İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/160 K.2024/7

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/160

KARAR NO : 2024/7

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 12/03/2021

KARAR TARİHİ : 04/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP

Talep eden vekilince sunulan dilekçe ile özetle.

08.03.2021 tarihinde müvekkillerinin elektronik defterlerinin, faturalarının ve ticari işletmesinden kaynaklı belgelerinin kayıtlı olduğu bilişim sistemine, faili meçhul şüpheli veya şüpheliler tarafından saldırılarak girildiğini, bu şekilde hırsızlık sebebi ile müvekkillerinin ticari işletmesinde bulunan 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılları tamamı ile 2021 yılı Mart Ayının 8. gününe kadar e-defter, e-fatura ve işletmesinden kaynaklanan ve bilişim sisteminde kayıtlı belge ve evrakların telafi edilemeyecek şekilde zarar gördüğünü ve zayi olduğunu,

bu sebeple ----Cumhuriyet Başsavcılığı ------- Soruşturma sayılı dosyası nezdinde faili meçhul şüpheli veya şüpheliler hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu ve ----- Vergi Dairesi Müdürlüğüne ihbarda bulunulduğunu, bu sebeple müvekkillerinin evraklarının zayi olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE:

Talep, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi istemidir.6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesinde.

Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde de aynı düzenleme geçerlidir.Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e) maddesine göre e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur.

Tebliğin 7.1. Maddesine göre ise, e-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde,

söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. Maddesinde, sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması mücbir sebepler olarak kabul edilmiştir.

Ancak Vergi Usul Kanunundaki bu düzenleme vergisel yükümlülüklerle ilgili olup, TTK'nın 82/7. maddesinde ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olması hali, zayi belgesi verilmesini gerektiren bir olay olarak sayılmamış olduğu gibi tadadi olarak sayılan bu sebeplerle de benzerlik göstermediğinden sırf ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olmasının ticari defterlerin TTK'nın 87/2 maddesinin aradığı şartlarda zayi olduğunun kabulü mümkün değildir.

Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesinde sadece Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” ve ikincil örneklerin temin edilememesi halinin aranmış olması TTK'nın 82/7. Maddesindeki hususların aranmayacağı anlamına gelmez. Zira Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesindeki düzenleme TTK'nın 82/7. Maddesindeki düzenlemenin kapsamını değiştirecek nitelikte değildir.

Dolayısıyla tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi isteminde TTK'nın 82/7. koşullar aranmalıdır.

Mahkememizce aldırılan bilirkişi kök raporu ile "

TTK'nın 82/7. maddesi gereğince “tacirlerin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin,yangın, su baskını veya deprem gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde tacir, mahkemeden kendisine bir belge verilmesini talep edebilme hakkına

sahiptir." şeklinde olduğu yapılan teknik değerlendirme de “Bilgisayarda şifrelenen dosyaların yedeklerinin alınıp alınmadığı hususunda yerinde inceleme esnasında tarafıma belge sunulmamıştır” şeklinde tespit yapıldığı söz konusu ticari defter ve muhasebe kayıtlarının silinmeyecek olması ya da

yedeklerine ulaşılabilecek olunması karşısında davacının ticari defterlerinin muhafazası noktasında basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne riayet etmemiş olması kanaati oluştuğu bildirilmiştir.Mahkememizce aldırılan bilirkişi 1. ek raporu ile davacı şirket donanımlarında yapılan ek teknik incelemelerde, kök raporda da tarafımca da tespit edildiği gibi bilgisayarlara----- yöntemi kullanarak mail yoluyla bilişim sistemlerine virüs bulaştığı, bu virüs ile 2017, 2018, 2019, 2020 yıllarına ait kayıtların tamamı ile 2021 yılının Mart ayına ait

8. Güne ait olan e-defter ve e-fatura kayıtlarının bulunamadığı, dosyaların şifrelendiğinin görüldüğünü, yapılan ek incelemelerde de şirket yetkililerinin daha önce bilgisayara bu ve benzeri hususların önüne geçilebilmesi

için anti-virüs programı kurduklarını ve programın çalışır vaziyette olduğu, ayrıca işletim sistemine ait güvenlik duvarının da çalışır ve aktif durumda olduğu, şirketin çeşitli özelliklerde birden fazla toplam 3

adet yedek hardisk ve sürücülerinin de bulunduğu, ancak her türlü seviyede teknik önlem alınsa da siber saldırı ile bu önlemlerin aşılarak sisteme girilme olabileceği, sistem üzerindeki tüm harddisklerin,dosyaların, sürücülerin, flash belleklerin vb. önemli unsurların geri döndürülemez şekilde şifrelenip zarar

görebileceğinin değerlendirildiğini, davacının ticari defterlerinin muhafazası noktasında teknik ve bilişim hususları yönünden basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne riayet etmiş olduğu kanaati bildirilmiştir.Mahkememizce aldırılan bilirkişi 2. ek raporu ile 2. ek rapor aşamasında dosya kapsamına ibraz ve celp edilen evraklarda defterlerin yasal süresinde Gelir

İdaresi Sistemine yüklendiği ve bu defterlerin kopyalarının Teknik değerlendirmelerde siber saldırılara karşı gerekli önlemlerin alındığı bilgisayarda zarar gördüğünün tespit edildiği, ancak önemle belirtmek gerekir ki

basiretli tacir olarak bu defter kopyalarının haricen saklanması gerekmekte iken bu gereklilik yerine getirilmemiş olması nedeni ile ek ve kök rapordaki görüşlerini değiştirecek bir hususun bulunmadığı bildirilmiştir.

Bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilen elektronik defter ve beratların silinmesi, zarar görmesi, virüs bulaşması, siber saldırı v.b. nedenlerle ulaşılamaz hale gelmelerini önlemek için mükelleflerin, e-defter ve beratlarının muhafaza ve ibrazı konusunda ve ayrıca kullandıkları bilgi işlem sisteminin sağlıklı biçimde çalışabilmesi ile ilgili yeterli teknik ve güvenlik önlemlerini almaları(örn. Güvenlik açıklarına karşı güncelleme desteği olan işletim sistemi kullanılması, gelişmiş bir antivirüs programının yüklü olması vb.), bu kapsamda bilgi işlem sistemlerinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle elektronik defter ve beratlarını farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli bir iş adamından beklenen bir davranış olup Elektronik Defter Genel Tebliği'ne de uygundur.

Talep eden şirketlerin bilişim sistemi ve ana sunucularına siber saldırı gerçekleştirilmesi sonucu şirketin ticari defter ve kayıtlarına ulaşılamadığı ileri sürülmektedir. Mahkemece Gelir İdaresi Başkanlığına yazılan müzekkere cevabında,2017-2018-2019-2020 ve 2021( yılı Mart ayının 8. Gününe kadar) ait e-defter ve beratların ikincil kopyalarının sistemde bulunduğu bildirilmiştir. Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1.

Maddesinde, e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde zayi belgesi isteneceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla ikincil örnekleri bulunan ticari defter ve kayıtlar yönünden zayi belgesi istenmesinde hukuki yarar bulunmamaktadır.

İkincil örnekleri bulunmayan kayıtlar yönünden ise bilgi işlem sistemlerinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle elektronik defter ve beratlarını farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli bir iş adamından beklenen bir davranış olup, söz konusu ticari defter ve kayıtların farklı ortamlarda yedeklemelerinin yapıldığı iddia edilmekle bilirkişi yaptığı incelemede 1.ek raporunda daha önce bilgisayara bu ve benzeri hususların önüne geçilebilmesi için anti-virüs programı kurduklarını ve programın çalışır vaziyette olduğu, ayrıca işletim sistemine ait güvenlik duvarının da çalışır ve aktif durumda olduğu,

şirketin çeşitli özelliklerde birden fazla toplam 3

adet yedek hardisk ve sürücülerinin de bulunduğu, ancak her türlü seviyede teknik önlem alınsa da siber saldırı ile bu önlemlerin aşılarak sisteme girilme olabileceği, sistem üzerindeki tüm harddisklerin,dosyaların, sürücülerin, flash belleklerin vb. önemli unsurların geri döndürülemez şekilde şifrelenip zarar

görebileceğinin değerlendirildiğini, davacının ticari defterlerinin muhafazası noktasında teknik ve bilişim hususları yönünden basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne riayet etmiş olduğu sonraki raporunda çelişki giderilmesi istendiğinde Gelir İdaresi Sistemine yüklendiği ve bu defterlerin kopyalarının Teknik değerlendirmelerde siber saldırılara karşı gerekli önlemlerin alındığı bilgisayarda zarar gördüğünün tespit edildiği, ancak önemle belirtmek gerekir ki

basiretli tacir olarak bu defter kopyalarının haricen saklanması gerekmekte iken bu gereklilik yerine getirilmemiş olduğu bildirilmekle dosya kapsamı ayrıntılı incelendiğinde yedeklemelerin yapıldığı ancak şirketlerin elektronik ağını bağlantılı kullanmaları nedeniyle yedeklemelerinde zayi olduğu anlaşıldığından 1. Ek raporu itibar edilerek talebin kabulüne karar verilmekle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Talebin KABULÜ ile;

a-)Talep edenlere ait talebe konu olan;

2017-2018-2019-2020 ve 2021( yılı Mart ayının 8. Gününe kadar) yıllarına ait e defteri, e faturaların ayrı ayrı zayi oldukları anlaşılmakla, yukarıda ayrıntısı yazılı defter ve faturalara ilişkin, talep edenlere ayrı ayrı ZAYİ BELGESİ VERİLMESİNE,

2-Alınması gerekli 427,60 TL harcın talep eden tarafından dava açılışı sırasında 59,30 TL tutarlı kısmı peşin olarak yatırıldığından bakiye 368,30 TL harcın talep edenden tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3-Talep eden tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-Kararın kesinleşmesi halinde kullanılmayan gider avansının ilgili tarafa iadesine,Dair talep eden vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde------Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.