İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/46 K.2025/828

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/46

KARAR NO : 2025/828

DAVA

Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 16/01/2025

KARAR TARİHİ : 11/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit (ticari ilişkiden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu 18.07.2012 kaza sebebi ile davalının ---- İcra Dairesi -----Sayılı icra takip dosyası ile davacılar aleyhine icra takibinin başlatıldığını, müvekkilinin borcunun bulunmadığının tespit edilmesini talep ettiğini, davanın kabulünü, davalının takip bedeli olan 341.077,15 TL’nin % 20’sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sigortalı araçta yolcu konumunda bulunan ---- kaza sebebiyle vefat ettiğini, kazaya sebebiyet veren ----- plakalı aracın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında müvekkili şirkete yapılan başvuru neticesinde müvekkili sigorta şirketi tarafından ------ yakınlarına toplam 325.985,79 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödemesinin yapıldığını, davacılara oluşan hasarla ilgili rücu ihtarının gönderildiğini, davacı tarafca ödeme yapılmadığını, rücu alacaklarının tahsili amacıyla davacılar aleyhine, ---.

İcra Müdürlüğünün ------. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibinin başlatıldığını, borçlular tarafından bu takibe süresinde itiraz edilmediğini ve takibin kesinleştiğini, icra müdürlüğünden talepleri üzerine borçluların taşınır/taşınmaz mal varlıkları ve alacakları üzerine haciz konulduğunu, sonuç olarak; davanın reddini, davacının tüm alacak miktarı üzerinden %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Hukuki Nitelendirme, Delillerin Değerlendirilmesi ve Netice Dava, ----. İcra Müdürlüğü'nün ------ Esas sayılı takip nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti için açılan menfi tespit davasıdır. Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.

Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir.

Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir -----Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer.

Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıdadır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6).

Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıdadır. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer.

Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya aittir -----

Mahkememizce tensiple birlikte, ---. Asliye Ceza Mahkemesine ait --/- esas sayılı dosya bir sureti ile davalı sigorta şirketine müzekkere yazılarak davaya konu hasar dosyası ve tüm ilgili kayıtlar dosyamız arasına alınmış ----.İcra Müdürlüğü ----- sayılı dosyasının Uyap sistemi üzerinden dosyaya eklenmiştir.

Mahkememiz ön inceleme duruşmasında, uyuşmazlığını 18/07/2012 tarihli trafik kazası nedeniyle davalı sigorta şirketi tarafından hak sahiplerine yapılan ödeminin rücu için sigorta şirketi tarafından başlatılan takibin haklı olup olmadığı, takip nedeniyle davalıların borçlu bulunup bulunmadıkları, ödemenin davacıların ağır kusuru (istiap ve hız) nedeniyle rücu edilip edilemeyeceği noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.Tüm dosya içeriği incelendiğinde, 18/7/2012 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davalı sigorta şirketinin hak sahiplerine yapmış olduğu ödemeyi, ------ plakalı araç sürücüsü ve işleteni (davalılara) rücu etmek istediği,

rücu sebebi olarak sürücü ------ ağır kusur ve araç istiap hadlerinin aşılmasının gerekçe gösterildiği, temin edilen hasar dosyası irdelendiğinde sürücünün kasta yakın bir ağır kusurunun bulunmadığı, aracın hususi mahiyette olmakla istiap haddi aşımı ile kazanın oluşumu arasında illiyetin bulunmadığı, bu nedenle rücu nedeni olmayacağı; davalı şirketin takipte kötüniyetli olduğuna dair sübut bulan hususun mevcut olmadığı anlaşıldığından davacıların takip nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine, davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.