İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/508 K.2025/572

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/508

KARAR NO : 2025/572

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali)

DAVA TARİHİ : 17/06/2025

KARAR TARİHİ : 02/07/2025

Bilgileri yukarıda yazılı bono iptaline ilişkin çekişmesiz yargı işinin Mahkememizde tensiben yapılan incelemesi sonunda:

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili tarafından ibraz edilen ve gerekli-yeterli kısımları: "...

KONU

Dilekçemizde sunmuş olduğumuz senetler hakkında TTK’nın 775. md. atfı ile 757. ve 765. maddeleri gereği, öncelikle teminattan muaf olmak üzere ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve bu doğrultuda ödeme yasağı kararı verilerek borçluya muhtıra çıkarılması ve senetlerin iptaline karar verilmesi taleplerinden ibarettir.

AÇIKLAMALAR

KAYBOLAN SENETLERE İLİŞKİN BİLGİLER

ALACAKLI------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/06/2025

ALACAKLI-----

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/07/2025

ALACAKLI------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/08/2025

ALACAKLI-----

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/09/2025

ALACAKLI------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/10/2025

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/11/2025

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/12/2025

ALACAKLI

----

BORÇLU-------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/01/2026

ALACAKLI----

BORÇLU-----

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/02/2026

ALACAKLI----

BORÇLU------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/03/2026

ALACAKLI-----

BORÇLU

-------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/04/2026

ALACAKLI----

BORÇLU-----

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/05/2026

ALACAKLI-----

BORÇLU-----

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/06/2026

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/07/2026

ALACAKLI------

BORÇLU-------

MİKTAR

70.000,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/08/2026

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/09/2026

ALACAKLI-----

BORÇLU------

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/10/2026

ALACAKLI-----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/11/2026

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/12/2026

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/01/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU------

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/02/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/03/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/04/2027

ALACAKLI------

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/05/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/06/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/07/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/08/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU

-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/09/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/10/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU

------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/11/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU

-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/12/2027

ALACAKLI-----

BORÇLU

------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/01/2028

ALACAKLI-----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/02/2028

ALACAKLI------

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/03/2028

ALACAKLI-----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/04/2028

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/05/2028

ALACAKLI-----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/06/2028

ALACAKLI------

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/07/2028

ALACAKLI-----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/08/2028

ALACAKLI-----

BORÇLU

------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/09/2028

ALACAKLI-----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/10/2028

ALACAKLI------

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/11/2028

ALACAKLI----

BORÇLU-------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/12/2028

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/01/2029

ALACAKLI-----

BORÇLU------

MİKTAR

102.400,00-TL

DÜZENLEME TARİHİ

04/02/2025

VADE TARİHİ

05/02/2029

(Ek-1: Senetlerin Fotokopisinin kayıtlı olduğu CD)

DAVAYA KONU SENETLER KARGO ŞİRKETİNİN UHDESİNDE KAYBOLMUŞTUR.

İlgili senetler, tahsil işlemlerinin yapılması amacıyla Müvekkil Banka'da bu tür işlemlerinin yapıldığı ------ Genel Müdürlük Merkezi Operasyonlar Daire Başkanlığı Çek ve Senet Operasyonları Bölümüne gönderilmiştir. İlgili veri girişleri akabinde ise borçlu adresine en yakın olan----- Şubesine ----- aracılığıyla ------- referans numaralı iadeli taahhütlü gönderi ile gönderilmiştir.

Söz konusu referans numarası ile sorgu yapıldığında kargonun teslim edildiği görülmüş ancak kargo teslim edilmemiştir. Bunun üzerine Müvekkil Banka'nın ilgili birimi tarafından ------ Müdürlüğü ile iletişime geçilmiş ve kayıp evrakların bulunması için gerekli incelemelerin yapılması talep edilmiştir. Ayrıca ------- Müdürlüğüne ekte gönderilen yazı ile gönderideki kayıp evrakların akıbeti ile ilgili bilgi talep edilmiştir. Yapılan görüşmeler sonucunda kargo şirketi söz konusu gönderinin dağıtıcının uhdesinde zayi olduğu bilgisini vermiştir. (Ek-2: Kayıp Gönderi Bildirimi) (Ek-3: ------ Kargo ilgili yazısı )

Senet iptali kararı verilmesinin zaman alabileceği ve telafisi güç bir zarara sebebiyet verebileceği ihtimaline karşılık, duruşmadan önce, kayıp senetlerin bedellerinin ibraz eden 3. şahıslara ödenmesini engellemek için, söz konusu senet ile ilgili ödeme yasağı konulmasını talep etme gereği hâsıl olmuştur.

TTK Madde 757: (1)İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'nden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir.

(2)Mahkeme, ödemeyi men eden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir.”

Müvekkil Banka 05.02.2017 tarihinde ----- Fonuna devredilmiş olup, 6741 sayılı kanunun 8. maddesinin 2. fıkrasına göre devredilen şirketler her türlü dava ve icra işlemlerinde teminat yatırma mükellefiyetlerinden muaftır.

Öncelikle Mahkemenizde ikame ettiğimiz iş bu dava ile T.T.K’nın ilgili hükümleri gereğince senelerin bedelleri üçüncü şahıslara ödenme ihtimalinin ortadan kaldırılması ve mükerrer ödeme yapılmasının önlenmesi amacıyla, ihtiyati tedbir talebimizin teminattan muaf olduğumuz gözetilerek kabulü ile bu doğrultuda ödeme yasağı kararı verilerek senetlerin borçlusuna muhtıra çıkartılmasını akabinde senetlerin iptalini talep ve dava etme mecburiyeti doğmuştur.

...............

NETİCE-İ TALEP

Yukarıda açıklanan nedenlerle; Yukarıda açıklanan nedenlerle; TTK’nun 775. md. atfı ile 757. ve 765. maddeleri gereği kararın oluşturulması zaman alacağından öncelikle, 6741 sayılı yasanın 8/2 maddesi gereği teminattan muaf olduğu dikkate alınarak,İHTİYATİ TEDBİR TALEBİMİZİN kabulü ile senetlerin bedelleri senedi ibraz eden üçüncü şahıslara ödenmesini engellemek açısından teminattan muaf olduğumuz dikkate alınarak ödeme yasağına, Senet borçlusuna muhtıra çıkartılmak suretiyle ÖDEME YASAĞININ tebliğine, ------ Şubesi'nin TEVDİ MAHALLİ olarak belirlenmesine, Söz konusu KAYIP SENETLERİN İPTALİNE karar verilmesini bilvekale talep ederiz.

..."şeklinde olup yukarıya aynen aktarılan tedbir talepli dilekçe ile dilekçede belirtilen söz konusu bonoların kargo şirketinin uhdesinde kaybolduğu ileri sürülerek bonoların iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.Dava, 6102 Sayılı TTK'nın 778/1(ı) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddelerine dayalı zayi nedeniyle bono iptali istemine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650 "(1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürülebilir.

Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakatı bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651 "(1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652 "(1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.

(2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 778/1 "(ı) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler bono hakkında da uygulanır: ı) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü ile aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757 "(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden,

muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 778/1” (ı) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler bono hakkında da uygulanır: ı) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere bono iptal davası açma hakkı TTK 651. maddesi uyarınca, bonoya bağlı alacağı bulunan hamile aittir.

İptal kararını alan hamil, TTK 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur.

Bono keşidecisinin TTK 757 ve 778/ı.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Dava Şartları Başlıklı madde 114/1-d) “Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.” 114/1-e maddesi "Dava takip yetkisine sahip olunması" ve 114/1-h maddesi "Davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması" hükümleri ile aynı kanunun Dava Şartlarının İncelenmesi başlıklı 115/2.maddesi” Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir.

Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.” hükümleri bulunmaktadır.Yukarıda yazılı yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında somut olayda dilekçede iddianın öne sürülüş biçimine göre talebe konu bonoların talep edene teslim edilip zilyetliği geçirilmeden ve kargo uhdesinde iken kaybolduğu; talep edene teslim edilmediği/ulaşmadığı ve bonoların kaybolduğu, talep edene henüz teslim edilmediği için meşru hamil sıfatını kazanmamış olduğu anlaşılmaktadır.

Emsal nitelikli ---- BAM -----. HD.' nin 20/05/2021 tarih ve ----- Esas, ------ Karar sayılı kararında kargoda kaybolup henüz talep edene ulaşmayan çekte lehtar olarak talep edenin yazılmış olmasına rağmen lehtara henüz teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmaması nedeniyle talep edenin yetkili hamil kabul edilmesinin mümkün olmadığı ve bu durumda talep edenin iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı belirtilmiştir.

Yukarıda ifade edilen yasal düzenlemeler, bonoların kaybolmasına ilişkin yukarıdaki belirleme, söz konusu emsal BAM kararı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde talep edenin yetkili hamil sıfatını kazanmadığı, gerçekleşen bu durumun 6100 sayılı HMK’nın 114/1-h maddesi gereğince dava şartı olduğu ve dava şartı eksikliğinin giderilmesinin de mümkün olmadığı; talep edenin bono iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından talebin dava şartı yokluğundan usulden reddine ilişkin olmak üzere aşağıdaki şeklide karar verilmiştir.