İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/363 K.2026/370

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/363 Esas

KARAR NO : 2026/370

DAVA

Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 29/11/2019

KARAR TARİHİ : 21/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkillerinin murisi olan ---------- 10/11/2009-02/12/2009 tarihleri arasında ---------- Ünvanlı işverenin --------- bulunan şantiyesinde montajcı olarak saat ücreti net 10,95 Katar Riyali üzerinden çalıştığını, ücretine ilave olarak fazla mesai, üç öğün yemek, barınma, uçak bileti ve şantiye ile lojman arası ulaşım giderleri de işveren tarafından karşılandığını, son maaş bordrosu ve --------- çalışacak Türk işçileri ile yabancı işveren arasında geçerli iş sözleşmesini eklediklerini, murisin işveren nezdindeki çalışma sırasında iklim şartları ve işin ağırlığı sebebiyle 02/12/2009 tarihinde vefaf ettiğini,

müvekkillerine murisin vefatı sebebiyle hiçbir ödeme yapılmadığını tüm bu nedenlerle müvekkillerinden -------- için 100,00 TL maddi ve 75.000 TL manevi tazminatın ölüm tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketten tazmine, müvekkillerinden------- için 100,00 TL maddi ve 75.000,00 TL manevi tazminatın ölüm tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketten tazmine, müvekkillerinden --------- için 40.000 TL manevi tazminatın ölüm tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketten tazmine,

müvekkillerinden ---------- için 40.000 TL manevi tazminatın ölüm tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketten tazminine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket tarafından 6.08.2007 başlangıç ve 6.02.2010 bitiş tarihi --------- poliçe numaralı İşveren Sorumluluk Sigorta Poliçesi tanzim edildiğini, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 15. Maddesi uyarınca, sigorta sözleşmesi den doğan bütün talepler on yılda zaman aşımına uğrayacağından davanın zamanaşımı sebebiyle reddini talep ettiklerini, müvekkili şirket ile dava dışı --------- arasınla işveren sorumluluk sigorta poliçesi akdedildiğini, işbu dava nezdinde müvekkili şirket'in sorumluluğunun işveren sorumluluk sigortası genel şartları ile,

müvekkili şirket nezdinde tanzim edilen işveren sorumluluk poliçesi uyarınca belirleneceğini, tanzim edilen poliçe uyarınca, davacılar murisinin müvekkili şirket'in sigortalısı olan ----------, sosyal sigortalı olması halinde müvekkili Şirket'in sorumluluğu doğabileceğini, dava konusu kazanın iş kazası sayılması gerektiğini, işveren mali mesuliyet poliçesini tanzim eden şirketin ancak ve ancak Sosyal Sigortalar Kanunu'na tabi işçilerin geçirecekleri iş kazalarını kapsadığını tartışmaya yer olmayacak şekilde ortaya koyduğunu, dava dilekçesinde de ikrar edildiği üzere davacılar murisinin ---------- mevzuatına göre çalıştırıldığı,

çalışanın-------sigortalılık vasfının bulunmadığı ve bu nedenle olayın 5510 sayılı yasa kapsamında iş kazası sayılamayacağı tespiti Yargıtay tarafından onanarak kesinleştiğini, hal böyle iken, İşveren Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları ve müvekkili şirket nezdinde tanzim edilen poliçede teminat altına alınmayan söz konusu olay kapsamında müvekkili Şirket'in sorumluluğunun bulunmadığını, aksi düşünülse dahi müteveffanın kalp krizi sebebi ile vefat ettiğini, bu durumun salt işyerinde gerçekleşmiş olmasının iş kazası kapsamında değerlendirilemeyeceğini,

kabul anlamamına gelmemek kaydı ile müvekkili şirketin sorumlu tutulabilmesi için iş veren --------- ye atfedilecek bir kusurun varlığının gerektiğini beyanla.

Öncelikle haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, kusur oranlarının yetkili merci tarafından tanzim edilmesine, davacıların, ölen kişinin kendisine destek olduğu hususunu ispatına, ölüm nedeniyle -------- herhangi bir gelir elde edilip edilmediğinin sorulmasına ve gelir elde edilmişse olası tazminattan mahsubuna; aksi halde davacı tarafa ----------- (veya ilgili kuruma) karşı dava açması için önel verilmesine; açılacak bu yeni dava sonuçlanıncaya kadar da, mahkeme huzurundaki işbu davada bekletici mesele yapılmasına, Harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, işveren sorumluluk sigortasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Mahkememizin 04.12.2019 Tarih ve --------- Esas ve----------- karar sayılı görevsizlik kararı ile dava dosyası İş mahkemesine gönderilmiş olup, ---------- sayılı Görevsizlik kararı ile dava dosyası mahkememize tevzi edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişi heyeti tarafından verilen raporda özetle; " İşveren mali mesuliyet sigortası sigortalının kusur sorumluluğuna bağlı teminat veren bir sigorta olduğu.

İşverenin çalışanına işin sağlık ve güvenlikle yapılması için gerekli ortam ve koşulları sağlayıp sağlamadığı, Çalışana verilecek işin sağlık durumuna uygun olup olmadığının sağlık işe giriş sağlık raporu ile belirlenip belirlenmediği v.s hususlara göre kusur durumunun belirlenmesi gerekeceği, İşverenin (onun kusuru oranında sorumluluğunu üstlenen sigortacısının) tazminattan sorumlu tutulabilmesi,

İş Kanunu'nun ve İş Sağlığı Ve Güvenliği Yönetmeliğinin öngördüğü önlemlerin iş yerinde alınmış olup olmadığının saptanması ile mümkün olup, işverenin kusurlu olup olmadığı ve varsa kusur oranının uzman bilirkişiler tarafından düzenlenecek kusur raporu ile tespit edilmesi gerektiği, İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminattan işverenin (onun kusuru oranında sorumluluğunu üstlenen sigortacısının) sorumlu tutulabilmesi için olayın iş kazası olması yeterli olmayıp, işverenin, iş güvenliği önlemlerini alma ve özen gösterme yükümlülüğüne aykırı davranışı veya ihmal gösterdiğinin kanıtlanması gerektiği,

Kusur durumu dışlanmış hali ile davacı --------- nihai ve gerçek maddi zararının maddi zararının 1.652.462,26 TL olduğu, Kusur durumu dışlanmış hali ile ----------- nihai ve gerçek maddi zararının 197.216,08TL olduğu, Temerrüt başlangıcının dava tarihi ve faiz nev'inin yasal faiz olduğu," şeklinde rapor sunulmuştur.

Bilirkişi heyeti tarafından verilen ek raporda özetle; " Zamanaşımı itirazının Mahkemece düzenlenen 13.9.2022 tarihli ön inceleme duruşmasında, reddedilmesi sebebiyle bu konunun bilirkişi incelemesinin kapsamı dışında tutulduğu. Davanın işçinin murisleri tarafından doğrudan sigorta şirketine karşı açılması sebebiyle olayda uygulanması gereken hukukun MÖHUK'un 27. maddesine göre değil fakat MÖHUK'un 24. maddesine göre tayin edilmesinin gerektiği.

MÖHUK'un 24. maddesi uyarınca sigorta sözleşmesine uygulanacak hukukun sigorta şirketinin işyeri hukuku olan Türk hukuku olduğu. Öncelikle sigorta poliçesi hükümlerinin uygulanacağı; ancak sigorta poliçesi hükümlerinin MÖHUK'un 24. maddesi uyarınca uygulanacak olan Türk sigorta mevzuatına aykırı olması halinde Türk sigorta mevzuatının emredici hükümlerinin dikkate alınacağı.

Yabancılık unsuru taşıyan davalarda olayların ve hukuki ilişkilerin nitelendirmesinin--------- tabi olduğu; bu nedenle --------- gerçekleşen kalp krizi sonucu ölüm olayının iş kazası sayılıp sayılmayacağının Türk hukukuna göre nitelendirileceği; dosyada mevcut 13.3.2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda Yargıtay içtihatları ve ---------- Genelgesi kapsamında kalp krizinin iş kazası olarak kabul edildiği; ---------- Genelgesi uyarınca kalp krizinin iş kazası olarak kabul edilmesinin gerektiği; --------- ile --------- arasında sosyal güvenlik antlaşmasının olmadığı;

müteveffanın iş sözleşmesinin 12. maddesi uyarınca ----------- sosyal güvenlik mevzuatına tabi olması; üstelik 5510 sayılı Kanun'un 4(1)(a) maddesi uyarınca --------- ile arasında sosyal güvenlik antlaşması bulunmayan ülkelere çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin sigortalı sayılması sebebiyle gerek iş kazası gerekse sigortalı sayılma şartlarının somut davada gerçekleştiği;

dosyada mevcut 13.3.2025 tarihli bilirkişi heyeti kök raporunda ---------- maddi zararının 1.652.462,26 TL ve ---------- maddi zararının 197.216,08 TL olduğu ve kök raporda maddi tazminat hesabı yönünden değişiklik gerektiren bir hususun bulunmadığı sonucuna varılması sebebiyle yeniden tazminat hesaplanmasına gerek olmadığı kanaatinin hasıl olduğu; ancak bu konudaki nihai kararın Mahkemenizin takdirinde olduğu " şeklinde rapor sunulmuştur.

Bilirkişi heyeti tarafından verilen ikinci ek raporda özetle. "Zamanaşımı itirazının Mahkemece düzenlenen 13.9.2022 tarihli ön inceleme duruşma tutanağında, reddedilmesi sebebiyle bu konunun bilirkişi incelemesinin kapsamı dışında tutulduğu. Davanın işçinin murisleri tarafından doğrudan sigorta şirketine karşı açılması sebebiyle olayda uygulanması gereken hukukun MÖHUK'un 27. maddesine göre değil fakat MÖHUK'un 24. maddesine göre tayin edilmesinin gerektiği.

MÖHUK'un 24. maddesi uyarınca sigorta sözleşmesine uygulanacak hukukun sigorta şirketinin işyeri hukuku olan Türk hukuku olduğu. Öncelikle sigorta poliçesi hükümlerinin uygulanacağı; ancak sigorta poliçesi hükümlerinin MÖHUK''un 24. maddesi uyarınca uygulanacak olan Türk sigorta mevzuatına aykırı olması halinde Türk sigorta mevzuatının emredici hükümlerinin dikkate alınacağı.

Yabancılık unsuru taşıyan davalarda olayların ve hukuki ilişkilerin nitelendirmesinin lex fori'ye tabi olduğu; bu nedenle --------- gerçekleşen kalp krizi sonucu ölüm olayının iş kazası sayılıp sayılmayacağının Türk hukukuna göre nitelendirileceği; dosyada mevcut 13.3.2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda Yargıtay içtihatları ve --------- Genelgesi kapsamında kalp krizinin iş kazası olarak kabul edildiği; --------- Genelgesi uyarınca kalp krizinin iş kazası olarak kabul edilmesinin gerektiği; -------- ile --------- arasında sosyal güvenlik antlaşmasının olmadığı;

müteveffanın iş sözleşmesinin 12. maddesi uyarınca Katar sosyal güvenlik mevzuatına tabi olması; üstelik 5510 sayılı Kanun'un 4(1)(a) maddesi uyarınca --------- ile arasında sosyal güvenlik antlaşması bulunmayan ülkelere çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin sigortalı sayılması sebebiyle gerek iş kazası gerekse sigortalı sayılma şartlarının somut davada gerçekleştiği, Davacı --------- nihai ve gerçek maddi zararının maddi zararının 1.800.689,98 TL olduğu, Davacı --------- nihai ve gerçek maddi zararının 516.443,64 TL olduğu, " şeklinde rapor sunulmuştur.

İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 1.maddesinde.

"Bu poliçe, işyerinde meydana gelebilecek iş kazaları sonucunda işverene terettüp edecek hukuki sorumluluk nedeniyle işverene bir hizmet akdi ile bağlı ve Sosyal Sigortalar Kanununa tabi işçiler veya bunların hak sahipleri tarafından işverenden talep edilecek ve Sosyal Sigortalar Kurumu'nun sağladığı yardımların üstündeki ve dışındaki tazminat talepleri ile yine aynı Kurum tarafından işverene karşı iş kazalarından dolayı ikame edilecek rücu davaları sonunda ödenecek tazminat miktarlarını, poliçede yazılı meblağlara kadar temin eder.

Sigorta poliçesinde Sosyal Sigortalar Kanununun sağladığı yardımların üstündeki ve dışındaki tazminat talepleri teminat kapsamında kabul edilmiştir..." şeklindedir.

Uyuşmazlığa konu somut olayda; müteveffa --------- 10/11/2009-02/12/2009 tarihleri arasında ---------- işçi olarak çalıştığı,dava dışı işveren tarafından davalı neznidne 06/08/2007-06/02/2010 tarihleri arasın kapsar şekilde işveren sorumluluk sigortası düzenlendiği, müteveffanın 02/12/2009 tarihinde kalp krizi neticesinde vefat ettiği anlaşılmıştır. Öncelikle olayın -------- meydana gelmesi sebebiyle uygulanacak hukukun tespit edilmesi ve müteveffanın kalp krizi sebebiyle ölümünün iş kazası sayılarak poliçe teminat limiti kapsamında olup olmadığının tespiti gerekmektedir. ---------- istinabe yoluyla İş Kanunu getirtilmiş ve bilirkişi incelemesi yaptırtılmıştır.

Yabancılık unsuru taşıyan sözleşmelere uygulanacak hukuk MÖHUK’un 24-29. maddeleri

arasında düzenlenmiştir. MÖHUK’un 24. maddede genel olarak sözleşmeden doğan borç

ilişkilerine uygulanacak hukuk tespit edilmiş; ayrıca 25. maddede taşınmazlara ilişkin

sözleşmelere; 26. maddede tüketici sözleşmelerine; 27. maddede iş/hizmet sözleşmelerine; 28.

maddede fikrî mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmelere; 29. maddede ise eşyanın taşınmasına

ilişkin sözleşmelere uygulanacak hukukun tespiti ile ilgili kanunlar ihtilâfı kurallarına yer

verilmiştir. MÖHUK’da 25-29. maddeler arasında düzenlenen sözleşmeler hariç, diğer

sözleşmelere hangi devletin hukukunun uygulanacağı MÖHUK’un 24. maddesine göre

belirlenecektir . O halde sigorta sözleşmelerine

uygulanacak hukuk MÖHUK’un 24(1). maddesine göre belirlenecektir. Bu madde uyarınca

sigorta sözleşmesine uygulanacak hukuk taraflarca seçilebilir. Fakat somut davada sigorta

poliçesinde hukuk seçimi yapılmamıştır. Bu durumda uygulanacak hukuk, MÖHUK’un 24(4).

maddesine göre belirlenecektir. Bu madde uyarınca sigorta sözleşmesinde ağırlıklı edim veya

karakteristik edim borçlusunun işyeri hukuku uygulanacaktır. Sigorta sözleşmesinde

karakteristik edim veya diğer ifadeyle ağırlıklı edim, sigortacının edimidir ve uygulanacak hukuk

sigortacının işyeri hukukudur.

Somut olayda sigorta sözleşmesine uygulanacak olan hukuk Türk hukukudur, zira sigortacının

işyeri--------.İş sözleşmesinin 12. maddesi uyarınca --------- sosyal

güvenlik mevzuatına tabidir. Üstelik 5510 sayılı Kanun’un 4(1)(a) maddesi uyarınca

--------- ile arasında sosyal güvenlik antlaşması bulunmayan ülkelere çalıştırılmak üzere

götürülen Türk işçileri sigortalı sayılmaktadır ve -------- ile --------- arasında sosyal

güvenlik antlaşması yoktur. Müteveffa ----------, bir hizmet akdi ile işverene bağlı

olarak çalışıyordu. ---------- Sosyal Güvenlik mevzuatına tabiydi. Kalp krizi işyerinde

meydana gelmiştir. Dolayısıyla davalı vekilinin iddiasının aksine İşveren Mali Mesuliyet

Sigortası Genel Şartları’nın 1. maddesinde aranılan şartlar gerçekleşmiştir.

Tüm bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde müteveffanın kalp krizi sebebiyle ölümü iş kazası olup poliçe teminatına dahil olup eldeki davada Türk Hukukunun uygulanması gerekmekte olup aktüer bilirkişi tarafından da davacılar maddi zarara ilişkin tazminat talepleri hesaplanmış ve davacının ıslah dilekçesi doğrultusunda maddi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmiştir. Kabulüne karar verilen tazminatlara temerrüt tarihinden itibaren avans faizi işletilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56. maddesi gereğince ağır bedensel veya ölüm halinde zarar görenin veya ölenin yakınlarına manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebileceği ifade edilmiştir. Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi hükmüne göre; hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır.

Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 51. maddesi gereğince hakim, tazminatın biçimini ve tutarını belirlerken, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önünde tutmak zorundadır.

Dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacıların murisinin geçirmiş olduğu iş kazası sebebiyle vefat ettiği, bu kaza nedeniyle davacıların maddi ve manevi zarara uğradıkları, kazanın meydana gelmesinde işçinin kusurunun bulunmadığı,

davacıların ızdırabının bir nebze olsun hafifletilebilmesi için zenginleşmeye sebebiyet vermeyecek ölçüde lehlerine manevi tazminata hükmedilmiştir.Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 326. maddesinin “Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır.” şeklindeki 2. fıkrasının “manevi tazminat davaları yönünden”, “mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamanın kanunilik şartını sağlamadığı” gerekçesiyle iptaline ilişkin ----------- sayılı kararının gereğini yerine getirmek üzere Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası,

yürürlükten kaldırılmıştır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda davanın reddedilen kısmı yönünden davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemiştir. Yargılama giderleri davalı üzerinde bırakılmıştır.