İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/805 K.2024/194

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/805 Esas

KARAR NO:2024/194

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 25/10/2022

KARAR TARİHİ: 07/03/2024

----maddesine göre --- adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız----- Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasında dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

DAVA/TALEP;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı şirketin, davacı şirketten kimyevi madde satın aldığını ve bedelini ödemediğini, buna ilişkin davalının; ----- olmak üzere toplamda 296.870,75- TL tutarlı faturalardan kaynaklanan cari hesap borcu bulunduğunu, fatura da malların teslimi ile birlikte davalı şirket ------ teslim edildiğini, fakat davalı şirketin hiçbir surette malların karşılığı bedeli ödemediğini, ----dosya ile ödeme emri gönderildiğini ---- tarihinde tebliğ olduğunu, 28.09.2022 tarihinde borca, faizine ve fer’ilerine itirazda bulunduğunu, ancak davalı borcunu ifa etmediğini,

kötü niyetli bir şekilde hiçbir hukuki dayanak olmaksızın itirazda bulunarak davacı şirketin haklı alacağını engel olmaya çalıştığını, izah edildiği ve Mahkeme’nin resen takdir edeceği üzere; ------ icra dosyasındaki borçlunun itirazının kaldırılmasını ve icra takibinin devam edilmesini, davalı borçlunun kötüniyetli olmasından ötürü %20’den aşağı olmamak üzere inkar tazminatını davacı şirkete ödemesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenilmesini, fazlaya dair her türlü hakkın saklı kalması kaydıyla talep ve dava etmiştir.

CEVAP /TALEP:Davalı tarafından 6100 Sayılı HMK'nin 322/1 maddesi atfıyla aynı yasanın 126-131 maddeleri kapsamında cevap dilekçesi verilmemiştir. Davalı vekili duruşmalarda davanın reddine karar verilmesi gerekiğini savunmuştur.

DELİLLER

---- sayılı dosyası, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Son Tutanağı, Ticaret Sicil Kayıtları, Ticari Defter ve Belgeler, ------ Formları, Faturalar, Bilirkişi Raporu, dosyadaki sair bilgi ve belgeler.

İDDİA VE SAVUNMA KAPSAMINDA UYUŞMAZLIĞIN NİTELİĞİ VE VAKIALARA GÖRE DELİLLERİN TARTIŞILIP DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE SONUÇLARI :Dava, 2004 Sayılı İİK'nin 67.maddesi gereğince açılmış İtirazın İptali, takibin devamı ve tazminat istemine ilişkindir.

(Ticari Satımdan Kaynaklanan)6100 Sayılı HMK'nin 316 ilâ 322 maddelerinde düzenlenen basit yargılama usulüne tabi işbu davada mahkememizce dilekçeler aşaması tamamlanmış ve usulüne uygun olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak öncelikle arabuluculuk başta olmak üzere HMK'nin 114.maddesinde sayılan genel dava şartları, harç ve hak düşürücü süre gibi hususlar incelenmek suretiyle ön inceleme duruşması icra edilmiş ve uyuşmazlık belirlenmiştir.

Akabinde daha önce arabuluculuk sürecinden sonuç alınamadığı anlaşılmakla bu kez, esasları, süreci ve hukuki sonuçları açıklanarak taraflar sulh olmaya davet ve teşvik edilmelerine karşın, duruşmada hazır bulunan davacı vekilinin sulh yoluyla çözüme gitmek istemediklerine yönelik beyanı üzerine tahkikata geçilerek deliller toplanıp incelenmiş, değerlendirilmiş, tahkikat işlemleri yerine getirilip bitirilmiş ve son celse duruşmada hazır bulunan taraf vekillerinden tahkikata ve esasa ilişkin son sözleri dinlenip zapta geçilerek aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.

Öncelikle davaya esas------ sistemi üzerinden dosyaya eklenerek içeriği incelenmiştir. Yapılan incelemede icra dosyasının davanın tarafları ve konusu ile uyumlu olduğu, itiraz üzerine takibin durdurulduğu görülmüştür. Ayrıca tarafların ticaret sicil kayıtları dosyaya kazandırılmış ve bağlı bulundukları vergi dairelerine ayrı ayrı müzekkereler yazılarak tarafların vergi kayıtları ve uyuşmazlığa ait olduğu ---- formları celbedilmiştir.

Dosyaya mübrez Arabuluculuk tutanağına göre de hukuk uyuşmazlıklarında dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecinin yerine getirildiği ve anlaşma sağlanamaması üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

2004 Sayılı İİK'nin 67.maddesinde; -----Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. ------- Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın ------ yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır. -----Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır. ------------- Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır." hükmü bulunmaktadır.

Bu hükümden haretketle; takip alacaklısı tarafından ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olan takip borçlusuna karşı açılan itirazın iptali davasının konusu, icra takibi konusu edilen alacaklar olup, davanın amacı itirazla duran takibin devamını sağlamaktır.

İtirazın iptali davası, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabidir...İtirazın iptali davası, icra takibine sıkı sıkıya bağlı; itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir.

6100 Sayılı HMK'nin Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklıMADDE 222 - (1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ----- diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.----- Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır, düzenlemesine yer verilmiştir.

Yapılan açıklamalar, anılan yasal düzenlemeler, toplanan deliller ve yapılan yargılama sonucunda somut olaya bakıldığında; ------------ dosyasından davalı-borçlu hakkında satış sözleşmesi kapsamında düzenlenen faturalara dayalı olarak icra takibi başlatıldığı ,icra takibe yapılan itiraz üzerine icra takibinin durdurulduğu ve bir senelik yasal hak düşürücü süre içinde işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Zira 2004 sayılı İİK'nin 67/1. maddesine göre alacaklı, itirazın iptali davasını itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde açabilir. Hükümde öngörülen bir yıllık süre, hak düşürücü süre niteliğinde olup, hükmün açık lafzı gereği itirazın alacaklıya tebliğ edilmesi ile başlar. Diğer bir ifade ile, itiraz alacaklıya Tebligat Kanunu hükümlerine göre usulüne uygun olarak tebliğ edilmemiş ise bir yıllık süre başlamaz.

Alacaklının itirazı bir şekilde öğrenmiş olması ve dahi (icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasının talep edilmesi dışında) bir takım icra işlemleri yapmış olması da bir yıllık süreyi başlatmaz ------------Bilindiği üzere itirazın iptali davaları, takibe sıkı sıkıya bağlı olup, uyuşmazlığın icra takibine dayanak yapılan belgelerle sınırlı olarak incelenip çözümlenmesi gerekir.

Dolayısıyla eldeki somut uyuşmazlığın da dosyada bulunan faturalar kapsamında çözülmesi gerekmektedir. Faturadan kaynaklanan itirazın iptali davalarında ispat yükü alacaklı olduğunu iddia eden davacı üzerindedir.

Mahkememizce bu şartlara göre açılan işbu dava üzerine taraf teşkili sağlanarak işin esasının incelenmesine geçilmiş, taraf vekillerince gösterilen deliller toplanmış, tarafların bağlı bulunduğu vergi dairelerinden uyuşmazlığın tabi olduğu 2022 yılına ait BA-BS formları getirtilmiştir.

Taraflar arasında ticari satım ilişkisi bulunduğu ve bu kapsamda faturalar düzenlendiği ,takibin temelinin de fatura alacağından kaynaklandığı anlaşılmakla, 6102 Sayılı TTK'nin 83-85 ve 6100 Sayılı HMK'nin 222. maddeleri kapsamında inceleme gün ve saati belirlenerek taraf şirketlerin ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak rapor alınmasına karar verilmiş ve bu minvalde dosya ------- resen seçilen alanında yetkin bir bilirkişiye tevdi edilmiştir.

Bilirkişi -------- tarafından davacının ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 19.09.2023 tarihli raporda özetle. 1. Ticari Defterlerin Usule Uygun Tutulup, Tutulmadığı Yönünden: Davacı şirketin ibraz ettiği, 2022 yılı ticari defterlerin. T.T.K m.64,66, V.U.K. m.220- 226’ ve 1 Sıra No’lu Elektronik Defter Genel Tebliğine göre Defteri Kebir ile Yevmiye defterlerini GİB onaylı beratlarını süresinde almış olduğu görülmüştür.

Davalı --------yılı ticari defterlerinin incelemesi bakımında, incelemeye gün ve saattin belirlenmesi için davalı vekili ile iletişime geçilmiş, tarafıma ticari defterlerinin bulunduğunun belirtildiği adreste kimsenin bulunmadığı, ay sonunda muhasebe birimin şirkete geldiğinden, e. defter tabi olduğundan 2022 yılı ticari defterlerinin mail ile iletileceği bilgisi verilmiştir.

Davalı vekili ile tekrar görülmüş mail yolu ile 2022 yılı e.defter talep edilmiş ise rapor teslim tarihi itibariyle davalı tarafından ticari defterleri ibraz edilmediğinden davalı defter incelemesi yapılamamıştır. 2. Takip Konusu Alacak Yönünden: Davacının incelenen ticari defterlerine göre takip tarihi itibariyle davalından olan alacağının -----olduğu iş bu alacağın; ----- tarihli, ------ tutarlı kur farkı faturası ile ------tutarın oluşturduğu görülmüştür.

Davacı şirketin ticari defterlerinin incelenmesinde, davalı şirket aleyhine mükerrer ve hatalı kayıtların girildiği tespit edilmiş olup, detaylı açıklamalar aşağıda yapılmıştır.

Davacı şirketin kendi defterlerinde ----- tarihinde,------ alacaklı gözükürken, 29.08.2022 tarihinde “Kur farkı ayarlaması” açıklaması ile toplam ------ tutarında kayıt girilerek 158.544,29 TL alacaklı duruma geçtiği, buna ilaveten 31.08.2022 tarihinde, işbu kur farkı ayarlaması açıklamalı kayıt tutarı kadar, ------- tutarında kur farkı faturası düzenlenmiş olduğu tespit edildiğinden, 29.08.2022 tarihinde girilen kayıtların mükerrer olduğu tespit edilmiştir.

Davacı şirketin defterlerinde, kur farkı ayarlaması yapılan tarih olan, 29.08.2022 tarihinde USD Döviz satış kurunun 18,1892 TL olduğu, davacı şirketin 5.874,19 USD tutarında alacaklı gözüktüğü tutarın TL karşılığının işbu tarihte 106.846,82 TL (5.874,19 USD *18,1892 TL) olduğu, davacı şirketin 53.463,98 TL (106.846,82 TL- 53.382,84 TL) tutarında kur farkı faturası düzenlemesi gerekirken, hatalı olarak 105.161,46 TL tutarında kur farkı faturası düzenlemiş olduğu görülmüştür.

Takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, Çek ile yapılan ödemede çekin ticari defterlere kayıt edildiği tarihlerde ki Resmi Gazete'de yayımlanan -------- efektif alış kuruna göre yapılan hesaplamada davacının davalından olan takip tarihi itibariyle alacağının 140.011,76 TL olduğu, işbu alacağın, -------- tutarlı faturadan bakiye alacağının 53.382,84 TL, ------ tutarlı kur farkı faturasından alacağının 53.463,95 TL olduğu. ------ tutarlı faturadan kaynaklı alacağının 33.164,97 TL olduğu.

3. Faiz Yönünden: Takip alacaklısı davacı taraf 07.07.2022 tarihli icra takibinde 296.870,75 TL alacağına 4.943,93 TL işlemiş faiz ve asıl alacağına takip tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesini talep etmiştir. Dosya kapsamında, davacının davalıyı takip tarihinden önce temerrüde düşürdüğüne dayanak belge bulunmadığında, işlemiş faiz talebi hakkında takdir sayın mahkemenindir, yönünde görüş ve hesap bildirilmiştir.

Mahkememizce işbu rapor taraf vekillerine usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir. Davacı vekili tarafından rapora karşı itiraz edilmeyerek rapor gereği 296.870,75 TL alacak üzerinden karar verilmesi talep edilmiştir. Davalı vekili tarafından ise dosyaya beyan dilekçesi sunularak adres bildirildiğinden davalı defterlerinin de incelenmesi gerektiği ileri sürülerek rapora itiraz edilmiştir.

Bilirkişi raporunda her ne kadar davalının defterlerini ibraz etmediği ayrıntılı olarak açıklansa da mahkememizce hukuki dinlenilme hakkı ve karşı ispat hakkı kapsamında yeniden inceleme günü tayin edilmiş ve davalının inceleme günü doğrudan doğruya defterlerini mahkememizde hazır etmesine karar verilmiş ve işbu karar sonuçları davalı şirkete ve davalı vekilini ayrı ayrı davetiye gönedirilerek ihtar edilmiştir.

Buna karşın davalı şirket tarafından inceleme günü ticari defter ve belgeleri getirilmemiş ve buna ilişkin tutanak tutulmuştur. Buna karşın müteakip duruşmada davalı vekili tarafından yeniden süre talep edilmiş mahkememizce işbu talep reddedilmiştir.

Zira davalı tarafın taleplerinin ve yargılama sırasındaki davranışlarının HMK'nin 29.maddesindeki dürüstlük kuralına, aynı yasanını 30.maddesindeki usul ekonomisi ilkesine ve Av.Kanunun 2/1.2.maddesindeki düzenlemeye aykırılık teşkil ettiği de ifade edilmelidir.

Mahkememizce bu kapsamda yapılan değerlendirmede öncelikle taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin sabit olduğu, davacının ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu ve delil niteliği taşıdığı, davalı taraf ticari defterlerini ibraz etmediğinden davacının ticari defterlerinde kayıtlı alacağın ispat edilmiş olduğu, davacının ticari defterlerine göre davalıdan takip tarihi itibarıyla alacağının 140.011,76 TL olduğu tespit edilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki; davacı vekili tarafından tanık gösterilmiş ise de kesin delil niteliğindeki ticari defterler karşısında işbu tanıkların ispat için gösterilen vakıalara bakıldığında sonucu hiçbir etkisi görülmediğinden dinlenmelerine gerek görülmemiştir. Binaenaleyh; davacı şirketin davada gösterilen asıl alacağa ilişkin davasını.

TMK'nin 6 ile HMK'nin 190 ve 222/3 maddeleri nazarında kendi ticari ticari defterlerindeki kayıtlar, mevcut bilirkişi raporu ve dosyaya mübrez tüm deliller de gözetildiğinde kısmen ispatladığı sonuç ve kanaatiyle; dosyaya sunulan sözü geçen bilirkişi raporunun da gerekçeli, denetime açık, hüküm kurmaya elverişli, yeterli ve yerinde olduğu kabul ve takdir edilerek davacının davasının kısmen kabulü ile,

icra takip dosyası ve taleple bağlılık ilkesi, TBK'nin 117/1 maddesi gereğince temerrütün icra takibiyle oluşması ve TTK'nin 16/1 maddesine göre tarafların tacir sıfatı taşımaları nedeniyle kabul edilen asıl alacağa avans faizi uygulanması gerektiği de denetlenip gözetilerek davalı-borçlunun, ---------sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile icra takibinin, asıl alacağa (140.011,76 TL) takip tarihinden itibaren yıllık %15,75 ve değişen oranlarda ticari işlerde temerrüt faizi uygulanmak suretiyle 140.011,76 TL üzerinden devamına,

fazlaya ilişkin (156.858,99 TL) talebin/davanın reddine karar verilmiştir. --------Davacı tarafın İcra İnkar Tazminatı İsteğine ilişkin yapılan değerlendirmede ise; ------- kazanmış uygulamasına göre itirazın iptali davalarında İİK’nin 67/2. maddesi çerçevesinde alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için usulüne uygun şekilde yapılmış bir icra takibinin bulunması, borçlunun süresi içerisinde ödeme emrine itiraz etmesi, alacaklının bir yıl içinde itirazın iptali davasını açması ve davasında haklı çıkarak inkar tazminatı talep etmiş olması gereklidir.

Burada borçlunun itirazının kötü niyetle yapılmış olması ve alacağın bir belgeye bağlanmış bulunması koşulları aranmamaktadır. Bu yasal koşullar yanında takibe konu alacağın likit olması da zorunludur. Her uyuşmazlığın kendine özgü somut özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likit olup olmadığı belirlenirken, alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir.

Buna göre likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması, başka bir ifadeyle borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Gerek borç gerekse borçlu bakımından bu koşullar mevcut ise ortada likit bir alacak bulunduğu kabul edilmelidir.

Somut olayda tespit edilen asıl alacağın varlığı ve miktarının tartışmalı olması, davacının kısmen haklılığına toplanan deliller ve yargılama sonucunda hukuki yorumla belirlenmesi, bir miktar alacak yönünden istemin reddedilmesi karşısında davalı-borçlu yönünden icra takip dosyasına konu mevcut asıl alacak/borç likit/muayyen olmadığından İcra İflas Kanunu'nun 67/2.maddesi gereğince koşulları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.6100 Sayılı HMK'nin 332/1 maddesine göre, 323. maddesinde sayılan yargılama giderlerinden ise.

Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Son Tutanağı içeriğine göre davalı şirketin temsilcisinin /vekilinin toplantıya katılmadığı anlaşılmakla özel yasa niteliğindeki Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-11 maddesi düzenlemesi gereği genel yasa niteliğindeki HMK'nin 326/1. maddesi gereğince tamamen davalı şirket sorumlu tutulmuştur.

Ayrıca Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2. maddeleri gözetilerek dava öncesi ------- bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin de yargılama gideri kapsamında davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına da karar verilmek suretiyle 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddeleri gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.