ve makinenin kurulumunu yaptırdığını, makinenin hiç bir şekilde--- firmasının kullanımına tahsis edilmediğini, ---- firmasına satılmış veya kiralanmış da olmadığını, davalının günün durum ve koşullarında ve fiziki imkansızlık sebebi ile ---- firmasında bir süre emaneten durması için anılı makinenin --- bekletildiğini, davalının yeni ve daha büyük bir yer kiraladığında ve gerekli tüm sterilizasyon ve epoksi işlemleri tamamlandığında bu adrese taşınması düşünüldüğünü,

davalının bir yandan yatırım teşviki kapsamında sipariş ettiği tüm makinelerin gelmesini beklerken, diğer yandan da anılı makinelerin gelmesi ile birlikte tam kapasite ile çalışabileceği ve mevcut ve beklenen siparişlerini en seri şekilde sipariş edenlerine yetiştirebilmek adına, daha büyük bir iş yeri arayışı içerisine girmiş olup, dosyada bulunan ve bizzat davalı tarafından aramaya gelen ekiplere sunulmuş olan kira sözleşmesinde yazan adresteki iş yerini, kira kontratında da yer alan "koruyucu amaçlı maske imalatı ve depolaması" amacı ile kiraladığını, senetle ispat zorunluluğu kapsamında tanık dinlenilmesine muvafakatleri bulunmadığını,

hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte talep ve dava edilen alacak kalemlerine ilişkin zamanaşımı itirazında bulunduklarını savunarak davanın reddine, mahkeme masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Alacak istemine ilişkindir.

Dava, 13/09/2022 tarihinde ---- Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ---- Esas sırasında açılmış, Mahkemesince görevsizlik kararı verilmesi neticesinde 17/11/2022 tarihinde Mahkememize tevzi edilmiş ve işbu esas sırasına kaydı yapılmıştır.Ceza Mahkemesi dosyası celp edilmiştir.

6100 sayılı HMK Madde 222- 1)Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2)Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3)İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle: 22/7/2020 - 7251 sayılı Kanun md. 23) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

(4)Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5)Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.

Ticari defterler ve sahibi lehine delil olabilme koşulları, 6100 sayılı HMK madde 222 ve devamı ile 6102 sayılı TTK madde 64 ve devamında açıkça düzenlenmiştir. Tacirler, Türk Ticaret Kanunu'nun amir hükmü uyarınca ticari defter tutmak zorundadır. 6100 sayılı HMK. 222/1. Maddesi ve 6102 sayılı TTK 83/1. Madde uyarıca ticari uyuşmazlıklarda Mahkeme re'sen ya da taraflardan birinin istemi üzerine ticari defterlerin ibrazına karar verilebileceği hüküm altına alınmıştır. Anılan hükümler çerçevesinde değerlendirme yapıldığında; Tarafların tacir sıfatını taşıdıkları, uyuşmazlığın iki tarafın ticari işletmesinden kaynaklandığı, her iki tarafın da ticari defter tutmak zorunda olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizin 07/02/2023 tarihli duruşma ara kararı ile 6100 sayılı HMK 222. Madde kapsamında taraflara 2020 ve 2021 yıllarına ait ticari defterlerini sunmaları için iki haftalık kesin süre verilmiş, tarafların iddia ve savunmaları kapsamında alacak ve borç kalemlerinin tespiti ve hesaplanması hususlarında rapor tanzim etmek üzere dosya bilirkişiye tevdii edilmiştir.

SMMM bilirkişi ---- ile Makine mühendisi bilirkişi ---- tarafından tanzim edilen raporda özetle,''...Davacı Şirketin Fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 100.000.00- TL asıl alacak talebi üzerinden harçlandırmak suretiyle Davalı Şirket aleyhine ikame etmiş olduğu işbu alacak davasında.

Davacı Şirketin, Davalı Şirketten 393.600.00-TL Asıl Alacak Bakiyesinin mevcut bulunduğu tespit edilmekle, Davacı Şirketin işbu davaya konu ettiği 100.000.-TL Alacak Talebinde, taleple bağlılık ilkesi gereği bir isabetsizlik bulunmadığı,...'' belirtilmiştir.

Tanzim edilen rapor taraflara tebliğ edilmiş, beyan ve itiraz dilekçeleri dosyaya sunulmuştur.İddia, savunma, sunulu bilirkişi raporu ve deliller ile tüm dosya kapsamından; Huzurdaki dava satım sözleşmesine konu emtianın teslim edilmediği iddiasına dayalı ödenen bedelin istirdatına ilişkin kısmi alacak davasıdır.

Davacı tarafından.

Taraflar arasında maske makinası alım-satımı konulu sözleşme bulunduğu, sözleşme bedelinin ödendiğini, davalı tarafından teslim edilen makinenin ithalat teşviki ile ithal edilen bir makina olduğunun anlaşılması üzerine davacı tarafından makinenin kabul edilmediğini, sözleme konusu makinenin teslim edilmediği ileri sürülmüştür.Davalı tarafından usulüne uygun şekilde yapılan tebligata karşın süresinde cevap dilekçesi sunulmadığından iddianın tümden inkar edildiğinin varsayılması gerekmiş,

bu kapsamda sunulan dilekçe beyan dilekçesi olarak dikkate alınmıştır.Mahkemmeizce re'sen alınan bilirkişi raporu ile taraflara ait ticari defterlerin usulüne uygun şekilde tutulduğu, davacı şirket ticari kayıtlarına göre 393.600,00-TL alacaklı olarak bulunduğu, davacı tarafından yapılan 26/01/2021 tarihli iki adet ve 29/01/2021 tarihli ödemelerin davalı tarfa ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı anlaşılmıştır.Dosyada mübrez ödeme dekontlarından.

Davacı tarfafından davalıya 26/01/2021 tarihinde "makine ödemesi" açıklaması ile 290.000,00-TL, aynı tarihte ve yine "makine ödemesi" açıklaması ile 6.400,00-TL, 29/01/2021 tarihinde "Makine kargo ödeme" açıklamalı 97.200,00-TL ödendiği anlaşılmıştır.

Uyap sisteminden celp edilen ---- Asliye Ceza Mahkemesi ---- Esas ----Karar sayılı dosyanın incelenmesinden.

Katılan tarafın ---- Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü, Sanıkların ise ---- kanunları gereğince gümrük vergilerinden kısmen veya tamamen muaf olarak ithal edilen eşyayı, ithal amacı dışında başka bir kullanıma bu özelliğini bilerek kabul etmek" suçundan ve suç tarihi 25/02/2021 olarak tespit edilmekle haklarında yargılama yapıldığı, yapılan soruşturmada ----Şirketi (---- ünvanlı firmanın Maske Makinesi olarak beyan edilen Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında gümrük vergilerinden muaf olarak serbest dolaşıma sokulan eşyaların, Muafiyet hükümleri ihlal edilerek başka firmaların adreslerine sevk edildiğinin tespit edildiği,

suça konu makineler hakkında ---.Sulh Ceza Hakimliğinin 02.03.2021 tarih ve ---- d.İş No.lu Kararına istinaden El Konulduğu, Elkonulan eşyaların yediemin şartları hatırlatılarak ----- yediemin olarak teslim edildiği, yargılamada ceza mahkemesince sanıkların gümrük mevzuatına aykırı eylemlerinin bulunmadığı, somut olayda yüklenen suçun yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle sanıkların üzerine atılı suçlardan ayrı ayrı beraatlerine karar verildiği görülmüştür.Bu kapsamda yapılan değerlendirmede.

Davacı tarafından satım sözleşmesine konu makine bedelinin ödendiği ve ancak teslim edilmediği ileri sürülerek ödenen bedelin kısmen istirdatı talebiyle huzurdaki davanın açıldığı, konusu suç teşkil eden edimin dava yoluyla elde edilmesi mümkün olmadığından huzurdaki davaya taraf şirket yetkililerinin sanık sıfatıyla yargılandıkları ceza dosyasına konu emtianın huzurdaki uyuşmazlığa konu emtia olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği, ceza yargılamasına konu emtianın yatırım teşvik belgesi kapsamında serbest dolaşıma sokulan ve satışı yasak makine olduğu,

gerek huzurdaki uyuşmazlığa ilişkin iki taraf beyanlarında ve gerekse ceza yargılamasındaki beyanlarda davalı tarafından suç istinadına konu makinenin geçici olarak davacı adresine bırakıldığının ve sözleşmeye konu makinenin ise teslimine hazır olduklarının beyan edildiği, gerek taraflar arasında bu yönde bir ihtilaf bulunmaması ve gerekse ceza mahkemesince suçun yasal unsurlarının oluşmadığı yönünde yapılan somut vakıa tespiti karşısında huzurdaki uyuşmazlığa konu makine ile ceza yargılamasına konu makinenin aynı olmadıklarının anlaşıldığı,

bu kapsamda yapılan değerlendirmede her ne kadar davalı taraf ticari defterlerinde ödeme kayıtları yer almamakta ise de ödemeye dayanak dekontlar karşısında ve davalı tarafından 290.000,00-TL yönünden kısmi ikrar beyanı dikkate alındığında makine bedelinin davacı tarafından ödendiği ve ancak makinenin davacı tarafa teslim edilmediğinin anlaşıldığı,

davalı tarafından makinenin sonradan getirdiği ve ancak davacı tarafından kabul edilmediğinden 3. Şahsa satışı yapıldığı beyan edilmiş ise de delil olarak sunulan faturanın tek başına savunmayı ispata elverişli kabul edilemeyeceği gibi aksi halde dahi fatura tarihi 2022 yılı Nisan ayına ilişkin olduğu görülmekle satım sözleşmesine konu edimlerin aynı anda ifası gereken edimler olduğundan geçen süre karşısında davacının kabule zorlanamayacağı,

davalı tarafından her ne kadar geçici olarak bırakılan makinenin davacı tarafından kullanıldığı savunulmuş ise de bu hususta açılan bir karşı dava bulunmadığı gibi mahsup talebi olmadığından değerlendirmeye alınamayacağı, davanın kısmi dava olarak açıldığı ve harç ikmali yapılmayacağı yönünde beyanda bulunulması karşısında taleple bağlı kalınarak değerlendirme yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.