İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1073 K.2026/261

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/1073 Esas

KARAR NO: 2026/261

DAVA

Ticari Defter ve Belgelerin Zayi Nedeniyle Belge Verilmesi

DAVA TARİHİ: 25/11/2025

KARAR TARİHİ: 16/04/2026

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız ---- Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan ticari defter ve belgelerin zayi nedeniyle belge verilmesi davasında yapılan tahkikat sonucunda dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

DAVA/TALEP ;Talep edenler vekili talep dilekçesinde özetle; ------ tarihinde beklenmedik bir şekilde vefat ettiğini, defin işlemleri ve yas süreci sonrasında mirasçılar şirketteki hak ve hisselerinin tamamını yine mirasçılardan ----- feragat ettiklerini,------ yetkili müdür atamak için bir araya geldiklerini, şirkete yetkili müdür tescil edilmek istenmiş ancak pay defterinin olmaması nedeniyle tescil yapılamadığını, muhasebeci ile yapılan görüşmelerde şirket defterlerinin vefat eden yetkili müdür----- olduğu tespit edildiğini, mirasçılar, şirket ortağı ve çalışanların tüm aramalarına rağmen şirket pay defteri bulunamadığını,

diğer tüm defter ve belgeler tam olmasına rağmen şirket pay defterine ulaşılamadığını, taraflar bakılacak yer kalmaması nedeniyle----- tarihinde kesin bir şekilde şirketin pay defterinin kayıp olduğu kanaatine vardıklarını, şirketin pay defteri kayıp olduğu için şirkete yetkili müdür atanamadığını, açıklanan neden ve gerekçelerle, şirkete ait pay defterinin bulunamadığı ve kaybolduğu gözetilerek zayi belgesi verilmesini beyan ve talep etmiştir.

CEVAP /TALEP: Talep, HMK'nin 382 (2) e-1(Ticari defterlerin ziyaı halinde belge verilmesi) maddesi gereğince çekişmesiz yargı işidir.

DELİLLER

-----Kayıtları, ----Kayıtları,---- cevap ve Kayıtları,----- yevmiyeli mirasçılık belgesi, ---- yevmiyeli feragatname, Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Talep, 6102 sayılı TTK'nin 82/7 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayi nedeniyle ( pay defteri ) belge verilmesi istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nin 382 (2) e-1 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebi çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385/1 maddeleri gereğince basit yargılama usulü ile 6102 sayılı TTK'nin 82/7 ve 6100 Sayılı HMK'nin 385/2 maddeleri gereğince resen araştırma ilkesine tabidir.

6102 sayılı TTK'nin 82.maddesi uyarınca işbu talep ticari işletmenin bulunduğu yer mahkemesinden istenebileceğinden şirketin ve talep eden temsilcinin merkezine/adresine göre---------- mahkememizin yetkili ve görevli olduğu anlaşılmıştır.

6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 ve TTK'nin 82/7 maddeleri uyarınca resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince; mahkememizce usulüne uygun olarak hazırlanan tensip tutanağı ve buna bağlı olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak ön inceleme duruşması icra edilmiş, talep ve sorun belirlenmiş ve tahkikata geçilerek tahkikat işlemleri yerine getirilmiş, tüm deliller toplanmış, incelenip değerlendirilmiş ve sonuçta son duruşmaya katılan talep edenler vekilinin son sözleri de dinlenip zapta geçilerek aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nin 82. maddesinde belgelerin saklanması ve saklama süresi başlığı altında düzenleme yapılmış bu kapsamda her tacirin ticari defterlerini sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir.

Bilindiği üzere 6102 sayılı TTK 82/7 maddesinde, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin maddede öngörülen hallerde ziyaı halinde zayi belgesi verileceği düzenlenmiş, aynı maddenin 82/1-d maddesinde de, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgelerin, tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olduğu öngörülmüş, Yasa'nın 64/1 maddesinde de defter tutma yükümlülüğüne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

6102 sayılı TTK'nin 64 maddesinin 4. fıkrasına göre de. Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.6102 sayılı TTK'nin 82. maddesinde; belgelerin saklanması ve saklama süresi başlığı altında düzenleme yapılmış bu kapsamda her tacirin ticari defterlerini sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir.

6102 sayılı TTK'nin 82. maddesinin 7. Fıkrasında ' Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren -------- otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.' düzenlemesi bulunmaktadır. Yasada geçen otuz günlük süre; hak düşürücü süre olup resen gözetilmelidir. Eldeki olayda bildirilen öğrenme tarihi esas alındığında talebin süresinde olduğu kabul edilmiştir. ------ yerleşmiş içtihatlarında belirtildiği üzere 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde zayi sebepleri tahdidi olarak sayılmamıştır.

Diğer bir deyişle; maddede geçen "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi" denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceği anlatılmaktadır. Bu meyanda, tacirin elinde olmayan benzer olaylarda maddenin kapsamı içindedir.

Ancak, hangi olaya dayandırılırsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkça aykırı düşmemesi gerekir. ------ Yine tacirin defterlerini gerekli özen ve dikkatle saklaması icap etmektedir. Filhakika, 6102 Sayılı TTK'nin 18/2 maddesine göre her tacirin , ticarethanesine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan hususlar ve anılan yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında; talep eden vekili tarafından ------ pay defterinin şirketin ortağı ve temsilcisi -------- ölümü sonucunda tüm aramalara rağmen bulunamadığı ileri sürülerek, şirketin mirasa bağlı ortaklık payının tescili ve temsilci seçiminin yapılabilmesi için zayi nedeniyle belge verilmesi istenmiştir.

6102 sayılı TTK'nin 64 maddesinin 4.fıkrası gereğince pay defterinin ticari defter olduğu ve yasal neden ve koşulların varlığı halinde zayi nedeniyle iptaline karar verilmesinin mümkündür.

Mahkememizce yapılan duruşmaya göre talep edenlerin beyanları, yapılan gözlem ve murat edilen netice esas alındığında, temin edilen nüfus kayıtlarına göre şirketin yetkili temsilcisinin ------- tarihinde öldüğünün tevsik edildiği, mübrez mirasçılık belgesi ve noter tarafından düzenlenen feragatnameye göre dilekçede yapılan açıklamaların samimi ve inandırıcı olduğu, böylece talep edenlerin elinde olmayan temsilcinin ölümüne bağlı olarak pay defterinin bulunamadığının sabit olduğu,

bu durumun yasadaki gibi ifadesinden hareketle zayi nedeniyle iptal sebebi olarak kabul edilebileceği, pay defterinin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesinin kamusal bir zarara sebebiyet vermediği gibi, şirketin varlığını ve ticari faaliyetlerini salimen sürdürmesi ve ortaklarının haklarının korunması bakımından hukuki, fiili ve kamusal yararlarının bulunduğu sonuç ve kanaati hasıl olmuştur.

Binaenaleyh haklı ve yerinde görülen davanın/ talebin kabulü ile, 6102 Sayılı TTK'nin 82/7 maddesi gereğince --------- pay defterinin zayi nedeniyle iptaline karar verilmek suretiyle zayi belgesi yerine geçmek üzere 6100 sayılı HMK'nin 297/2 maddeleri gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir. -----