İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/765 K.2025/590

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/765 Esas

KARAR NO : 2025/590

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 29/08/2025

KARAR TARİHİ : 11/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Yukarıda adı ve adresi yazılı davacı tarafından açılan hukuk davasının 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9. Maddesi gereğince Türk Milleti adına yargılama yapmaya görevli ve yetkili --------- Asliye Ticaret Mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda aşağıda gerekçesi yazılı hükme ulaşılmıştır.

DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin terkin edilmiş olan ---------Ş'nin kurucu ortaklarından olduğunu, saklamakla yükümlü olduğu resmi evrak ve ticari defterlerin muhasebecisi ---------- iş yerinde çıkan yangınla zayi olduğunu, müvekkiline ait evrak ve ticari defterlerin muhasebe departman sorumlusu --------- muhasebe işlemlerini yürüttüğü ve iş yeri olarak da kullandığı --------- Şirketi fabrikasında 29/07/2025 tarihinde sebebi bilinmeyen bir nedenden yangın çıktığını, itfaiye ekiplerinin müdahalesi sonrasında yangının söndürülebildiğini,

dava konusu ticari defterler dahil tüm fabrikanın yandığını ve müvekkilinin saklamakla yükümlü olduğu evrak ve ticari defterlerinde yok olduğundan bahisle E-Defter Beratları:2020-2021-2022-2023-2024 yılları, Yevmiye Defterleri:2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 yılları, Defter-i Kebir:2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 yılları, Envanter Defterleri:2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020-2022-2023-2024 yılları, Pay Defteri, Yönetim Kurulu Karar Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri, Damga Vergisi Defterinin TTK 82/7 uyarınca zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesi gereğince açılmış Zayi Belgesi Verilmesi talebine ilişkindir.İncelenen dosyada davacı ...'nun, --------Ş'nin ortaklarından olduğu, şirket defterlerinin zayi olduğu bu nedenle de zayi belgesi verilmesi gerektiğini ileri sürerek kendi adına eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır.Tekmil dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; açılan davanın 6102 sayılı Yasanın 82 ve devamı hükümlerine göre davacı şirkete ait resmi evraklar ve ticari defterler zayi edildiğinden bahisle kendilerine zayi belgesi verilmesine karar verilmesi isteğine ilişkin olduğu,

taraf sıfatının (husumet), maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavram olduğu, dava ehliyeti ve dava takip yetkisinin davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatının ise dava konusu subjektif hakka ilişkin olduğu, davacı tarafta yer alan taraf için aktif taraf sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edileceği, uygulamada "sıfat" yerine "husumet" teriminin de kullanılageldiği,

Hâkimin diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alacağı, sıfatın davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husus olduğu, tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunlu olduğu,

bu hususun mahkemece re'sen gözönünde bulundurulacağı, bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet sıfatının) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddinin gerekeceği, bir kişinin belli bir davada davalı veya davacı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi davalı veya davacı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de olmadığı,

davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durum olduğu, yapılan tüm bu açıklamalar çerçevesinde somut olay irdelendiğinde, dava dilekçesinde İnter ---------Ş'nin ticari defterlerinin ---------Şirketi fabrikasında 29/07/2025 tarihinde çıkan yangında zayi olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi talep edilmesine rağmen davacı olarak şirket yetkilisi ...'nun dilekçede yer aldığı, ilgili şirket tarafından açılması gereken iş bu zayi belgesi verilmesi talebine ilişkin davanın davacı ...'nun aktif husumetinde bulunmadığı,

davacının açılan davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı mahkememizce anlaşılmış ve açılan davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm vermek gerekmiştir.