İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/991 K.2025/978

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/991 Esas

KARAR NO: 2025/978

DAVA

İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 30/12/2024

KARAR TARİHİ: 11/12/2025

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk ----Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

DAVA/TALEP;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı tarafın tacir olup oto kaporta ve boya hasarlı araç onarımı işiyle iştigal ettiği, davalının ise tacir sıfatıyla personel servis aracı işletmeciliği yaptığı, davalıya ait ---- plakalı aracın trafik kazası sonucu hasar görmesi üzerine davalının aracını, trafik sigortası kapsamında onarılması talebiyle davacıya getirdiği ve sigorta şirketiyle anlaşmalı olan davacının,------numaralı hasar dosyası üzerinden onarım işlemlerine başladığı belirtilmiştir.

Onarım sürecinin sigorta şirketi ve eksper onayıyla tamamlandığı, işin bitimini müteakip sigorta şirketi tarafından hasar bedelinin davalının hesabına ödendiği, davacının ise gerçekleştirdiği onarım hizmeti karşılığında davalı adına ------ bedelli fatura düzenlediği,

buna karşın davalının fatura bedelinin tamamını ödemeyerek yalnızca 15.000 TL ödeme yaptığı, faturaya süresi içinde herhangi bir itirazda da bulunmadığı ileri sürüldüğünü, davacı, bakiye alacağını sözlü olarak talep etmesine rağmen davalının borcunu ödemediğini, bunun üzerine----- esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının ise haksız ve mesnetsiz şekilde takibe itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiğini belirttiğini, zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulduğu,----- numaralı dosyasında davalının usulüne uygun davete rağmen toplantıya katılmadığı ve sürecin anlaşmama ile sonuçlandığı ifade edildiğini,

davacı, aracın sigorta şirketinin belirlediği usul ve kapsamda eksiksiz şekilde onarıldığını, onarımın eksper onayıyla tamamlandığını ve sigorta ödemesinin davalının hesabına yapıldığını, bu nedenle davalının icra takibine yönelik itirazlarının soyut, ispata muhtaç ve haksız olduğunu ileri sürerek, faturaya dayalı ve likit nitelikteki alacak bakımından itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Son Tutanağı, -----esas sayılı dosyası, Nüfus Kayıtları, ----Araç Kaydı, Tarafların Vergi Dairesi kayıtları ve ---Yılına Ait ----- Formları,-----Müdürlüğü Müzekkere Cevabı, ------ Müzekkere Cevabı, --- poliçe ve hasar dosyası, dosyadaki sair bilgi ve belgeler.

CEVAP /TALEP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle davanın görev yönünden reddi gerektiğini, davacı -----esnaf odasına kayıtlı olduğunu, TTK uyarınca tacir niteliğinde olmadığını, davalının aracı trafik kazası neticesinde hasarlanması sonrasında onarılmak üzere davacıya bırakıldığını, davacı tarafından aleyhine başlatılan icra takibinde borçlu olduğu herhangi bir rakam bulunmadığını, işbu sebeplerle icra takibinin hukuka aykırı olduğunu, açıklanan ve mahkemece re’sen nazara alınacak sebepler neticesinde; itirazın iptali davasının reddi ile % 20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Dava, 2004 Sayılı İİK'nin 67.maddesi gereğince açılmış itirazın iptali, takibin devamı ve tazminat istemine ilişkindir.

(Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) 6102 sayılı TTK'nin 4/2 maddesi gereğince davanın niteliğine ve değerine göre 6100 Sayılı HMK'nin 316 ilâ 322. maddeleri gereğince basit yargılama usulüne tabi işbu davada Mahkememizce tensip zaptı hazırlanarak taraf vekillerine davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmış ve duruşmaya katılan taraf vekillerinin beyanları dinlenmiş ve görev dava şartına yönelik itiraz da gözetilerek 6100 sayılı HMK'nin 114, 115,

137 ve 138. maddelerinde bulunan düzenlemeler kapsamında Anayasa'nın 141/4 ve 6100 Sayılı HMK'nin 30.maddeleri gereğince çabukluk ve usul ekonomisi ilkeleri de gözetilerek dava şartlarına yönelik (görev dava şartı) yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda aşağıdaki hüküm sonuca ulaşılmıştır. Anayasa'nın 37. maddesine göre "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz".

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesine göre, "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/(1)-c maddesine göre, mahkemenin görevli olması dava şartıdır. 115. maddesine göre ise "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.

Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." Bu yasal çerçevede mahkemelerce görev konusu her aşamada resen gözetilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda dosyanın usul ekonomisi ilkesi çerçevesinde öncelikle görev yönünden tensiben incelenmesi ve sonuçlandırılması gerekmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 4. ve 5'inci maddelerinde ticari dava düzenlenmiş olup TTK'nin 4. maddesine göre bir davanın ticarî dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesince bakılacağı yönünde bir düzenleme bulunması (mutlak ticari dava olması) gereklidir.

Aynı Kanun'un 5'inci maddesinde ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği ve Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Asliye Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişkinin de görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticarî iş sayılan işin, diğeri için de ticarî iş sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticarî dava sayılan davalar haricinde, ticarî davayı ticarî iş esasına göre değil, ticarî işletme esasına göre belirlemiş olup işin ticarî nitelikte olması veya sayılması, davanın ticari dava olarak kabulü için yeterli değildir. 6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır.

Diğer taraftan aynı madde gereğince, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki (6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak) iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, HMK 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkemelerce resen dikkate alınması gerekmektedir.

507 sayılı Kanun, -------- tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 76'ncı maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ve maddenin ikinci cümlesi ile diğer yasaların 507 sayılı Yasaya yaptıkları atıfların 5362 sayılı Yasaya yapılmış sayılacağı açıklanmıştır. Bu durumda 4857 sayılı Yasanın 4 üncü maddesinde 507 sayılı Yasaya yapılan atıf, 5362 sayılı Yasaya yapılmış sayılmalıdır.

Bahsi geçen yeni yasal düzenlemede esnaf ve sanatkâr tanımı değiştirilmiştir.

Yeni yasanın 3 üncü maddesine göre esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun,----- Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dâhil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak belirtilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve anılan yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında; davacının 6102 sayılı TTK'nin 11 ve 12. maddeleri gereğince gerçek kişi tacir olduğu, ancak davalının ---- kayıtlı olduğu, vergi dairesi kayıtlarına göre işletme hesabına göre defter tuttuğunun anlaşıldığı,------- maddesi kapsamında ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan, faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletme olarak tanımlanmış olup davalının buna göre gelirinin esnaf sınırını aşmadığı anlaşıldığından davalının TTK'nin 15.maddesi gereğince esnaf kabul edilmesi gerektiği,

buna göre eldeki uyuşmazlığın 6102 sayılı TTK'nin 4.maddesine göre mutlak ve nispi ticari davalar ile özel kanunlardaki ticaret mahkemelerinin bakacağı davalar kapsamında kalmadığı, işbu eser sözleşmesi kapsamında düzenlenen faturaya dayalı takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasında görevli mahkemenin 6100 sayılı HMK’nin 1 ve 2. maddeleri gereğince genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

Binaenaleyh, 6100 sayılı HMK'nin 114/1-c maddesi uyarınca mahkememizin görevli olmaması nedeniyle; davanın, 6100 sayılı HMK'nin 115/1-2 maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.