İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/164 K.2024/140

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinde dava dışı sigortalıya ait emtianın taşıma rizikolarına karşı 20.12.2015 başlangıç tarihli Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi ile teminat altına alındığını, 214 koli spor malzemesi emtiasının iki adet konteynere yüklenerek 20.12.2015 tarihli konşimento tahtında Everett/ABD'den Ambarlı Limanı'na ... ve ... gemileri ile taşındığını, emtianın limanda tahliyesinden sonra 11.02.2016 tarihinde antrepoya getirildiğini, konteynerin antrepo yetkililerince açılması sırasında taşıma konusu koşu bandı emtiasının ambalajlarının ıslak,

nemli ve yırtık olduğunun belirlendiğini, ekspertiz incelemesinde, hasarın konteynerin yükleme limanı ile tahliye limanı arasındaki aktarmalardan kaynaklandığının belirlendiğini, davalının teslim aldığı emtiayı sağlam şekilde teslim etmediğini, tüm taşıma aşamalarının davalının sorumluluğunda olduğunu ve navlun faturasının buna göre düzenlendiğini, bu nedenle deniz taşıması sırasında veya gemiler arasında aktarım sırasında meydana gelen hasardan davalının sorumlu olduğunu, taşıma sırasında 13 adet koli ambalajının nemli, ezik ve yırtıldığını, paletlerinin nemlenmeden dolayı yer yer küflendiğini,

bu ürünlerin sıfır ürün olduklarından satılabilmesi için ambalajların ve paletlerin yenilen ile değiştirilmeleri gerektiğini, hasarlı emtianın sovtaj değerinin bulunmadığını davalı ... şirketinin 08.02.20146 tarihli navlun faturası düzenleyerek alacağı tahsil etmesi nedeniyle akdi taşıyıcı olduğunu, davacı ...

Hizmetleri A.Ş'nin aynı zamanda fiili taşıyıcı ...'ın acentesi sıfatıyla da hareket ettiğini, taşımadan kaynaklanan hasarın sigortalıya ödenerek haklarına halef olunduğunu Küçükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamını, alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava edilmiştir.

Davalılar vekili , savunmasında özetle; müvekkili ... A.Ş.'nin taşıma ilişkisinde sadece acente sıfatıyla yer aldığını, bu sıfatla navlun faturasının düzenlenmesi nedeniyle sadece acente sıfatıyla dava açılabileceğini, müvekkilin akdi taşımacı olmadığını, navlun faturasını düzenlenmesinin akdi taşıyıcılık için yeterli olmadığını, konşimentoda taşıyıcının ... şirketi, taşıyıcının acentesinin .., teslim acentesinin ise ... A.Ş. olarak yer aldığını, ...

Şirketinin görevinin varma adresinde emtiayı gemiden alarak alıcısına teslim etmek ve taşımadan kaynaklanan ücretleri tahsil etmek olduğunu, konşimentoda taşıyıcı acentesi olarak yer alan ...'nin, taşımaya ilişkin navlun faturasını ... A.Ş. adına düzenlediğini, yapılan giderlerin navlun ile birlikte alıcı ... Tic. Ltd.

Şti.'ne fatura edildiğinden bu müvekkilinin taşıma ilişkisinden asil olarak sorumlu tutulamayacağını, TTK'nın 1185. maddesine uygun şekilde ve süresinde müvekkiline veya taşıyana yapılmış bir hasar ihbarı bulunmadığını, hasarın deniz taşıması sırasındaki ıslanmadan kaynaklandığının gümüş nitrat testi ile tespit edilebileceğini, hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiğini gösteren bir delil bulunmadığını, aksine eksper raporunda ifade edildiği üzere, hasarın yükleme veya boşaltma sırasında meydana gelmiş olabileceğini, kaldı ki taşınan emtiada hasar bulunmadığını, iddia edilen hasarın emtiada değil emtianın ambalajında olduğunu,

ambalaj hasarından ise taşıyıcının sorumluluğunun olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...uyuşmazlık konusu istemin, konteynerden kaynaklanan ıslaklık sebebiyle bir kısım eşyanın ambalajının hasarlanmış olmasından dolayı taşıyanın sorumlu olup olmadığı noktasına dayandığı, ... tarafından düzenlenen ... numaralı ve 20.12.2015 tarihli konişmento incelendiğinde, yükletenin ABD'de yerleşik Precor, gönderilenin ve ihbar adresinin ... Dış Tic. Ltd.

Şti,/ İstanbul, varma limanı acentesinin ... A.Ş. olduğu ve toplam 214 kapta ve brüt 13.623v42 kg. ağırlığındaki spor malzemeleri emtiasının ... ve ... nolu 2 adet 40' HC kapalı tip konteyner içerisinde ABD'nin Tacoma limanından İstanbul'a taşınmak üzere ... isimli gemiye yüklendiği davalı ... konişmentoyu taşıyan sıfatıyla imzalamış olduğundan fiili taşıyan sıfatma sahip olduğu, davalı ...

A.Ş.'nin de düzenlemiş olduğu fatura dava konusu taşımanın navlun ücretine ilişkin olduğundan davalının akdi taşıyan sıfatına sahip olduğu, konşimento üzerinde bulunan shipper's load stow and count kaydından emtianın konteyner içerisine yüklenmesi, istiflenmesi, sabitlenmesi ve sayımı ve bilahare konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat yükleten tarafından gerçekleştirilmiş olduğunun anlaşıldığı, davalı ... A.Ş tarafından dava dışı alıcı sigortalı ... Tic. Ltd.

Şti. adına düzenlenen 08.02.2016 tarih ve ... notu fatura incelendiğinde, ... nolu konişmento tahtında 214 koli muhteviyatı emtianın Washington'dan İstanbul'a kadar olan taşınmasını üstlendiği, toplam navlun karşılığı olarak 9.380,00 USD tutarında ücretin faturaya yansıtılmış olduğu ve fatura üzerindeki bilgilerin konşimentodaki bilgiler ile örtüştüğünün anlaşıldığı, dosyada mevcut 11.02.2016 tarihli tutanakta; '11.02.2016 tarihinde ... Antrepoya gelen ... Tic. Ttd.

Şti. ne ait ... konteyner numaralı ... plakalı aracın mühürü tarafımızca kırılmıştır, ürünlerin tahliyesi sırasında IS kap (Koşu Bandı) Urun ambalajında ıslaklık, ezilme ve yırtık olduğu tespit edilmiştir.' ifadelerinin bulunduğu, tutanağın ...

Hizmetleri Depo Sorumlusu ile yetkilendirilmiş gümrük müşaviri ... tarafından imzalandığı, ambalajlardaki ıslaklığın deniz suyu mu yoksa tatlı su mu olduğunu gösteren gümüş nitrat testinin eksper tarafından tatbik edilmemiş olduğu, somut olayda konteynerle ilgili olarak düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına dosya içerisinde rastlanmadığı, dosyada, gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra konteynerin limandan çıkışı esnasında ve/veya kara nakliyesi için teslim alındığı esnada düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına da rastlanmadığı,

davacı delilleri arasında sunulan tutanakta da konteynerin dış görünüşüne ve hasarlı olduğuna dair bir beyan bulunmadığı, dava konusu konteynerin 20.12.2015 tarihinde ABD'nin Tacoma limanından gemiye yüklendiği, yolda bir aktarma limanında ... isimli gemiye aktarıldığı, geminin 06.02.2016 tarihinde Ambarlı limanına vardığı ve liman sahasında istife alındığı, akabinde Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'nün 09.02.2016 tarihli beyannamesi ile Ambarlı limanından çekilerek 11.02.2016 tarihinde Mira antrepoya getirildiği,

dosyada mevcut belgelerden emteadaki ıslaklık hasarının, ilk defa konteynerin gönderilenin deposunda yapılan incelemede ortaya çıktığı hususunun 11.02.2016 tarihli tutanaktan anlaşıldığı, TTK m. 1185/1 gereğince haricen belli olan hasarın en geç teslim sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi gerektiği, dosyada ihtarname başlığıyla dava dışı gönderilen tarafından düzenlenmiş bir hasar bildirimi bulunduğu, bu belgenin davalı taşıyana gönderilmiş olup olmadığının anlaşılamadığı,

teslimden 12 gün sonra yapılan hasar bildiriminin de süresinde yapılmadığının kabul edilmesi gerekeceği, taşıyana süresinde veya hiç hasar bildiriminde bulunulmaması halinde TTK m. 1185/4 gereğince, taşıyanın eşyayı konişmentoda yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eşyada bir hasar veya zıya söz konusu ise bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten kaynaklandığının kabulü gerekeceği, kaldı ki dosyadaki bilgi ve belgelerde, emtianın ambalajındaki ıslaklığın deniz suyundan mı yoksa tatlı sudan mı kaynaklandığını gösteren gümüş nitrat testinin ise sigorta eksperi tarafından yapılmadığı,

dava dosyasına getirilen maddi vakıanın, emtianın suyla ıslanmış olduğu hususu olduğu, hasardan taşıyanı sorumlu tutan davacının emtianın hangi aşamada ıslandığını da ispat etmesi gerekeceği olayda, ıslanma zararının taşıyanın sorumlu olduğu süreçte meydana geldiğinin ispat edilememesi nedeni ile davalı taşıyanın sorumlu tutulamayacağı..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Davalının iyi halde teslim aldığı emtiayı iyi halde teslim etme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, yükün taşımacının hakimiyeti altında iken ıslanarak hasarlandığını, mahkemece hasar ihbarının usulüne uygun olmadığının kabul edildiğini, hasar ihbarı usulüne uygun olmasa dahi diğer dillerin değerlendirilerek karar verilmesi gerektiğini, yükün deniz yoluyla taşınmasına ilişkin tüm aktarmalarının taşımacının sorumluluğunda olduğundan, aktarmalar sırasında oluşan hasardan da taşımacının sorumlu olduğunu, emtianın limanda tahliyesinden sonra 11.02.2016 tarihinde antrepoya getirildiğini,

konteynerin antrepo yetkilerince açılması sırasında taşınan koşu bandı emtiasının ambalajlarının ıslak, nemli ve yırtık olduğunun belirlendiğini, yapılan ekspertiz incelemesinde de hasarın aktarma sırasında oluşabileceğinin belirlendiğini, ambalaja ilişkin hasar bedelinin ödenerek sigortalının haklarına halef olunduğunu, taşımanın davalılarca gerçekleştirildiğini, davalıların sağlam olarak teslim aldıkları emtiayı sağlam olarak teslim etmekle yükümlü olduklarını, hasarın tespitinden sonra sigortalı tarafından hasarın davalı ...

Lojistik'e ihtarname ile bildirildiğini, TTK'nın 1184.maddesinde hasar incelemesinin yetkili uzmanlarca yapılması gerektiğinin düzenlendiğini, eldeki davada da bu tespitin eksper tarafından yapıldığını, hasar tespiti alanında uzman tarafsız ve bağımsız eksperlerce yapıldığından TTK'nın 1185/2.maddesi uyarınca bildirime gerek bulunmadığını, buna rağmen yine de hasarın taşımacıya bildirildiğini, hasar ihbarının süresinde yapılmaması halinde de diğer delillerin değerlendirilerek karar verilebileceğinin bir çok Yargıtay kararı ile kabul edildiğini,

Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödeme yapan davacının ödediği bedelin rücuen tahsili için başlattığı ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı tarafından dava dışı sigortalıya ait 214 koli spor malzemesi 20.12.2015 başlangıç tarihli nakliyat abonman sigorta poliçesi ile taşıma rizikolarına karşı sigorta örtüsü altına alınmıştır. Poliçede yükleme tarihi 20.12.2015 olarak gösterilmiş olup, ABD'nin Everett limanından yüklenen emtianın Ambarlı limanına taşımasını davalı ... Şirketi üstenmiştir. Davalı ... konişmentoyu taşıyan sıfatıyla imzalamıştır. Davalı ...

A.Ş ise fatura düzenleyerek navlun ücreti tahsil ettiğinden akdi taşıyıcı sıfatı bulunmaktadır. Hasar sonrası düzenlenen 28.04.2016 tarihli ekspertiz raporunun incelenmesinde, antrepoda incelenen emtiaların taşındığı konteynerlerin incelenemediği, konteynerde taşınan 13 koli emtianın ambalajının nemli ve yırtık olduğu, ayrıca paletlerinin nemlenmeden dolayı yer yer küflenmiş olduğu belirlenmiştir.

Ambalajların açılarak yapılan kontrollerde içindeki koşu bandlarınında gözle görülebilir bir hasar bulunmadığı, emtianın satılabilir duruma getirilmeleri için ambalajlarının ve paletlerinin yenilenmesi gerektiği belirlenmiştir. Eksper raporu ile belirlenen 5.675,12 TL hasar bedeli denerek sigortalının haklarına halef olunmuştur. Küçükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile yapılan ödemenin tahsili talep edilmiş, ödeme emrinin tebliği üzerine süresinde borç ve ferilerine itiraz edilmesi sonucu takibin durduğu, davanın süresinde açıldığı anlaşılmıştır. TTK'nın 1185. maddesi gereğince, ziya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Ziya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin üç gün içerisinde yapılması yeterlidir.

Aynı maddenin 4. fıkrasında, eşyanın ziya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir ziya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur.

Şu kadar ki bu karinenin aksi ispat olunabilinir.Buna göre somut olayda, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, hasarın TTK'1185/1 maddesine uygun şekilde taşıyana ihbar edildiğine yahut TTK'nın 1185/2 maddesine uygun olarak tarafların katılımıyla mahkemece inceleme yapıldığına dair bir belge ya da bilgi bulunmamaktadır. Dava konusu emtia, ABD'den Ambarlı limanına deniz yoluyla taşınmış ve yolda aktarma yapılmıştır.

Konşimentoda bulunan "Shipper's Loat Stow and Count" kaydından emtianın konteyner içerisine yüklenmesi, istiflenmesi, sabitlenmesi, sayımı ve konteyner kapaklarının mühürlenmesi işlerinin bizzat yükleten tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Davalıların taşımasını üstlendiği, 214 koli spor malzemesi emtiası kapalı konteyner içerisinde taşıyıcıya teslim edilmiştir. Konteyner varma limanında gemiden tahliye edilmiş ve antrepoya alınmıştır.

Dosyadaki tespitlere göre gemi 06.02.2016 tarihinde Ambarlı limanına varmış olup, emtia 09.02.2016 tarihli gümrük beyannamesi ile Ambarlı limanından çekilerek 11.02.2016 tarihinde ... antrepoya getirtilmiştir. Bu tarihte antrepoda konteyner mühürü kırılmış tahliye sırasında 13 kap koşu bandı emtiasının ambalajında ıslaklık, ezilme ve yırtık oluştuğu, depo sorumlusu ve gümrük müşaviri tarafından belirlenmiştir.

Ekspertiz raporu 28.04.2016 tarihinde düzenlenmiş olup, ambalaj hasarına 5.675,12 TL olduğu belirlenmiştir. Görüldüğü gibi, konteynerin teslimi anında konteynerde herhangi bir kırık veya arıza bulunduğuna ilişkin bir tutanak bulunmadığı gibi teslimden sonra taşımacının yokluğunda düzenlenen tutanak usulüne uygun bir hasar ihbarı niteliğinde değildir.

Yapılan tespitte ıslak koliler üzerinde gümüş nitrat testi yapılmamış bu nedenle ıslaklığın tuzlu sudan kaynaklandığı belirlenmemiştir. TTK'nın 1178 ve devamı maddelerinde taşıyanın sorumluluğu düzenlenmiş olup, taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür.

Taşıyan eşyanın ziyaı ve hasarından veyahut geç tesliminden doğan zararlardan, ziya, hasar veya teslimde gecikmenin eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumludur. Aynı Kanun'un 1185. maddesinde hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazısı olarak bildirilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Somut olayda, teslim sırasında veya süresinde emtiada hasar olduğuna ilişkin bir bildirim yapılmaması nedeniyle emtianın kural olarak sağlam şekilde alıcısına teslim edildiği kabul edilmelidir. Ancak, taşıyıcı lehine oluşan bu karinenin aksi her zaman ispat edilebilir.

Yük üzerinde inceleme yapılarak düzenlenen ekspertiz raporunda hasarın konteyner içerisinde yükleme mahallinde yapılan yüklemeler sırasında veya konteynerin yükleme mahalli ile boşaltma mahalli arasında yapılan yükleme, boşaltma veya aktarma sırasında meydana geldiği değerlendirilmiştir. Temin edilen konteynerde emtiayı hasara uğratacak nitelikte bir ayıp bulunduğu usulüne uygun şekilde kanıtlanmamıştır.

Konşimentodaki kayda göre yükleme, istifleme ve sabitleme işlemlerinin sigortalı tarafından yapıldığı açıktır. Islanma sonucu ambalajda oluşan hasarın deniz taşıması sırasında oluştuğu gümüş nitrat testi veya başka bir delille kanıtlanmamıştır.

Bu durumda, emtianın taşıma sırasında veya taşıyıcı tarafından temin edilen konteynerdeki bir ayıp nedeniyle hasara uğradığı kanıtlanmadığından ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesi yerinde olup, davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf nedenlerinin reddi gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca, dava konusunun değerine göre karar kesindir.