İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/324 K.2025/622

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/324

KARAR NO : 2025/622

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 28/03/2025

KARAR TARİHİ : 08/07/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı şiryet yetkilisi dava dilekçesinde özetle. Sahibi olduğu ------firmasını --- yılında --- mahallesi ----- adresinden ---- mahallesi------ numaralı yere taşinma esnasında 2019 yılına ait envanter defteri ,kebir defteri ,faturalar diğer mali evraklar Taşinma esnasında tüm dikkatlerine rağmen çalındığını, anılan bu nedenle 2019 yılına ait bu defterlerin zayi olduğunu,

Türk Ticaret kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler yangın su baskını veya sarsıntı gibi afet veya hırsızlık sebebiyle kanuni saklama süresi içerinde ziyana uğrarsa tacir zıyai öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içesinde ticari işletmenin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden zayi belgesi isteyebilir” Resmi evraklar ticari defterler taşinma sebibiyle zayi omuştur----- vergi mahkemesi -----esas no arakararına ilişkin tarafına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Vergi dairesi kayıtları celp edilmiştir.

TTK MADDE 82- (1) Her tacir; a) Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b) Alınan ticari mektupları, c) Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d) 64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür...

(7) Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir..." düzenlemesi mevcuttur.

Tüm dosya kapsamından. Davacı tarafından 2019 yılına ait envanter defteri, kebir defteri, faturalar diğer mali evrakların çalındığı iddiasıyla huzurdaki dava açılmıştır.Dava dilekçesinde yer alan beyan ve talepler dikkate alınarak Mahkememizce 6100 sayılı HMK md.31 kapsamında Zayi iddiasına konu belgelerin kimin muhafazasında nerede tutulduğu,

kaybına sebep olayların tarihleriyle birlikte açıklanması ve buna dayanak delillerin sunulması ile dava dilekçesinde tanık deliline dayanılması nedeniyle hangi vakıanın ispatı hususunda tanık dinletilmek istendiğinin tanık listesi ile birlikte sunulmak üzere davacı tarafa tensip ara kararları ile neticesi de ihtar edilerek kesin süre verilmiş ise de davacı tarafından yazılı beyan dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.Mahkememizce ilgili internet sitesinden alınan 17/09/2025 tarihli ---- örneğinden;

davacı şirket hakkında 01/09/2025 tarihli GK kararı ile adres değişikliği yapıldığı anlaşılmıştır. -----Vergi Dairesi Müdürlüğü 09/04/2025 tarihli cevap yazısında İlgili mükellefin 2019 dönemine ait defter belgelerin vergi müfettişi tarafından 05/01/2024 tarih ve ----- sayılı yazı ile istendiği ve defter belgelerin ibraz edilmemesi üzerine 11/06/2024 tarih ve ---- sayılı vergi suçu raporu düzenlendiğinin bildirildiği görülmüştür.

Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir.

Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7). (----- BAM ----HD ---- Esas ----- Karar)Bu kapsamda davacı tarafından her ne kadar 2019 yılına ait envanter defteri, kebir defteri, faturalar diğer mali evrakların "taşinma" esnasında çalındığı iddia edilerek zayi belgesi verilmesi talebi ile huzurdaki dava açılmış ise de.

Mahkememizce ilgili internet sitesinden alınan ---- gazete örneğinden şirketin adres değişikliğini 01/09/2025 tarihli GK ile gerçekleştirildiği, vergi müfettişliğince 2019 yılına ait defter ve belgelerin 05/01/2024 tarihli yazı ile istendiği ve ancak ibraz edilmemesi nedeniyle 11/06/2024 tarihli vergi suçu raporu düzenlendiği,

davacı şirket yetkilisinin celsede alınan beyanlarında zayi durumunun 2024 yılı mayıs ayında tespit ettiğini belirttiği, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesine göre tacirin ziyaı öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde dava açması gerektiği, buna karşın huzurdaki davanın 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten çok sonra (28/03/2025 tarihinde) açıldığının anlaşılması karşısında davanın dava şartı yokluğundan usûlden reddine dair aşağıdaki şeklilde hüküm kurulmuştur.