İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/414 K.2025/890

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/414 Esas

KARAR NO: 2025/890

DAVA

Kooperatif Üyeliğinin Tespiti

DAVA TARİHİ: 11/06/2024

KARAR TARİHİ: 03/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kooperatif tarafından ----- Tarihli karar ile, müvekkili olan davacının üyeliğinin sonlandırıldığı ve buna dair ihtarname gönderildiği hususunun haricen öğrenilmiş olup, yapılan işlemin maddi ve hukuki temeli olmadığını, yasaya açık aykırılıklar içerdiğini ve yok hükmünde olduğunu, davacının ihracını gerektirir maddi ve hukuki sebepler olmadığı bir yana, davacının ihraç edildiğini bildirir usulüne uygun karar alınmadığını, usulüne uygun ihtar gönderilmediğini ve usulüne uygun tebligat da yapılmadığını, Nitekim;

---- sayılı yönetim kurulu kararı incelendiğinde, söz konusu kararın altında sadece başkan ----- imzasının bulunduğu, her ne kadar söz konusu yönetim kurulu kararına ilişkin belgede “Toplantıya Katılanlar” olarak ----yer alsa da, ----- dışındaki diğer üyelerin söz konusu yönetim kurulu kararının altında imzalarının bulunmadığını, Gerek Anasözleşme’nin 45. maddesinin ikinci fıkrası, gerekse Türk Ticaret Kanunu’nun 390. maddesinin birinci fıkrası uyarınca somut olayda toplantı nisabının sağlandığından bahsedilebilmesi için en az 4 üyeden 3 üyenin katılımıyla yönetim kurulu toplantısının yapılmış olmasının zorunlu olduğu,

davaya konu olayda tek bir üyenin katılımının söz konusu olduğunu, Bu şekliyle anılan kararın geçerli bir karar olduğundan bahsedilemeyeceği, zira toplantı nisabı sağlanmadığı, toplantı nisabı sağlanmadığı durumlarda alınan kararlar yoklukla sakat olacağını, Geçersiz ve yok hükmünde olan ve davalı tarafından ihraç işlemine dayanak olduğu iddia edilen -------kararında bildirilen ihraç sebepleri gerek anasözleşme, gerek yasada yazılı hususlar değildir.

Bu yönleriyle işlem hukuka aykırı olduğunu, diğer taraftan da; davaya konu olayda “üyeliğin iptali” gerekçesi olarak müvekkilin “Kooperatifler Kanunu’nun 8. maddesine göre başvuru ve taahhütnameleri ve bilgi ve belgelerinin bulunmaması ve yapılmış ödemeleri olmaması”nın gösterildiği,

gerek Kooperatifler Kanunu’nun 27. maddesinde ve Anasözleşme’nin 14. maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde parasal yükümlülükleri yerine getirmeyen ortakların ortaklıktan çıkarılmasında izlenecek usulün açıkça öngörüldüğünü, davacının parasal yükümlülükleri yerine getirilmediği varsayımında dahi Kanun’daki ve Anasözleşme’deki ihtarlar yapılıp, öngörülen süreler verilmeden “üyeliğin iptaline” karar verilmesinin mümkün olmadığını,

Ortaklar veya üçüncü kişiler bakımından birtakım kazanılmış hakların doğmasına neden olan yönetim kurulu kararlarının bu kararı almış olan veya sonraki yönetim kurulunca yeni bir kararla kısmen veya tamamen geri alınmasının mümkün olmadığını, Yargıtay içtihatlarının da bu yönde olduğu,

davacının davalı kooperatife karşı üçüncü kişi sıfatını haizken, ------- sayılı yönetim kurulu kararıyla ortak sıfatını kazandıklarını, hukuki statülerinde meydana gelen bu değişiklik nedeniyle ortak sıfatı bakımından kazanılmış bir hakkın söz konusu olduğunun kabulünün zorunlu olduğunu, bu nedenle konuyla ilgili ------- da gözetildiğinde, davacıların kazanılmış hak niteliğindeki ortak sıfatlarının sonraki tarihli (ve yoklukla sakat) bir yönetim kurulu kararıyla ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığını, Ayrıca üyelikten ihraç için,

usul ve yasaya uygun olarak alınacak ihraç kararının alındığı tarihten itibaren 10 gün içinde ihtar edilmesi gerektiğini, uyuşmazlığa konu ihraç kararı yasal koşulları taşımadığı ve yok hükmünde olduğu gibi, usul ve yasaya uygun olarak alınmış olsaydı dahi, süresi içinde ve usulüne uygun bir tebligat olmadığı yönüyle de işlemin geçersiz olduğunu, davacının gerek -- ------ maddesinin birinci fıkrası uyarınca medeni hakları kullanma ehliyetine sahip gerçek kişi olduğundan kooperatif ortağı olmaları bakımından herhangi bir engel bulunmadığını,davacının medeni hakları kullanma ehliyetine sahip gerçek kişi olduğundan,

davalı kooperatife ortak olma şartını sağladıkları ve ---- tarihli -------DENETLEME KURULU RAPORU” ile sabit olduğu üzere davalı kooperatife ortak olma talebiyle usulüne uygun olarak, yazılı şekilde yönetim kuruluna başvurduğunu, davacının yaptığı ödemeler ve verdiği emek karşılığında davalı kooperatife karşı bir alacak hakkı elde ettiğini, davalı kooperatife karşı sermaye koyma taahhütlerini alacaklarından feragat etmek suretiyle ifa etmiş olduklarını, Türk Ticaret Kanunu’nun 127. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ticaret şirketlerine alacağın sermaye olarak konmasına açıkça cevaz verildiğinden,

sermaye taahhüdünün davacılar tarafından yerine getirildiğini, davacının davalı kooperatife de yazılı olarak başvurusunu yaptığını, Başvuru tarihinde görevde olan yönetim kurulu tarafından -----sayılı yönetim kurulu kararı ile başvuru kabul edildiğini, davacının da bu karara dayanılarak ------ davet edilmiş olup, hazırun cetvelinde de ismi yazılı olduğunu, çağrıya uyarak genel kurul toplantısına da katıldığını ve hazirun cetvelini de imzaladıklarını, Davalı ------ maddesinin birinci fıkrasında da -5- (beş) adet kooperatiften çıkarma sebepleri yazılı olduğunu,

ancak yok hükmünde olan -----Sayılı çıkarma işlemine dair yönetim kurulu kararının , içerik olarak da kanununa ve ana sözleşmeye açık aykırı olduğunu ileri sürerek, öncelikle Davalı kooperatif yönetimi hakkında açılan davalar, devam eden Savcılık soruşturması nedeniyle, kooperatif yönetiminin güven vermeyen işlemler yaptığı ve yapmasının muhtemel olduğu nazara alınarak, davaya konu üyeliğin yerine başkaca üye kaydedememesi ve tahsis bedeli ödenmiş olan konutları 3.şahıslara tahsis etmemesi ve keza satmaması zımnında dava sonuna kadar ihtiyati tedbir konulmasına,

davanın kabulü ile --------sayılı kararının yok hükmünde olduğunun tespitine, davacının kooperatif üyesi olduğunun da tespitine, mahkeme kararın yok hükmünde kabul etmeyecek ise o vakit, yapılan işlemdeki usuli eksiklikler nedeniyle işlemin geçersiz olduğu ve iptali ile davacının üyeliğinin devam ettiğinin tespitine , yargılama giderleriyle avukatlık ücretinin davalı kooperatife yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacının üyeliğe dair tek delilinin üyelikten çıkarıldığı iddiası olduğunu, davacının kooperatifte üye oluşuna, üyelik yükümlülüklerinin herhangi bir zamanda herhangi birini yerine getirdiğine, kısacası bir kimsenin bir kooperatife üye olması için gereken herhangi bir delile sahip olmadığını, tutunduğu tek dalın geçersiz olduğunu iddia ettiği üyelikten çıkarıldığına dair zabıt olduğunu, KK m.8 hükmü, ortaklığa girme şartlarını saydığını, davalı defter ve kayıtlarında bu şartların herhangi birine dair emare bulunmadığını, Davacı yanca da bu emarelerin dosya münderecatına sunulmadığını,

davacının iddiasını ispatla mükellef olduğunu savunarak haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan işbu davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacının davalı kooperatifin ------sayılı ortaklıktan çıkarılma kararının yok hükmünde olup olmadığı, davacının halen kooperatif üyesi olup olmadığına ilişkindir.Davacının davalı kooperatif yönetim kurulunun ------ nolu kararı ile davacı------ kooperatif ortaklığına kabul edildiği, daha sonra ------- nolu karar ile üyeliğinin, “bu üyelerin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 8. maddesinde göre-ne başvuruları ne de taahhütnameleri ve bilgi ve belgeleri bulunmadığı ve adlarına da ödeme yapılmış olmadığı,

netice itibarı ile üyelik kaydı işleminin gerek kanuna ve gerekse Ana sözleşmeye uygun olmamakla usulsüz olduğu anlaşılmıştır” gerekçesiyle iptal edildiği görülmektedir.

Dosya kapsamına göre davacının ---- kararı ile ile üyeliğe kabul edildiği ve ---- tarihli genel kurul toplantı zaptı hazirun cetvelinin ---- sırasında adına halen yer verildiği görülmektedir. ---- içtihatlarına göre, kooperatif ortaklığına açıkça veya benimseme yoluyla kabul mümkündür. ------- sayılı ilamında "....Kooperatif ortaklığı kooperatif yetkili organlarının bu hususta alacakları açık bir kararla gerçekleşebileceği gibi bu hususta açık bir karar olmasa dahi bu kişi ile üye sıfatı ile yazışmalar yapması, onu genel kurullara çağırması, belli miktarda ödeme kabul etmesi,

veya konut tahsis ve teslim etmesi ve tadilata izin vermesi gibi zımni eylemlerle de gerçekleşebilir...." belirtmiştir. ----------Mahkemece kooperatif kayıtlarının incelenerek rapor düzenlenmesi dosya kooperatif uzmanı bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından sunulan ------tarihli rapor dosya kapsamına uygun ve hüküm kurmaya elverişli görülmüştür.

Somut davaya konu olayda, hem davacının kooperatif üyeliğine kabulüne dair yönetim kurulu kararı alınmış, hem de davacının adına hazirun listesinde yer verilerek ve genel kurul toplantısına asaleten katılımı sağlanarak üyeliği benimsendiği görülmekle, davacının üyeliğe kabul edilmesinden sonra, artık kooperatif ortaklığından çıkarılması Koopk.m.16 da ve varsa davalı kooperatif ana sözleşmesinde belirtilen çıkarma koşullarının varlığı halinde mümkün olacaktır.

Koop.K.16 maddeye göre ise ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Ana sözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterinede yazılır. Kararın onaylı örneği çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir.

Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içimde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz.

İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır. Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir.Bu açıdan bakıldığında, davalı kooperatifçe davacının üyeliğinin iptaline/ihracına dair ------ kararı alınmış ise de bu karar, genel kurulun tasvibine sunulmamış, yani KoopK.

16.maddenin usulünce uygulamadığı görülmüştür.Öte yandan davalı kooperatif ana sözleşmesinin 14. Maddesinde Ortaklıktan Çıkarma Şartları düzenlenmiş olup, 10. Maddede yazılı ortaklık şartlarını kaybedenlerin de ortaklıktan çıkarılabileceği düzenlenmiştir.

Ancak, davalı kooperatif davacının ortaklık şartlarını sonradan kaybettiğini değil, ortak olmak için başvuru taahhütnamesi bulunmadığı ve adına ödeme yapılmadığı, böylece üyelik için gerekli koşulları sağlamadığını savunmuştur.

Ancak, yukarıda da açıklandığı üzere, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre kooperatif ortaklığına kabul zımnen de olabileceğinden ve davacının ortaklığa kabulüne dair açık yönetim kurulu kararı ve ortak sıfatıyla genel kurul toplantısına katıldığında dair imzası bulunan hazirun cetveli bulunduğuna göre, söz konusu usule ilişkin eksiklikler davacının kooperatif ortaklığına engel teşkil etmeyecektir. Diğer yandan, davalı kooperatif ana sözleşmesinin 14/4.

Maddesine göre de “ortaklar bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar”Kararda davacının ödeme yapmadığı belirtilmiş ise de parasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde usulünce ---- İhtarlar çekilmeli ve talep edilmesi gerekmekte olup, davalı kooperatifın, davacının parasal yükümlülüklerini aksatması sebebiyle çıkarıldığına yönelik bir savunması da yoktur.

Davacının kooperatif ortaklığına kabulüne dair -------- nolu yönetim kurulu kararında “Kooperatifte muhtelif zamanlarda ve inşaat süresinde vermiş oldukları paralar ve inşaata harcadıkları iş gücü karşılığında” kooperatif ortaklığına kabul edildiği ifade edilmiştir. Davalı kooperatif ana sözleşmesinin 7/2 maddesine göre ayni sermaye konulamaz ve 9. Maddesine göre taahhüt edilen nakit sermayenin 1/4'ünün peşin ödenmesi gerekir.

Davacının ayni sermaye karşılığında değil kooperatife verdiği paralar ve inşaata harcadığı emek karşılığında üye yapıldığı anlaşılmaktadır. --------asgari sermayesi 700 TL olup, davalı kooperatifin serrâdyesi kuruluş ana sözleşmesinde 70.000 TL olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan ------kooperatiflerinde inşaat maliyetleri sembolik miktardan oluşan sermayeden ziyade, ortaklardan toplanan aidat ve ara ödemelerden finanse edilmektedir.

Dolayısıyla, kooperatif ortaklığına kabul edildiği tartışmalı olmayan davacının sermaye veya diğer mali ödemelerinin eksik kaldığının tespiti halinde üyeliğinin iptali veya ihracı değil, eksik ödemelerin tarnamlatılması yoluna gidilmesi kooperatif ortaklığının amacına daha uygun düşecektir.Son olarak davacının kooperatif üyeliğinin iptaline dair ------ nolu yönetim kurulu kararı yalnızca ---- başkanı tarafından imzalanmış, diğer 3 üye tarafından imzalanmamıştır.

Davalı kooperatif ana sözleşmesinin 45/2. Maddesine göre yönetim kurulu en az yarıdan fazla üyenin katılımıyla toplanır ve kararlar katılanların çoğunluğunun oylarıyla alınır.

Bu haliyle nisap eksikliği sebebiyle davacının ihracına yönelik olarak alınan yönetim kurulu kararının yok hükmünde olduğu kabul edilmelidir.Sonuç olarak yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, davacı ----davalı kooperatif yönetim kurulunun ------- nolu kararı ile kooperatif ortaklığına kabul edildiği, ayrıca davacımın üyeliği devam ederken kooperatif genel kuruluna davet edildiği, genel kurul toplantısına katıldığı ve hazirum cetvelini imızaladığı anlaşıldığından kooperatif ortağı olduğu,

davacının, kooperatif yönetim kurulunun, davacı ---- kooperatif ortaklığının iptaline dair ------ nolu kararının, yalnızca kooperatif -------başkanı tarafından imzalandığı, diğer 3 üyenin imzası bulunmadığı, kararın toplantı karar yeter sayılarına uyulmadan alınmış bir karar olduğu, diğer yandan ihraç kararının yukarıda izah edilen sebeplerle esas yönünden de koocperatif ortaklığından çıkarmayı düzenleyen Kooperatifler Kanumnmu m. 16. ve Kooperatif Ana Sözleşmesi 14. Hükümlerine aykırı olduğu,

karara ilişkin gerek yokluk gerekse iptal koşullarının oluştuğu anlaşılmakla İhraç kararının yokluğunun tespitine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.