İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/925 K.2025/557

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/925

KARAR NO : 2025/557

DAVA

Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

DAVA TARİHİ : 13/04/2022

KARAR TARİHİ : 09/07/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalılardan-----ait---- plaka sayılı yolcu otobüsünün 23.01.2022 tarihinde karıştığı tek taraflı kaza neticesinde otobüste yolcu olarak bulunan müvekkilinin eşi ------vefat ettiğini, müvekkilinin ise hafif yaralı olarak kurtulduğunu, kazada otobüs sürücüsü de vefat ettiğini, gerek kaza tespit tutanağında gerekse de ------ Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ------ Soruşturma sayılı dosyası kapsamında Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas dairesinden alınan raporda otobüs sürücüsü tamamen kusurlu bulunduğunu,

kazaya sebep olan aracın davalılardan ------ bünyesinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Poliçe No:------) ve yine manevi tazminat klozunu havi Genişletilmiş Otobüs Kasko Sigortası (Poliçe No:------) poliçeleri mevcut olduğunu, bu kapsamda taraflarınca davalı sigorta şirketine 23.08.2022 tarihli dilekçe ile her iki sigorta poliçesi kapsamında tazminat ödenmesi talebiyle başvuruda bulunulduğunu ancak bu başvurudan herhangi bir sonuç alınamadığını,

yapılan arabuluculuk görüşmelerinden de bir sonuç alınamadığını Tahkikat sonucunda müvekkilinin destekten yoksun kaldığının tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anda HMK 107.

Madde gereği arttırılmak üzere 20.000 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı ----- (davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ve poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsiline, 400.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı ------(davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ve poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) müştereken yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ------ vekili cevap dilekçesinde özetle; davada ----- Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili bulunduğunu, kazada illiyet bağının kurulması gerektiğini, müteveffanın desteğinin hesaplanması gerektiğini, SGK tarafından yapılan ödemeler var ise bu ödemelerin mahsubunun gerektiğini, kusur durumunun tespiti gerektiğini, davacı tarafın mütefarik kusurunun söz konusu olduğunu, davada zaman aşımı itirazlarının bulunduğunu beyanla, mahkemenin yetkisizliğine, davanın usulden reddine,

davanın esastan reddine yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ------ vekili cevap dilekçesinde özetle; zararın tespit edilmesi gerektiğini, müvekkilinin sorumluluğunun teminat limiti ve kusur oranı ile sınırlı olduğunu, SGK nın yapmış olduğu ödeme var ise ödenecek tazminattan düşülmesi gerektiğini, müteveffanın yolcu olup kaza tarihi sonrasında otobüslerde emniyet kemerinin takılması zorunlu hale getirilmiş olup müteveffanın emniyet kemeri takılı olmadığı anlaşılmış olduğundan %20 den az olmamak kaydıyla müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini,

talep edilen manevi tazminat bedelleri fahiş olup kabulünün mümkün olmadığını, manevi tazminat zenginleşme sebebi olarak kullanılması gerektiğini beyanla, Usule yönelik itirazların karara bağlanmasına, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, yargılama gideri ve ücreti vekâletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ------vekili 6100 Sayılı HMK’ nın 61. Maddesi uyarınca davanın----- ihbar edilmesini talep etmiş, ihbar talebi ihbar olunan şirkete tebliğ edilmiş, ihbar olunan vekili ihbara cevaplarını yazılı olarak sunmuştur.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış.

İlgili Ticaret Sicil Müdürlüklerinden davalı şirketlerin ticaret sicil kayıtları, ilgili Emniyet Müdürlüklerinden davacının ve müteveffanın sosyal ekonomik durumları araştırılmış, ------ Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğü'nden müteveffa desteğin 23/01/2022 tarihinde geçirmiş olduğu kaza sonucu ölümü nedeniyle eş ve çocuklarına toplu ya da aylık ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise bu ödemeler için kurumun rücu hakkının bulunup bulunmadığı, rücu hakkının bulunması durumunda bu ödemelerin peşin sermaye değerlerinin ne olduğunun bildirilmesi ve müteveffa'nın 23/01/2022 kaza tarihinde SGK' ya tabi bir işte çalışıp çalışmadığı,

çalışıyor ise hizmet cetveli ile işyeri şahsi sicil dosyalarının onaylı suretleri ve davacının vefat eden murisi'nin ölümü nedeniyle bağlanan gelirleri dışında başkaca gelirleri olup olmadığı, buna ilişkin belgelerin onaylı suretleri istenilmiş, ------ dava konusu kazaya karışan -----Plakalı aracın kaza tarihi olan 23/01/2022 İtibariyle hasar dosyası, poliçe örneği ve ödemeye ilişkin dekontları, Türkiye Noterler Birliği Başkanlığı'ndan dava konusu kazaya karışan----- Plakalı aracın kaza tarihi olan 23/01/2022 İtibariyle tescil bilgileri,

---- 23/01/2022 tarihli kaza sonucu hayatını kaybeden ----- okulda çalıştığı dönem bordroları celp edilmiş, ----- Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden 23.01.2022 tarihinde saat 08:41 de meydana gelen trafik kazası ile ilgili olarak; ----- yolu kesimi itibari ile hava şartlarının tespiti, ----- Karayolları Genel Müdürlüğü'nden 23.01.2022 tarihinde meydana gelen trafik kazası ile ilgili olarak; ------ Bağlantı yolu kesimi otoyolun kaza tarihi itibari ile işletmesinin hangi kurum/kuruluşun sorumlu olduğu sorulmuş, ----.

Asliye Ticaret Mahkemesi'nden ----- esas sayılı dosyası, ------.

Asliye Ticaret Mahkemesi'nden ----- esas sayılı dosyası ve ------ Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ----- Sorusturma sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilmiş, dosya mahkememizce resen seçilen bir kusur bilirkişisi ile bir aktüerya uzmanından oluşan bilirkişi heyetinden tarafların tüm iddia ve savunmaları dikkate alınarak davacının desteğinin 23/01/2022 tarihinde geçirdiği kaza nedeniyle davacının uğradığı destek zararı ve tarafların kusur durumuna ilişkin rapor alınarak taraflara tebliğ edilmiş ve itirazlar doğrultusunda ek raporlar alınarak taraflara tebliğ edilmiştir.

Davacılar vekili 07/05/2025 tarihli talep artırım dilekçesi ile davaya konu maddi tazminat tutarını 6.165.815,05 TL olarak artırmış ve talep arttırım dilekçesi davalılara tebliğ edilmiştir.

Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma maddi tazminatı ve manevi tazminat taleplerine ilişkindir.

Davanın dayanağı, TBK'nin 49/1, 53/1 f.-3.bent ve 55/1, 2918 sayılı KTK'nin 99/1. Maddeleridir. Dosya kapsamına göre, kaza 23/01/2022 tarihinde, dava dışı sürücü -----sevk ve idaresindeki ----- plakalı otobüs ile yerleşim yeri dışında, gündüz vakti karlı havada seyir

halinde iken direksiyon hakimiyetini kaybederek yol

dışı kalıp sürüklendiği ve maddi

hasar, yaralanma ve ölüm ile neticelenen trafik kazası sonucu davacı desteğinin ölümüne sebep olduğu, mahkememizce alınan ve soruşturma dosyasında alınan ATK kusur raporu ile uyumlu kusur raporuna göre----- plakalı otobüs sürücüsü ----- uygun viteste, düşük hızda, kontrollü ve tedbir alabilecek şekilde seyrine özen

göstermediği, sevk ve idare hatası sonucu direksiyon hakimiyetini kaybederek yol

dışı kalıp sürüklendiği ve 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 47/d

ve 52/b maddelerini ihlal etmek suretiyle dikkatsiz ve özensiz

davranışlarından dolayı kazanın oluşumunda %100 oranında kusurlu olduğu, müteveffa yolcu ----- ise -----plaka sayılı otobüste yolcu konumunda bulunduğu ve kazayı önlemek bakımından

alabileceği herhangi bir önlemi bulunmadığından, kazanın oluşumunda

kusursuz olduğunun belirlendiği görülmüştür.

Dava dışı sürücü ---- sevk ve idaresinde olan------plakalı araç, davalı ------ adına kayıtlı olup, davalı ------. Tarafından hem Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile hem de ile sigortalıdır.

TBK'nun 53/3. maddesi gereği, ölüm neticesi olarak diğer kimseler müteveffanın yardımından mahrum kaldıkları takdirde, onların bu zararını da tazmin etmek lazım gelir. Yasa metninden de anlaşılacağı gibi destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır.

Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir. Yoksun kalınan gerçek destek miktarının tespit edilebilmesi için öncelikle desteğin sağlığında elde ettiği net gelirin doğru saptanması icap eder. Destekten yoksunluk zararının hesabında müteveffanın gelirinin belirlenmesi tazminatın doğru tespitinde önemli bir yer tutmaktadır.

Desteğin kaza tarihi itibariyle mesleği ve geliri tespit edilmelidir. Kişinin herhangi bir işi yoksa, desteğin geliri asgari ücret kabul edilerek, raporun hazırlandığı tarihteki net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılacaktır.

Eğer desteğin gelirinin asgari ücret üzerinde olduğu, bir başka anlatımla herhangi bir işyerinde çalıştığı ya da bir meslek icra ettiği ve asgari ücret üzerinde bir gelir elde edildiği iddia ediliyorsa bunun ispat edilmesi gerekir.Bu ilkeler ışığında hesap bilirkişisi ------ tarafından düzenlenen 15/03/2024 tarihli bilirkişi kök raporu ve hükme esas alınan 19/03/2025 tarihli ek rapor ile Yargıtay -----.

Hukuk Dairesinin, Anayasa Mahkemesi'nin kararı sonrasında verdiği ----- esas, -----karar sayılı güncel ilamı gereğince TRH 2010 tablosu ve prograsif rant yönteminin kullanılması ile bilinmeyen devredeki gelirlerin her yıl için %10 artırılıp, %10 iskonto edilmesi suretiyle hesap yapılmak suretiyle trafik kazasında ölenin eşi olan davacının yoksun kaldığı destekten kaynaklanan maddi zararı 6.165.815,05 TL olarak hesaplanmış, davalı sigorta şirketinin teminat limiti kapsamında söz konusu tazminat miktarlarından sorumlu olduğunun belirlendiği,

aktüerya uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen raporda yapılan hesaplama dosya kapsamına uygun, denetime elverişli ve yeterli bulunmakla hükme esas alınmış, davacının bedel artırım talepleri de dikkate alınarak, maddi tazminat davasının kabulü ile. 6.165.815,05 TL destekten yoksun kalma tazminatının davacıya ödenmesi yönünde karar verilmiştir.

------plakalı araç 01.04.2021-01.04.2022 vadeli ZMSS (Trafik) poliçesi ile davalı ------ tarafından sigortalandığı, Hazine Müsteşarlığınca belirlenmiş olan ZMSS poliçe limitleri

ölüm halinde şahıs başına 500.000,00 TL olduğu, bununla birlikte; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali

Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmeliğin 28/A maddesi gereğince, Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlar

için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçelerinin

teminat limitlerinin, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan ilgili teminat limitlerinin iki katı olacak şekilde uygulanacağı belirtilmekle, ZMSS teminat limiti 500.000,00 TL x 2 katı =

1.000.000,00 TL olarak esas alınmış, Mahkememiz dosyasından önce karara çıkan, aynı kazaya ilişkin -----Asliye Ticaret Mahkemesinin-----. sayılı

kararı ile dava dışı anne ------- yönünden ZMSS teminatı kapsamındaki maddi zarar olarak 229.233,48 TL ve dava dışı baba ----- yönünden ZMSS teminatı kapsamında maddi zarar olarak

112.623,00 TL olmak üzere toplam 341.856,48 TL tutarın hüküm altına alındığı, bu durumda;

şahıs başına bakiye teminat limitinin (1.000.000,00 TL - 341.856,48 TL) = 658.143,52 TL olduğu sonucuna varılarak, davalı sigorta şirketi hükmedilen 6.165.815,05 TL destekten yoksun kalma tazminatı yönünden, ZMSS poliçe teminat limiti 658.143,52 TL ile sorumlu tutulmuştur.------ plakalı araç, aynı zamanda 01.06.2021-01.06.2022 vadeli Kasko poliçesi ile de davalı ------tarafından sigortalanmıştır. İMMS poliçesinin ölüm halinde maddi-bedeni ayrımı yapılmaksızın

teminat limitinin 1.000.000,00 TL olduğu, ancak poliçede teminat limitin şahıs başına mı, kaza başına mı olduğuna dair

açıklama bulunmadığından sigortalı lehine değerlendirme yapmak suretiyle limitin şahıs başına olduğu kabulüne gidilerek, --- Asliye Ticaret Mahkemesinin---. sayılı kararı ile müteveffa -----dava dışı hak sahiplerinden anne ------- yönünden 229.233,48 TL maddi, 200.000,00 TL manevi; baba ------ yönünden 112.623,00 TL maddi, 200.000,00 TL

manevi ve kardeş -------- yönünden 100.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam

841.856,48 TL tutarın hüküm altına alındığ, bu durumda; İMMS şahıs başına bakiye teminat

limitinin (1.000.000,00 TL - 841.856,48 TL) = 158.143,52 TL olduğu

sonucuna varılarak, davalı sigorta şirketi hükmedilen 6.165.815,05 TL destekten yoksun kalma tazminatı yönünden, İMMS poliçe teminat limiti 158.143,52 TL ile sorumlu tutulmuştur.Davacının manevi tazminat istemi yönünden yapılan değerlendirmede;TBK'nın "manevi tazminat" başlıklı 56/2.maddesinde "Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır.Bu yasal hüküm gereğince, hükmedilecek para,

zarara uğrayanda manevi huzur duygusunu doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer işlevi olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararın karşılanması da amaç edinilmemiştir. O halde, tazminatın miktarı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerektiği kadar olmalıdır.

Hakim, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Manevi tazminat takdir edilirken, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli, davacının uğradığı zararın kapsamı, davalının sorumluluğunun niteliği, kusur oranları ve özellikle caydırıcı bir etki doğuracak düzeyde olması gerektiği de göz önünde tutularak, meydana gelen trafik kazası sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla olay tarihindeki paranın alım gücüne uygun düşen tutarlara hükmedilmesi gerekmektedir.Bu açıklamalar doğrultusunda, tüm dosya kapsamı göz önünde bulundurularak,

ölenin eşi olan davacı yönünden, müteveffanın ölümü nedeniyle elem ve ızdırap söz konusu olacağından, sosyal ve ekonomik durumları nazara alınarak sebepsiz zenginleşmeye mahal vermeyecek şekilde davacı taraf talebinin tam kabulü ile uygun miktar manevi tazminata hükmedilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuş, 400.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 23/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı -----Şirketinden tahsili ile davacıya ödenmesine dair karar verilmiş, yukarıda sigorta limitleri yönünde yapılan açıklama gereği de sigorta limitleri tükenmiş olduğundan,

davalı sigorta şirketi yönünden açılan manevi tazminat davasının reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur.