İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/314 K.2026/439

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2026/314 Esas

KARAR NO : 2026/439

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 27/03/2026

KARAR TARİHİ : 15/05/2026

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; özetle; müvekkili ...'ne ait ---------- Noterliğinden 26 Ocak 2010 tarih ve --------- yevmiye numarası ile tasdikli ortaklar pay defterinin, ---------- Noterliğinden 28 Aralık 2012 tarih ve --------- yevmiye numaralı Numarası İle Tasdikli Edilmiş Olan Yönetim Kurulu karar defterinin,

yine ------- Noterliğinden 28 Aralık 2012 tarih ve -------- yevmiye numaralı genel kurul toplantı ve müzakere defterinin ve --------- Noterliğinden 26 Aralık 2019 tarih ve -------- yevmiye numaralı Numarası İle Tasdik Edilmiş Olan Yönetim Kurulu karar defterinin avukatlık ortaklığı ofisinden bilgileri dışında çalındığını, söz konusu defterlerin zilyetliğinin müvekkil şirket ve vekillerinin bilgisi dışında sona erdiğini, bu hususa İlişkin-------- Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde yapılan müracaatla resmiyet kazandığını,

diğer müvekkil şirketlere ait defterlerin de kaybolması sebebiyle müvekkiler hakkında --------- E. Ve -------- E. sayılı dosyaları üzerinden zayi belgesi talepli davalar ikame edildiğini, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesi uyarınca hırsızlık sebebiyle zıyaa uğrayan defterler için zayi belgesi alınmasının yasal bir zorunluluk olduğunu, müvekkil şirketin ticari faaliyetlerini sürdürebilmesi,

sermaye artışı gerçekleştirebilmesi ve olağan genel kurul işlemlerini yürütebilmesi için defterlerin yokluğunun büyük bir engel teşkil ettiğini, gerek İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde yürütülen soruşturma kapsamında zayi durumunun tereddüde yer vermeyecek şekilde sabit olduğunu, basit yargılama usulüne tabi olan bu çekişmesiz yargı işinde dosyanın duruşmasız olarak incelenerek karara bağlanmasının mümkün olduğunu, aksi takdirde ivedilikle duruşma günü verilerek zayi belgesi düzenlenmesi gerektiğini belirterek,

müvekkil şirkete ait söz konusu karar defterlerinin zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesinin verilmesini talep ve dava etmiştir.

Tarafa tebligat yapılarak taraf teşkili sağlanmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, 6102 sayılı Yasanın 82 ve devamı hükümlerine göre zayi belgesi verilmesine ilişkindir.

Yasal dayanağını 6102 sayılı Yasanın 82/7 maddesinin oluşturduğu "tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin zayi olması halinde kendisine bu hususta belge verilmesi" isteminin kabul edilmesi için aşağıdaki koşulların tamamının gerçekleşmiş olması gerekir;

- Zayi belgesi isteyen defter tutmakla ve/veya saklamakla yükümlü olmalı

- Zayi edilen defter ve belgeler tacirin saklamakla yükümlü olduğu ve kullanılmış ticari defter ve belgeler olmalı

- Defterler mücbir sebep sonucunda zayi olmalı

- Defter ve belgeler saklama süresi içerisinde zayi olmalı

- Zayi belgesi isteyen tacir usulüne uygun defter tutmuş olmalı

- Başvuru otuz günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmalı dır

Defter ve belgeler için zayi belgesi alınması imkanının tanınması, ileride açılacak davalarda tacirin defterlerini ibraz edememesi nedeniyle olumsuz bir durumla karşılaşmasını önlemeyi amaçlamaktadır.Talep, mutlak bir ticari dava olduğundan (TTK 4) asliye ticaret mahkemesinde görülür. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde ticari davalara bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesi zayi belgesi talebinin değerlendirilmesi bakımından görevli mahkemedir.

Yetkili mahkeme bakımından kanun, delillerin daha kolaylıkla toplanabilmesi amacıyla ticari işletmenin bulunduğu yerden zayi belgesi için talepte bulunulması gerektiğini belirtmektedir. Burada, esnafların defter tutmak zorunda olmadıklarını belirtmek gerekir. 6102 sayılı Yasanın 15 inci maddesi, Yasanın 82 vd. hükümlerine herhangi bir gönderme yapmamıştır. Bunun sonucu olarak esnafların defterlerinin zayi olduğu gerekçesiyle mahkemeden zayi belgesi almak olanağı yoktur.

Dolayısıyla mahkemenin öncelikle zayi belgesi almak için başvuranların tacir sıfatını haiz olup olmadıklarını belirlemesi gerekir.

Saklanması zorunlu olan ticari defter ve belgeler dışındakiler için, zayi olduğu iddiasıyla mahkemeden zayi belgesi istenemez. Ayrıca ticari defter ve belgelerin zıyaı nedeniyle zayi belgesi alınabilmesi için, bu defter ve belgelerin kullanılmış olması da zorunludur. Henüz kullanılmamış defter ve belgeler, bu madde kapsamında sayılmazlar.

Dolayısıyla bu tür belgelerin kaybı nedeniyle, zayi belgesi alınamaması gerekir.Öte yandan 6102 sayılı Yasanın 82/7 maddesine göre, zayi belgesinin verilebilmesi için, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle zıyaa uğraması gerekmektedir.

Kanun koyucu, bu düzenlemeyle sadece mücbir sebep teşkil eden olayların söz konusu olması halinde zayi belgesi istenebileceğini ifade etmeye çalışmaktadır. Gerçekten de buradaki haller (yani yangın, su baskını ve deprem), hukukta mücbir sebep olarak sayılan durumlardır. Bu durumlarda öngörülmesi ve karşı konulması mümkün olmayan olağanüstü olaylar söz konusudur.

Bu nitelikte olmayan olaylarla defter ve belgelerin zayi olması halinde, zayi belgesi verilemez.İkinci olarak buradaki sayımın sınırlayıcı olmadığı, aksine örnekseme suretiyle yapıldığı, düzenlemede yer alan “gibi” ifadesinden anlaşılmaktadır. Böylelikle kanun koyucu bu hallere benzeyen ve mücbir sebep teşkil eden başka durumlar için de zayi belgesi alınabileceğine işaret etmektedir.

Bu çerçevede örneğin savaş, isyan ya da ihtilal gibi, diğer mücbir sebep sayılabilecek olaylarla defter ve belgelerin zayi olması halinde de zayi belgesi verilmelidir.

Ayrıca zayi belgesi istenebilecek olan olay, tacirin faaliyet ve işletmesi dışında kalan, harici bir olay olmalıdır. Dolayısıyla defterlerin zıyaına neden olan olayla, bu olayın cereyan ettiği işletme arasında bir bağlantı olmamalı, mücbir sebep teşkil eden olay, kaynağını işletme dışında bulmalıdır.

Diğer bir anlatımla, olay ile olayın meydana geldiği işletme arasında, fonksiyonel bir bağ olmaması gerekir.Bir mücbir sebepten söz edebilmek için en önemli unsur kaçınılmazlıktır. Kaçınılmazlık, mutlak ve objektif bir kavramdır. Yani alınan tüm tedbirler, sahip olunan her türlü imkâna ve araca rağmen, mücbir sebep teşkil eden olayın defterlerin zıyaına neden olması engellenememelidir.

Özellikle bu noktada "basiretli bir iş adamı gibi davranma" yükümü büyük bir önem taşıyacaktır. Bu çerçevede bilhassa tacir, basiretli bir iş adamına düşen özeni göstererek defterlerini iyi saklamalı ve onların zayi olmaması için kendine düşen yükümlülükleri yerine getirmelidir. Aksi taktirde zayi belgesi alınması olanağı yoktur .

-------- soruşturma sayılı dosya bir sureti temin edilmiş ilgili evraklar dosya içerisine alınmıştır.

...' ne ait ve vekalet ilişkisi kapsamında davacı avukatlık ortaklığı nezdinde bulunan --------- Noterliğinden 26 Ocak 2010 Tarih ve ---------- yevmiye numarası ile tasdik edilmiş olan ortaklar Pay Defteri; --------- Noterliğinden 28 Aralık 2012 tarih ve -------- yevmiye numarası ile tasdikli edilmiş olan Yönetim Kurulu Karar Defteri; --------- Noterliğinden 28 Aralık 2012 tarih ve----------- yevmiye numarası ile tasdik edilmiş olan Genel Kurul Toplantı Ve Müzakere Defteri; ----------Noterliğinden 26 Aralık 2019 tarih ve ---------- yevmiye numarası ile tasdik edilmiş olan Yönetim Kurulu Karar Defteri ("Defterler") davacı vekillerinin ofisinden çalınmıştır.

Mahkememiz tensibi ile her ne kadar 14/05/2026 gününe duruşma günü verilmiş ise de davacı vekili tarafından sunulan 20/10/2026 tarihli talep dilekçesi ile müvekkilinin ticari faaliyetlerine devam etmesi gerektiğini, ticari defterlerinin yokluğunda şirketin olağan faaliyetlerine devam edemediğini ve önemli kararlarını alamadığını, sonuç olarak duruşma günü beklenilmeksizin resen zayi belgesi verilmesi yönünde karar verilmesini talep ettiği görülmüş; usulen bir sakıncası bulunmadığı dosyanın hasımsız olup duruşma açılmaksızın neticelendirilebileceği, hırsızlık nedeniyle zayi olan anılı defter ve kayıtlar bakımından yasal şartları oluştuğundan davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.