İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/760 K.2024/803

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/760

KARAR NO : 2024/803

DAVA

Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali

DAVA TARİHİ : 08/11/2023

KARAR TARİHİ : 06/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesiyle özetle; davalı Koooperatif Şirketinin. 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu, Kooperatifler Kanunu ve Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş karşılıklı sigorta şirketidir.

Müvekkilimizin ise bahsi geçen kooperatif şirketine ortaklığı bulunmakta iken, davalı kooperatif tarafından 12.05.2023 günü yapılan olağan genel kurul toplantısında usul ve yasaya aykırı olarak kararlar alındığını, bu kararlar aleyhine bazı kooperatif ortakları tarafından iptal davası açıldığını, davaların halihazırda ---- Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ---- sayılı dosyası ile derdest olarak devam etmekte olduğunu, bahsi geçen 12.05.2023 tarihli olağan genel kurulunda alınan 12 numaralı karar ile;

“…Kooperatifin öz varlıklarının ekside olması nedeni ile genel kurula karşı gerekli bilgilere verilerek Kooperatifin ana sözleşmesine ve Kooperatifler Kanununa uygun olarak bilanço zararlarının ortaklar tarafından karşılanması gerektiği bu konuda yönetim kuruluna yetki verilmesi oya sunuldu 2 olumsuz oya karşılık 22 kabul olumlu oy (oyçokluğu) ile kabul edildi…” şeklinde karar alındığını, bahsi geçen karara karşı birçok üye tarafından açılan iptal davası devam etmesine rağmen,

davalı kooperatif tarafından mevcut davalar neticesinde verilecek kararın sonucu beklenmeden işlemler yapılmaya başlandığını ve karar doğrultusunda üyelerden mali yükümlülükleri yerine getirmesi istendiğini, bu kapsamda; müvekkiline yönelik ---- Noterliği’nin 15.08.2023 tarih ve ----- yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderildiğini ve genel kurul kararı doğrultusunda ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmesi istendiğini, sonrasında ise,---- Noterliği’nin 20.09.2023 tarih ve ----- yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek mali yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle kooperatif ortaklığından çıkarılmasına karar verildiğini,

dava konusu ortaklıktan çıkarma kararının.

Kooperatifler Kanununun 52. maddesine ve Ana sözleşmenin 37.maddesine açıkça aykırı olduğu gibi, aynı zamanda 53. Maddenin son fıkrasına da açıkça aykırı nitelik taşımakta olduğunu, Kooperatifler Kanununun 53/son fıkrasına göre, iptal davası sonucu verilecek karar bütün ortakları için bağlayıcı nitelik taşımakta olduğunu, dolayısıyla da; henüz daha genel kurul kararına ilişkin devam eden iptal davası karara bağlanmadan, dava konusu edilen kararlara istinaden işlemlerin yapılmaya devam edilmesi ve müvekkilinin ortaklıktan çıkarılmasına karar verilmesi hukuka ve mevzuat hükmüne açıkça aykırı olduğunu, ayrıca.

Kooperatif Kanunu 16. Maddesinin 2. Fıkrası. "Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir". Şeklinde olduğunu, bu madde kapsamında, müvekkilinin ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin karar doğrudan yönetim kurulu tarafından alındığını, genel kurul tarafından bu konuda karar alınmadan doğrudan yönetim kurulunca karar alınması kararın batıl nitelikte olduğunu göstermekte olduğunu, ayrıca;

ihraç kararına gerekçe gösterilen ek ödeme süresinde kooperatif hesabına gönderildiğini, müvekkilinin de ortaklıktaki toplam pay miktarınca 9.000 TL davalı kooperatif hesabına ödeme yaptığını ancak davalı tarafından kötüniyetli olarak yapılan ödeme müvekkilinin hesabına iade edildiğini, iade edilen tutar tekrar gönderildiğini, buna rağmen davalı taraf ödeme külfeti yerine gelmesine rağmen ihraç kararı verdiğini, ihraç kararının yok hükmünde olduğunu tüm bu nedenlerle müvekkilinin kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin olarak verilen 19.09.2023 tarih ve----- karar numaralı yönetim kurulu kararının iptaline,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. 1163 sayılı Kanun’un “Sınırlı Sorumluluk” başlıklı 30. maddesi ile “Ana sözleşmeye, kooperatif borçları için her ortağın kendi payından fazla olarak şahsen ve belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacakları hususunda bir hüküm konabilir. Ortakların tek başına sorumlu olacakları miktar kooperatifteki paylarının tutarı ile orantılı olarak da gösterilebilir.

İflasın sonuna kadar bu sorumluluk iflas idaresi tarafından ileri sürülür.” düzenlemesi yapıldığını, buna göre, ortak kooperatif borçları için sermaye payının dışında ana sözleşme ile ek olarak sınırlı sorumlu kabul edilmekte olduğunu, 12/05/2023 tarihli Genel Kurulda bilanço zararının ortaklar tarafından karşılanması ve bu konuda Yönetim Kuruluna yetki verilmesine karar verildiğini, ana sözleşmenin 'Ortaklık payı dışındaki ödemeler ve ek ödeme yükümlülüğü' başlıklı

madde 21 "Bilanço açıkları, yedek akçelerden ve bunların yetmemesi haline göre oluşturulan özel fondan karşılanamadığı takdirde ortaklar bilanço açıklarını kapatmada kullanılmak şartıyla sermaye paylarının bir katına kadar ek ödeme ile yükümlüdürler.

Ortaklardan istenecek ek ödemeler toplamı, o yılın bilanço açığı miktarını geçemez." şeklinde ortaklar sermaye payından başka ve ek olarak sorumlu tutulmakta olduğunu, ana sözleşme madde 37'nin "Genel Kurulun toplanabilmesi ve gündemdeki konuları görüşebilmesi için, Genel Kurula katılma hakkına sahip olanların en az 1/10’unun şahsen veya temsilen, toplantıda hazır bulunması gerekir. İlk toplantıda nisap temin edilemediği takdirde, ikinci toplantıda nisap aranmaz.

Genel Kurulda kararlar, oylama sırasındaki mevcudun yarıdan fazlasının oyu ile alınır. Ancak kooperatifin dağılması, diğer bir kooperatifle birleşmesi veya anasözleşmede değişiklik yapılması ile ilgili kararlar fiilen kullanılan oyların üçte iki çoğunluğu ile alınır. Sorumluluk hükümlerinin değiştirilmesine ilişkin genel kurul kararlarında 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 52 nci maddesi hükmüne göre işlem yapılır.

" olup Kooperatifler Kanunu madde 52 ise "Ortakların şahsi sorumluluklarının ağırlaştırılması veya ek ödeme yükümleri ihdası hakkında alınacak kararlar için bütün ortakların 3/4'ünün rızası gereklidir." şeklinde düzenleme getirdiğini, ilgili genel kurulda karar oy birliği ile alındığını ayrıca kararın niteliği kooperatifin dağılması, diğer bir kooperatifle birleşmesi veya anasözleşmede değişiklik yapılmasına dair olmaması nedeni ile halihazırda 1163 S.lı Kanun madde 52 ile belirtilen oranlara ihtiyaç bulunmamakta olduğunu, ana sözleşme madde 14 "Mali yükümlülüklerini 30 gün geciktirmeleri üzerine,

yönetim kurulunca ortağın bildirdiği tebligat adresine yapılacak ihtarı takip eden 10 gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yine aynı kurulca ve aynı şekilde ikinci ihtar yapılır. İkinci ihtarı takip eden bir ay içerisinde de yükümlülüklerini yerine getirmeyenler. Çıkarma kararı gerekçeli olarak Yönetim Kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere on gün içinde notere tevdi edilir.

Bu kayıtların elektronik ortamda tutulması, izlenmesi ve ilgilere tebliği de mümkündür." şeklinde olduğunu ve ortaklıktan çıkarma halinin açıklandığını, 30/05/2023 tarihli mektupla 12/05/2023 tarihli Genel Kurulu Kararının bildirildiğini ve konu hakkında 14/07/2023 tarihli ilk ihtar çekildiğini, ilk ihtar gereği ilgili ortak tarafından yerine getirilmemiş olduğunu ve 15/08/2023 tarihli 2. ihtar çekildiğini,

ikinci ihtar ile de yükümlülüklerini yerine getirmeyen ortaklar yönünden ortaklıktan çıkarma gündemi ile Yönetim Kurulu'nun toplandığını ve oy birliği ile ortaklıktan çıkarma kararı verildiğini ve işbu kararın onaylı örneği notere tevdi ile ilgililere tebliğ edildiğini, 1163 S.lı Kanun Madde 16 ile "(1)Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar...

(3)Ana sözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir." şeklinde ortaklıktan çıkarılma esaslarının düzenlendiğini ve ana sözleşmedeki düzenleme ve yapılan işlem kanuna uygun olduğunun aşikar olduğunu davanın açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, 1163 S.lı Kanun madde 16 ile "Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir.

Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır." ortaklıktan çıkarılma kararına itiraz süreci açıklandığını, ana sözleşme madde 14 ile de paralel bir düzenleme yapıldığını, bu maddenin "Ortak, çıkarma kararının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir veya Genel Kurula itiraz edebilir.

Bu itiraz, ilk toplanacak Genel Kurula sunulmak üzere Yönetim Kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarma kararı kesinleşinceye kadar devam eder." şeklinde olduğunu tüm bu nedenlerle açılan davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce; ----- Ticaret Sicili Müdürlüğü'nden Sınırlı Sorumlu ---- Karşılıklısigorta Kooperatifi'nin tüm sicil kayıtları ve kooperatif ana sözleşmesi, ----- Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nden davalı ---- - Kooperatifin, ana sözleşmesi ile davaya konu 19/09/2023 tarihli ---- karar nolu yönetim kurulu karar tutanağı, davalı kooperatiften davacının, üyelik ve ihraç sürecine ilişkin tüm belge ve bilgilerler ile 19.09.2023 tarih ve ---- sayılı yönetim kurul karar toplantı tutanağının onaylı sureti,

davacının kooperatif üyeliğinden ihraç kararına dayanak birinci ve ikinci ihtarlar ile ihtar kararlarının tebliğine ilişkin tebliğ şerhine havi evrakların okunur onaylı suretleri, davacı ortağın yıl ve yıl aidat ve gecikme faizi tahakkuk ve ödemelerini gösterir onaylı muavin defter suretleri, kooperatifte davacı ile aynı durumda olan ortak bulunup bulunmadığı,

varsa ne şekilde işlem yapıldığına ilişkin kayıtların ve davacıya ihraç kararının tebliğine ilişkin tebliğ mazbatasının okunur onaylı sureti istenilmiş, gelen belgeler dosya arasına alınmış, ---- Asliye Ticaret Mahkemesi'nden ----- Esas sayılı dosya UYAP üzerinden celp edilerek incelenmiştir.

Dava; davacının davalı kooperatif ortaklığından çıkartılmasına ilişkin 19/09/2023 tarihli----- nolu yönetim kurulu kararının iptali istemine ilişkindir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 16/4 maddesi "Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir." hükmünü ihtiva etmekte olup buna göre davanın ön şartı, ihraç kararının tebliği tarihinden itibaren davanın 3 aylık hak düşürücü süre içinde açılmış olmasıdır.

Davalı kooperatif yönetim kurulu 19/09/2023 tarihli ----- sayılı kararı ile, davacının kooperatif ortaklığından çıkarılarak çıkarma kararının noter vasıtası ile tebliğine karar verilmiş olup ----Noterliğinin 20/09/2023 tarih ve ----- yevmiye sayılı ihtarnamesi ile çıkarma kararı tebliğe çıkmış olup davacıya tebliğ tarihini gösteren evrakın taraflarca dosyaya sunulmaması nedeniyle tebliğ tarihi tespit edilememiş, ancak noter işlem tarihi ile dava tarihi arasında dahi 3 aylık yasal sürenin dolmadığı görülmekle, davanın yasal 3 aylık hak düşürücü süre içinde 08/11/2023 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık, davacının, ihracına yönelik davalı kooperatif yönetim kurulunca alınan kararın usul ve yasaya uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

"...Akçalı yükümlülüklerini yerine getirmeyen ortakların ihraç prosedürü, 1163 sayılı Yasa'nın 27., yapı kooperatifleri tip anasözleşmesinin 14. maddelerinde etraflıca hükme bağlanmış bulunmaktadır. Anılan düzenlemelere göre ortağın ihraç edilebilmesi için, yasa ve anasözleşmeye uygun şekilde ihtar edilmesi ve ayrıca ihtara konu edilen borcun gerçeği yansıtması gerekmektedir.

Ortağın tebliğ edilen her iki ihtarnamede bildirilen borç miktarının aynı olması, farklı ise bunun nedeninin ihtarnamelerde açıklanması, borç miktarında tereddüde meydan verilmemesi ihtarnameye uyulmaması halinde ne gibi bir yaptırım uygulanacağının açıkça gösterilmesi zorunludur.

Aksi halde ortağın 1163 sayılı Yasa'nın 16 ve 27. maddelerine uygun olarak temerrüde düştüğü kabul edilemeyeceğinden ihracı da yasaya uygun sayılamayacaktır (Yargıtay --- Hukuk Dairesinin ---- Esas ----- Karar sayılı ilamı).

"...1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve davalı kooperatif anasözleşmesinin 14. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, mahkemece öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, ilk ihtarnamenin ödemesi 30 gün geciktirilmiş borcu içerip içermediği, böyle bir borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda bir aylık sürenin verilip verilmediği,

bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği tespit edilmelidir. Tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir..." (Yargıtay ----.

Hukuk Dairesinin ---- Esas, ----Karar sayılı ilamı).Belirtilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde; davacı tarafça dava dilekçesinde---- Noterliği’nin 15.08.2023 tarih ve ----- yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderildiği ve genel kurul kararı doğrultusunda ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmesinin istenildiği, sonrasında ise,----Noterliği’nin 20.09.2023 tarih ve ----- yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek mali yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle kooperatif ortaklığından çıkarılmasına karar verildiği iddia edilerek söz konusu ihtarname örnekleri dosyaya ibraz edilmiş olup.

Mahkememizce davalı kooperatife yazı yazılarak davacının kooperatif üyeliğinden ihraç kararına dayanak birinci ve ikinci ihtarların ve tebliğine ilişkin evrakların okunur ve onaylı suretleri istanilmiş, kooperatif yazı cevabında gönderilen evrakların istenilen hususları kapsamadığı görüldüğünden aynı hususta davalı vekiline ihtarlı tebligat gönderilmek suretiyle ihraç kararına dayanak birinci ve ikinci ihtarların ve tebliğine ilişkin evrakların onaylı suretlerini sunmak üzere kesin süre verilmiş, davalı kooperatif vekili tarafından istenilen belgelerin sunulmadığı görülmekle;

dosya kapsamından Kooperatifler Kanunu 16. ve 27. Maddesine uygun olarak davacı üyeye iki ihtar gönderilip usul ve yasaya uygun olarak temerrüde düşürüldüğü hususunun ispatlandığı kabul edilemeyeceğinden ihraç kararının da yasaya uygun sayılamayacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.Ayrıca, davacıya gönderilen 15/08/2023 tarihli ikinci ihtarnamade, ödenmesi belirtilen borç miktarının da açık ve anlaşılır, net olmadığı görüldüğünden geçerli bir ihtarnameden söz edileyemeyecektir.Bu itibarla; davalı kooperatifin ihraç kararının Kooperatifler Kanunu 16. ve 27. maddesine uygun olarak verildiği tespit ve ispat edilmediğinden,

bu haliyle alınan ihraç kararının da yasaya aykırı olduğu kanaatiyle; davanın kabulü ile davacının üyelikten ihracına ilişkin davalı kooperatifin 19/09/2023 tarihli ---- nolu yönetim kurulu kararının iptaline dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM (Yukarıda Açıklanan Nedenlerle):

1-Davanın KABULÜ ile davacının üyelikten ihracına ilişkin davalı kooperatifin 19/09/2023 tarihli---- nolu yönetim kurulu kararının iptaline,

2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu harcın, 269,85 TL tutarlı kısmı dava açılırken davacı tarafından peşin olarak yatırıldığından bakiye 157,75 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan 578,10 TL dava açılış masrafı ve 248,50 TL yargılama masrafından ibaret toplam 826,60 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,