İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/874 K.2023/891

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/874

KARAR NO : 2023/891

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 20/12/2023

KARAR TARİHİ : 20/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan incelemesi sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Müvekkili olan davacının yetkili hamili, keşidecisinin "---- Şubesi olan ----- seri numaralı çekin kaybolduğunu ya da çalındığını, çekin keşideci tarafından tarihi ve bedel bölümünün boş olarak imzalanıp davacıya teslim edildiğini, kıymetli evrakların boş olarak da imzalanıp teslim edilebilmekte olduğunu, davacı ile keşideci şirket arasında daha önce de çek teslimi gerçekleştiğini, emsal bakımından bu çeklerin bazılarının dava dilekçesi ekinde sunulduğunu, davacının----menşeili ithal mangal kömürü alıp sattığını,

çeklerin boş olarak teslim alınıp USD kuru üzerinden vade hesaplanıp sonrasında hesap görüldüğünden çeklerin boş olarak alındığını, davaya konu çeklerin teslim alındığını gösterir "Tahsilat Makbuzu"nun dava dilekçesi ekinde sunulduğunu ileri sürerek söz konusu çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi ve bu nedenle çek karşılığının haksız şekilde tahsil edilmesi ihtimali bulunduğunu, davacının ve şirket personelinin bütün çabalarına rağmen ilgili çeklerin bulunamadığını,

öncelikle çekin kötü niyetli 3. şahsıların elinde olması ihtimaline binaen bankaya ibrazı halinde tahsilin önlenmesi için teminatsız veya uygun görülecek bir teminat karşılığında ödemeden men talimatı verilmesine ve çekin zayi nedeni ile iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; TTK 757 vd. Maddelerine dayalı zayi nedeniyle davaya konu çekin iptali istemine ilişkindir.

Dava, basit yargılama usûlüne tabi olup, çekişmesiz yargı işlerindendir.Kıymetli evrak üzerinde hak sahibi olan şahıs, zayi nedenine dayalı olarak iptaline karar verilmesini isteyebilir. Bu şahıs kıymetli evrakın yekili hamili, intifa hakkı sahibi, rehin hakkı alacaklısı veya bunların vekilleri yahut komisyoncusu olabilir.''TTK 780. Maddesinde: (1) Çek; a) Senet metninde “çek” kelimesini ve eğer senet Türkçe’den başka bir dille yazılmış ise o dilde “çek” karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,

b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi,

c) Ödeyecek kişinin, “muhatabın” ticaret unvanını,

d) Ödeme yerini,

e) Düzenlenme tarihini ve yerini,

f) Düzenleyenin imzasını,

g) (Ek: 15/7/2016-6728/70 md.) Banka tarafından verilen seri numarasını,

h) (Ek: 15/7/2016-6728/70 md.) Karekodu, içerir. ..."

TTK 781. maddesinde: "(1) 780 inci maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senet, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarda yazılı hâller dışında çek sayılmaz.

(2) Çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir. Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödenir.

(3) Düzenlenme yeri gösterilmemiş olan çek, düzenleyenin adı yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır.

(4) (Ek: 15/7/2016-6728/71 md.) Yabancı banka tarafından bastırılan çeklerde, 780 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen banka tarafından verilen seri numarası ve/veya (h) bendinde belirtilen karekodun bulunmaması senedin çek olarak geçerliliğini etkilemez.'' düzenlemeleri mevcuttur.Somut olayda.

Davacı tarafından keşidecisi dava dışı ----- seri numaralı çekin kaybolduğunu ya da çalındığı iddiası ile huzurdaki dava açılmış olup, dava dilekçesinde yer alan beyanlardan davaya konu çekin keşide tarihi ve yeri ile bedel kısımlarının boş olarak keşide edilerek davacıya teslim edildiği ileri sürülmüş ise de.

6102 sayılı TTK'nın 780/1-e bendi uyarınca düzenleme yeri ve tarihi çekin zorunlu unsurlarından olup, TTK'nun 781/1 maddesinde bu unsurları içermeyen senedin çek sayılmayacağı düzenlendiği, zorunlu unsurları taşımadığı anlaşılan davaya konu çekin TTK 757 vd. Maddelerine dayalı kıymetli evrakın zayi nedenine dayalı iptal davasına konu edilemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.