İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/858 K.2025/852

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/858

KARAR NO : 2025/852

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 08/11/2022

KARAR TARİHİ : 18/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVADA

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı arasında ürün alımına ilişkin anlaşma yapıldığını, bu anlaşma gereği olarak davalı şirketin söz konusu malları davacı şirkete teslim etmesi gerektiğini, davalıya, mal karşılığı olarak davacı şirkete ait ----- Şubesi'ne ait 29/10/2022 keşide tarihli, ----- hesabına ait ----- seri numaralı / çek nolu keşidecisi davacı şirket olan 50.000,00 TL tutarındaki avans çeki verildiğini, söz konusu malların davacıya teslim edilmediğini,

malların teslim edilmemesi nedeniyle davacının mağdur olduğu gibi aynı zamanda vermiş olduğu çekin vadesinin yaklaşmasından dolayı zor durumda kalabileceğini, anlaşmayla ilgili olarak tüm vecibeler davacı şirketçe yerine getirildiği halde davalı taraf edimlerini yerine getirmediğini, davacının keşidecisi olduğu iş bu çek ticari iş yapılması maksadıyla ----- Şirketi yetkilisine verildiğini iddia ile çekden dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, çekin icra takibine konulmasını önlemek amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket catering & toplu yemek & meze üretim işini gerçekleştirdiğini, bu sebeple davacı yanın talebi doğrultusunda taraflar arasında 16/02/2021 tarihli Fason Üretim Sözleşmesi adında sözleşme akdedildiğini, iş bu sözleşmenin içeriğine göre üreten firmanın davalı şirket olduğu, üretilen mezelerin paket ve gramajlarının 150 gr ve 200 gr şeklinde olduğu, ayıptan ya da bozuk mallardan üretici olan davalı şirketin sorumlu olduğunu, fason üretim yapılacak markanın davacı yana ait ------ olduğu,

sözleşmenin 1 yıllık olduğu ve usulüne uygun şekilde fesih gerçekleşmediği sürece 1 yıl daha daha uzayacağı ve ayrıca aylık minimum alımın 70.000 adet olacağına ilişkin anlaşma sağlandığını, davalının yapılan sözleşmeye istinaden her yıl malını tedarik etmiş, davacı yanın markasına yönelik etiketleri ve paketleme araçlarını tedarik etmiş ve kendini sözleşmeye uygun hale getirdiğini, nitekim sözleşme tarafların kabulü ile 1 yıl daha uzadığını, ancak davacı yan sözleşme hükümlerini ihlal ettiği, iddia edildiği gibi mal teslim edilmemiş olmayıp bilakis davalı şirketin davacıdan halen alacağı bulunduğunu,

davacı yan kötü niyetli şekilde hem bakiye borçtan kurtulmak hem de verilmiş olan çekleri ödememek gayesi ile 07/11/2022 tarihinde ----. Noterliği ----- yevmiye nolu ihtamame ile Fason Üretim Sözleşmesinin iptal olduğunu belirterek ----- Şubesi'ne ait 05/11/2022 keşide tarihli ----- seri numaralı 42.000 TL. Bedelli çeki ve ------ Şubesi'ne ait 26/11/2022 keşide tarihli ---- seri numaralı 38.000 TL.

Bedelli çekin kendilerine iadesini talep ettiğini, davacının bu haksız ve kötüniyetli ihtarnamesine 14/11/2022 tarihli -----Noterliği ------ yevmiye nolu ihtarame ile cevap verildiğini, Malların 03/08/2022 ve ----- irsaliye ve 04/08/2022 tarihli fatura ve ----- nolu irsaliye ile davacıya teslim edildiğini, sözleşme konusu malların teslimi ile alakalı herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığını, davalı şirketin fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 362.402,07 TL alacaklı olduğunu,

davacının yegane amacı bu borcu ödememek ve borcu için vermiş olduğu çeklerin ödenmesini engellemek suretiyle kar sağlamayı amaçladığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

BİRLEŞEN ----ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN ----- ESAS SAYILI DOSYASI

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketle, davalı arasında ürün alımına ilişkin anlaşma yapıldığı, bu anlaşma gereği olarak davalı şirketin söz konusu malları müvekkili şirkete teslim etmesi gerektiği, davalıya, mal karşılığı olarak müvekkili şirkete ait ---- Şubesi’ne ait 05/11/2022 keşide tarihli, ----- hesabına ait ----- seri numaralı / çek nolu keşidecisi yetkilisi bulunduğum şirket olan 42.000,00 TL'lik ve yine ---- Şubesi’ne ait 26/11/2022 keşide tarihli, ---- hesabına ait ----- seri numaralı / çek nolu keşidecisi yetkilisi bulunduğum şirket olan 38.000,00 TL’lik çekler verildiği,

söz konusu malların müvekkiline teslim edilmediği, malların teslim edilmemesi nedeniyle müvekkilinin mağdur olduğu gibi aynı zamanda vermiş olduğu çekin vadesinin yaklaşmasından dolayı zor durumda kalabileceği, davalı tarafın edimlerini yerine getirmediği, müvekkilinin keşidecisi olduğu iş bu çek ticari iş yapılması maksadıyla-----Şirketi yetkilisine verildiği, ancak çekin teslim edilmesinden sonraki süreçte çekin teslim edildiği kişinin telefonları açmadığı ve ticari anlaşma gereği malları teslim etmediği, bu nedenle ortada bir ticari ilişki kalmadığı, çekin geri verilmesi hususunda çeki teslim alana gerekli bildirimler yapıldığı,

ihtarname gönderildiği ancak herhangi bir dönüş gerçekleşmediğinden bahisle davalı şahsın, malların teslim edilmesine karşılık gelen çeklerin vadesinin gelmesi ve derhal haksız olarak icra kanalıyla tahsiline gidebileceğinden ötürü söz konusu çeklerin dava kesinleşinceye kadar ödenmemesi için çekler üzerinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve bahse konu çekin davalıdan istirdadına ve müvekkiline iade edilmesini, müvekkilinin bu süreçte söz konusu çekleri ödemek zorunda kalması ve ödemesi halinde çek bedellerinin davalı yandan alınarak müvekkiline ödenmesini ve borçlu olunmadığının tespitini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 16/02/2021 tarihli Fason Üretim Sözleşmesi adında sözleşme akdedildiği, üreten firmanın müvekkili şirket olduğu, üretilen mezelerin paket ve gramajlarının 150 gr ve 200 gr şeklinde olduğu, ayıptan ya da bozuk mallardan sorumlu üretici müvekkili şirketin olduğu, fason üretim yapılacak markanın davacı yana ait ----- olduğu, sözleşmenin 1 yıllık olduğu ve usulüne uygun şekilde fesih gerçekleşmediği sürece 1 yıl daha uzayacağı ve ayrıca aylık minimum alımın 70.000 adet olacağına ilişkin anlaşma sağlandığı,

müvekkili yapılan sözleşmeye istinaden her yıl malını tedarik ettiği, davacı yanın markasına yönelik etiketleri ve paketleme araçlarını tedarik ettiği ve kendini sözleşmeye uygun hale getirdiği, nitekim sözleşme tarafların kabulü ile 16/02/2022 tarihinde 1 yıl daha uzadığı, ancak davacı yanın sözleşme hükümlerini ihlal ettiği, davacının iddia ettiği gibi mal teslim edilmemiş olmayıp bilakis müvekkili şirketin davacıdan halen alacağı bulunduğu,

ancak davacı yan kötüniyetli şekilde hem bakiye borçtan kurtulmak hem de verilmiş olan çekleri ödememek gayesi ile 07/11/2022 tarihinde ----noterliği ------ yevmiye nolu ihtarname ile fason üretim sözleşmesinin iptal olduğunu belirterek ---- şubesi'ne ait 05/11/2022 keşide tarihli ----- seri numaralı 42.000 tl. bedelli çeki ve ---- şubesi'ne ait 26/11/2022 keşide tarihli ---- seri numaralı 38.000 TL. bedelli çekin kendilerine iadesini talep ettiği, davacının bu haksız ve kötüniyetli ihtarnamesine taraflarınca 14/11/2022 tarihli ---- Noterliği ---- yevmiye nolu ihtarname ile tarafımızca cevap verildiği,

ihtarname cevabında malların 03/08/2022 ve ---- irsaliye ve 04/08/2022 tarihli fatura ve ----- nolu irsaliye ile davacıya teslim edildiğini, sözleşme konusu malların teslimi ile alakalı herhangi bir sorumluluğumuzun bulunmadığını, sözleşmenin 16/02/2022 tarihinde 1 yıl uzamış olduğunu belirterek bu haksız istemi karşılamayacağının belirtildiği, ancak davacı huzurda talep kısmında ----- seri numaralı 29/10/2022 keşide tarihli 50.000 TL bedelli çeke ilişkin borcu olmadığının tespitini istediği ve dilekçesinde ise ---- Şubesi'ne ait 05/11/2022 keşide tarihli ---- seri numaralı 42.000 TL.

Bedelli çeki ve ---- Şubesi'ne ait 26/11/2022 - tarihli ----- seri numaralı 38.000 TL.

Bedelli çeki verdiğini belirterek menfi tespit davası isteminde bulunduğu, davacı yanın müvekkili şirkete iş bu çekler harici borçları bulunmadığı, davacı taraf borçlu olmadığının tespitini istese dahi davacının müvekkiline cari hesaptan kaynaklı borcu bulunduğu, sözleşme hükümlerine aykırı şekilde sözleşmeyi fesheden davacı, kendisine düzenlen defterine işlediği faturaları inkar ettiği, yine kendi çalışanlarının teslim aldığı ve teslim alındığına ilişkin imzalı irsaliyelerden de anlaşılan malları almadığını söylemesi açık şekilde kötüniyetinin göstergesi olduğu,

bu sebeple haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddini, ara karar ile hükmedilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, sayın mahkeme aksi kanaatte ise müddeabih değerinden aşağı olmamak kaydıyla teminata hükmedilmesini, müvekkili şirketin alacağını engellemek davanın açılması sebebiyet veren davacı aleyhine tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava, hukuki niteliği itibariyle; fason üretim sözleşmesine konu malın teslim edilmemesi sebebiyle ürün bedeli olarak keşide edilen çeklerden dolayı borçlu olmadığı iddiasına ilişkin menfi tespit ve istidat davasıdır.

Dava basit yargılama usulüne tabi olup, yöntemine uygun olarak oluşturulan tensip zabtı uyarınca yargılamaya başlanmış, ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık noktaları kapsamında tahkikata geçilerek deliler toplanmak suretiyle tahkikat bitirilmiş ve yargılama sonuçlandırılmıştır.

Asıl davada davacı yanın tedbir isteminin reddine karar verilmiş; birleşen davada ise HMK m.389 ve İİK m.72 hükmü kapsamında teminat mukabilinde dava konusu çeklerin ödenmesinin engellenmesine ve icra takibine konu edilmesinin önlenmesine karar verilmiştir.

Taraflarca delil olarak dayanılan, banka kayıtları, sgk kayıtları, noter vasıtasıyla keşide edilen ihtarname suretleri celp edilmiş ve sunulan diğer deliller ile birlikte incelenmiştir.

Delil olarak ticari defter ve kayıtlara dayanılması ve belirlenen uyuşmazlık noktalarının incelenmesi teknik değerlendirme gerektirdiğinden dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi ----- tarafından sunulan 06/01/2024 tarihli bilirkişi raporu içeriği denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır.

Bilirkişi raporuna itiraz ve beyanları karşılayacak mahiyette ek rapor alınmasına karar verilmiş ise de takdir edilen bilirkişi ek ücretinin yatırılmaması nedeniyle bilirkişilerden ek rapor alınamamıştır.

Asıl ve birleşen davada taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasında kurulan fason üretim sözleşmesi kapsamında davalının mal teslimi yapıp yapmadığı, davacının mal bedeline istinaden davalıya keşide ettiği çekler sebebiyle borçlu olup olmadığı, asıl davaya konu çekin ödenmiş olması sebebiyle istirdadının; birleşen dava yönünden ise çekler yönünden davalıya borçlu olup olmadığı, tazminat hüküm koşullarının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.Tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında 12/02/2021 tarihli yazılı fason üretim sözleşmesi kapsamında ticari ilişki kurulduğu, davacının müşteri davalının ise üretici satıcı olduğu,

asıl davaya konu çekin tahsil edildiği ve davanın istirdat davası olduğu, birleşen davaya konu çekler yönünden ise mahkememizce verilen tedbir kararı sebebiyle ödemesinin durdurulması sebebiyle çeklerin tahsil edilemediği, bu davanın ise menfi tespit davası olarak devam ettiği, davacının 2021-2022 yılı ticari defter ve kayıtlarının sahibi lehine delil vasfını haiz olduğu, davalının inceleme sırasında defter ve kayıtlarını hazır etmediği dolayısıyla inceleme yapılamadığı,

davacı kayıtlarına göre 20/03/2021-31/08/2022 tarihleri arasında davalıdan 11 fatura karşılığı 682.653,10 TL tutarında alış yaptığı, bu süreçte davalıya iki ayrı tarihte 30.000,00 TL ödeme yaptığı, asıl ve birleşen davaya konu çekler ile birlikte toplam 543.000,00 TL tutarında çekin borca istinaden keşide edilerek davalıya verildiği, ve davacı tarafından davalı borcu olarak defterine kayıt edildiği, buna rağmen asıl dava tarihi itibariyle davalıya 54.246,89 TL borçlu olduğu, asıl dava tarihinden sonra birleşen dava tarihinden önce davalıya 250.074,00 TL ve 30.416,00 TL iade faturasının düzenlendiği,

bu kapsamda ise birleşen dava tarihi itibariyle davalıdan 226.243,11 TL alacaklı olduğu, sunulan deliller arasında iade faturasına konu malların davalıya teslim edildiğine dair bir delilin yer almadığı, davacı taraf menfi tespit ve istirdat istemlerinde ürünlerin teslim edilmemesine dayandığı ve sona eren sebebe dayalı olarak iade isteminde bulunduğu, davalının sunmuş olduğu 03/08/2022 tarihli 90.327,46 TL ve 04/08/2022 tarihli 250.074,00 TL bedelli sevk irsaliyeleri üzerinde ----- isim ve imzasının bulunduğu, celp edilen SGK kayıtlarında irsaliye tarihlerinde anılan şahsın davacı çalışanı olduğu,

davacı her ne kadar taraf şirketlerin muhasebesinin aynı şahıs tarafından tutulduğunu ve anılan şahsın giriş çıkış tarihlerinin net olmadığını, anılan şahsın sehven müvekkili adına kaydının yapıldığını belirterek beyan için süre talep edilmiş ise de celp edilen kayıtlar incelendiğinde söz konusu şahsın değişen aylarda birden fazla kaydının bulunduğu, sehven kayıt kurulduğu ifadesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi davacının söz konusu kayda ilişkin olarak celp edilen müzekkere sonrasında beyan sunmasının TTK m.18/II hükmünde düzenlenen basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünün ihlali niteliğinde olduğu,

toplanan deliller kapsamında davacının kendi ticari defter ve kayıtlarında yer alan hususların aksini ispat eder bir delil de sunamadığı anlaşıldığından asıl dava yönünden istirdat, birleşen dava yönünden ise borçlu olmadığı tespiti istemlerinin reddine, asıl davaya konu çekin tahsil edilmiş olması sebebiyle tazminat hüküm şartlarının bulunmaması sebebiyle davalının bu yöndeki isteminin reddine,

birleşen dava yönünden dava konusu çeklerin karşılıksız işlemi görmesi ve davalı alacaklının tahsiline ilişkin işlemlerin tedbiren mahkememizce durdurulduğu anlaşıldığından alacağına geç ulaşabileceği dikkate alınarak takdiren dava değeri olan toplam 80.000,00 TL'nin %20'si oranında belirlenen 16.000,00 TL kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.