İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/289 K.2024/698

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/289 Esas

KARAR NO: 2024/698

DAVA

İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ: 14/04/2023

KARAR TARİHİ: 24/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin ---------Ş., dava dışı ---------- Şti. ile sigorta sözleşmesi imzaladığını, imzaladığı bu sözleşme --------- numaralı nakliyat emtia sigortası poliçelerine bağlandığını, Müvekkilinin anılan poliçeler ile sigortalının emtialarında nakliye sırasında oluşacak rizikoları sigorta himayesi altına aldığını, Sigortalı'nın,---------- bulunan müşterisine gönderdiği emtiaların hava yoluyla nakliyesini davalı ---------- üstlendiğini, Davalının söz konusu emtiayı nakliye sırasında kaybettiğini, bu durumun müvekkiline ihbarı üzerine,

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca, bağımsız ve tarafsız nitelikteki bir sigorta eksperi görevlendirildiğini, Eksper incelemesi sonucunda zarar miktarı 972,22 USD olarak tespit edildiğini ve müvekkilinin sigortalısına söz konusu bedeli ödediğini, buna istinaden halef olan müvekkili adına ödediği tazminatın rücuen tahsili amacıyla davalıya icra takibi başlatıldığını, Davalının takip borcuna/çıkışına karşılık (9 USD) ödeme yapıp, bakiye kısma haksız şekilde itiraz ettiğini, ardından yürütülen arabuluculuk süreci de olumlu sonuç vermediğini,

dava konusu taşımanın ----------- arasında ve her iki ülke de Montreal Konvansiyonu'na taraf olduğundan somut olayda 1999 tarihli Montreal Konvansiyonu (Hava Yoluyla Uluslararası Taşımacılığa İlişkin Belirli Kuralların Birleştirilmesine Dair Sözleşme) hükümleri.

Konvansiyonda yer almayan hükümler açısından ise, iç hukuk kuralları uygulama alanı bulacağını, Konvansiyonun 18. maddesi uyarınca, taşıyıcı kargonun kaybolmasından sorumlu olduğunu, somut olayda, taşınan emtianın davalı tarafından taşındığını, emtianın kaybolduğu konusunda ihtilaf bulunmadığını, ekli konşimento, yazışmalar ile diğer delillerden bu hususun açıkça görüleceğini, bu nedenle oluşan zarardan, Konvansiyon'un anılan maddeleri uyarınca davalının sorumlu olduğunu, sigorta rücu alacaklarında ödeme tarihinden (26.07.2022) itibaren faiz işletilmesi gerektiğini,

icra inkar tazminatına ilişkin kriterlerden birinin alacağın likit olması olduğunu somut olayda tazminat miktarının eksper incelemesi sonucu belirli hale geldiğini bu nedenle dava konusu alacağın likit olduğunu beyan ederek davalının---------- İcra Dairesi'nin ----------- Esas sayılı icra takibine itirazının iptali ile takibin 981,56 ABD doları üzerinden devamına, davalı aleyhine asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile dava ve arabuluculuk vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini taleple dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının iddia ve taleplerini kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla; ---------- konşimento numaralı gönderisinin kayıp olması nedeniyle Müvekkili Şirket'in sorumluluğunun Varşova Sözleşmesi ve Montreal Sözleşmesi'nin III. Bölümü kapsamında "Taşıyıcının Sorumluluğu ve Hasar İçin Tazminatın Kapsamı" başlıklı bölüm kapsamında olduğunu, Müvekkili Şirket'in Taşıma Kural ve Koşulları (Ek-1: Müvekkil Şirket Taşıma Kural ve Koşulları) uyarınca müşteriler gönderilerini teslim ettiklerinde, konşimentoda ve internet sitesinde yer alan işbu koşulları kabul etmiş sayılacağını,

davacı tarafından Taşıma Kural ve Koşullarına ve mevzuata aykırı olarak müvekkili şirketten kaybolduğu iddia olunan gönderisine ilişkin olarak zararı hakkında talepte bulunması tamamen haksız olduğunu, müvekkili şirketin Taşıma Kural ve Koşullarının "Üstlenilmeyen Yükümlülükler" başlıklı 21. maddesi uyarınca da "----------- aşağıdakiler için hiçbir yükümlülük üstlenmemektedir...Alternatif ulaşım yöntemlerinin maliyetleri, gelir, hasılat, kullanım veya kâr, beklenen tasarruf, itibar kayıpları veya fırsat kaybı da dahil olmak üzere, özel, arızi,

dolaylı veya nihai zarar ve hasarlar." şeklinde düzenleme yapıldığından davacının müvekkili şirketten doğrudan ve dolaylı zararlara ilişkin talepte bulunmasının kesinlikle kabul etmediklerini, Basiretli tacir olan davacının da tüm bu kural ve koşulları kabul etmiş olup herhangi bir itirazda bulunmadığını bu nedenle gönderiye konu konşimentonun teslim edilmemesine bağlı olarak talep edilen işbu doğrudan ve dolaylı zararların tamamen davacı'nın kendi sorumluğunda olup söz konusu iddia ve taleplerin reddi gerektiğini,

---------- konşimento numaralı gönderinin kayıp olması nedeniyle söz konusu uluslararası Sözleşmeler ve ilgili mevzuat uyarınca uluslararası taşımacılığa ilişkin olarak gecikme, bagaj ve kargoyla bağlantılı olarak taşıyıcının sorumluluğu sınırlandırılmış ve taşıyıcının sorumluluğu kusur sorumluluğu olarak kabul edildiğini "Montreal Sözleşmesinde, hava yolu taşıyıcısının yüke ilişkin sorumluluğunun 4 numaralı Montreal Protokolünden alınan hükümlerle düzenlendiğini ve Söz konusu hükümler uyarınca taşıyıcının sorumluluğu mutlak ve sınırlı" olduğunu, Montreal Sözleşmesi'nin 22. maddesinin 3. fıkrası uyarınca "Kargo taşımacılığında,

kontrol edilmiş kargonun taşıyıcının sorumluluğuna verildiği anda gönderen kargonun ulaşacağı yerde teslimi ile ilgili özel bir fayda beyanında bulunmadığı ve durumu gerektirmesi halinde ilave bir ödeme yapmadığı müddetçe, taşıyıcının kargonun tahrip olması,

kaybolması ya da kargoya hasar gelmesi halinde her kilogram için sorumluluğunun özel çekme hakkı ile sınırlı olduğunu, diğer durumda, ödenecek toplamın, gönderinin varıştaki teslimatta sağlayacağı gerçek faydadan fazla olduğunu ispatlamadığı müddetçe,

taşıyıcı beyan edilen toplamı aşmayan bir miktar ödemekle sorumlu olacaktır." denilmekle gönderinin kaybolması durumları için gönderici tarafından özel fayda beyanında bulunulmaması ve gönderi hakkında ek ücret ödenerek taşıyıcı sigortası yaptırılmadığı durumlarda taşıyıcının beyan edilen tutar ile sınırlı sorumluluğu bulunduğunu ancak ürün bedelinin sınırlı sorumluluk hesaplamasının altında kalması halinde ise beyan edilen tutarı ödemekle sorumlu olduğunun belirtildiğini,

Müvekkili Şirketin uluslararası taşıyıcı olması nedeniyle sorumluluğunun Müvekkili Şirketin Taşıma Kural ve Koşulları ile Montreal Sözleşmesi'nin 22. maddesinin 3. fıkrası uyarınca hesaplanacak rakam ile sınırlı olduğunu, ancak gönderi bedelinin Montreal Sözleşmesi'nin 22. maddesinin 3. fıkrasına göre yapılan --------- hesaplamasından daha düşük olduğu durumlarda aynı maddenin devamında "…taşıyıcı beyan edilen toplamı aşmayan bir miktar ödemekle sorumlu olacaktır." denildiğinden taşıyıcının sorumluluğu gönderi bedeli ile sınırlandırıldığını,

gönderi bedeli konşimento üzerinde Müvekkili Şirkete 9,00-USD olarak beyan edilmiş olduğundan işbu dava konusu gönderi için Müvekkili Şirketin sorumluluğunun 9,00-USD olduğunu, Müvekkili Şirket tarafından sınırlı sorumluluğu kapsamında hesaplama yapılarak sorumluluk tutarı olan 9,00-USD üzerinden alınan kapak hesabı ---------- İcra Müdürlüğünün---------- Esas sayılı dosyasına yatırılarak sorumluluğu dışındaki tutarlara itiraz edildiğini,

Varşova Sözleşmesi'nin 22. maddesinin 5. fıkrasında "Bir çalışanın ya da acentenin bir fiil ya da ihmalinin gerçekleşmesi durumunda çalışan ya da temsilcinin istihdamları kapsamında hareket ettiklerinin de ispatlanması kaydıyla, eğer hasarın, taşıyıcının, bir çalışanın ya da temsilcinin hasar vermek niyetiyle ya da hasarın muhtemelen oluşacağı bilinerek dikkatsizce yaptığı bir fiili veya ihmali neticesinde oluştuğu ispatlanırsa,

bu maddenin 1. ve 2. paragraflarındaki koşullar geçerli olmayacaktır." şeklinde düzenlemeye yer verilerek sınırlı sorumluluk koşullarının yalnızca taşıyıcının ihmali veya kastının olduğunun kanıtlanması halinde geçersiz olacağının belirtildiğini, davacı tarafından da Müvekkili Şirketin ihmal veya kastının olduğu iddia dahi edilmediğini, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesi uyarınca ispat yükü davacı üzerinde olduğundan ve davacı tarafından iddiaları ispatlanmadığından müvekkili Şirketin yalnızca sınırlı sorumluluğunun bulunduğu kabul edilerek davacının iddialarının dikkate alınmaması gerektiğini,

Uluslararası Sözleşmelerde sınırsız sorumluluk hallerinin yalnızca yolcu ve bagaj taşımaları için düzenlendiğini bu nedenle müvekkili Şirketin her halükarda sınırlı sorumluluğundan söz edilebileceğini,

açıklanan nedenlerle davacının uğramış olduğunu iddia ettiği zararları müvekkili şirketten kötü niyetli olarak talep etmekte olduğunu gösterdiğini bu nedenle davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini beyan ederek ---------- konşimento numaralı gönderinin kaybolmasında sözleşmesel ilişki kapsamında doğrudan ve dolaylı zararların talep edilemeyeceğinden ve Uluslararası Sözleşmeler uyarınca müvekkili şirketin sadece sınırlı sorumluluğu bulunduğundan ve sınırlı sorumluluk tutarında davacıya ödeme yapılmış olması nedeniyle hiçbir borcu bulunmadığından tamamen kötüniyetli, haksız,

ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın tüm talepleri ile birlikte reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER ve GEREKÇE: Dava; Havayolu taşıması ile davacının sigortalısının ürünlerini davalı tarafından taşınması esnasında oluştuğu iddia olunan hasar nedeni ile davacı sigortanın sigortalısına yapmış olduğu ödemenin taşıyıcıdan rücu şartlarının oluşup oluşmadığı, tazminat miktarı konusunda uyuşmazlık olduğu, --------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- Esas sayılı takibi davalı tarafından yapılan itirazın haklı olup olmadığı itirazın iptali gerekip gerekmediği buna ilişkin itirazın iptali isteminden ibarettir. Mahkememizce taraflara usulüne uygun tebligat yapılmış,---------- İcra Müdürlüğü'nün ----------- Esas sayılı dosyası ve hasar dosyası dosyamız arasına alınmıştır.

----------- İcra Dairesinin ----------E dosyası ile 972,22 USD asıl alacak ile 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince ödenme tarihi 26.07.2022 itibariyle 18,34 USD işlenmiş faizin toplamı 990,56 USD tazminatın tahsili için 20.12.2022 tarihinde icra takibi yapılmıştır.

Taraflarca bildirilen tüm deliller toplanmış, dosya bir taşımacılık alanında uzman bilirkişi ile bir makine mühendisi bilirkişiye tevdine karar verilmiş, 1801/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; " Davacının sigortalısı ---------- Şti.’nin ---------- gönderdiği mayoların havayolu nakliyesi anında kaybolması nedeniyle oluşan hasar tutarının 972,22 USD olduğu ve davacı ----------Ş. tarafından 26.07.2022 tarihinde sigortalısına 972,22 USD ödenerek ibraname imzalandığı; bu miktar zararın somut olaya uygun kadri marufunda olduğunun değerlendirildiği,

---------- İcra Dairesinin -----------E dosyası ile 972,22 USD asıl alacak ile 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince ödenme tarihi 26.07.2022 itibariyle 18,34 USD işlenmiş faizin toplamı 990,56 USD tazminatın tahsili için 20.12.2022 tarihinde icra takibi yapıldığı ve davacının tazminat talep edebileceğine hükmedilmesi halinde talebin uygun olduğu.

Davacının 26.07.2022 tarihli banka ödeme dekontu, 20.07.2022 tarihli makbuz ve ibraname, alınan eksper raporu ve dayanak emtia nakliyat sigorta ploliçesi gözetildiğinde, yasal ve akdi halefiyete dayalı rücuen tazmin talep hakkının teyit edildiği, Davalının taşıma süreci sonunda 21 günü aşan süreye rağmen taşınan emtiayı teslim edemediği için meydana gelen zarardan sorumlu olduğu, Özel menfaat ve sair bir değer bildirimi olmamakla, taşıyıcı davalının birim kg başına 22 --------- ile sınırlı sorumlu olduğu, 0,50 kg yük miktarı senette yer almakla, bunun da 11------------ ile sınırlı sorumluluk olarak tespit edildiği,

Davalının havayolu ile uluslararası kargo taşıyıcısı sıfatı ile sorumlu olduğu tazminatın dava tarihinde kurlardan 14,90 USD hesaplandığı, bunu aşan zarardan davalının sorumlu tutulamayacağı, Takip ve dava konusu alacağın, kusur, zarar, sorumluluk ve tazminat hususlarında değerlendirme ile yargılamayı gerektirdiği gözetilerek icra takibine bağlı taleplerin yüce mahkemece değerlendirilmesi gerektiği..." şeklinde rapor sunulmuştur.

Bilirkişi raporu taraf vekillerini tebliğ edilmiş, beyan ve itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.

Bilirkişi raporu denetime açık, karar vermeye yeterli ve elverişli mahiyettedir.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından. Davalı tarafından taşıma sürecinde gönderinin başka adrese teslimi nedeniyle oluşan zararın tazmininden doğan 972,22 USD alacak ile 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince ödenme tarihi 26.07.2022 itibariyle 18,34 USD işlenmiş faizin toplamı 990,56 USD tazminatın rücuen tazmini isteminden kaynaklı itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı yan, kaybedilen ürünün 972,22 USD bedelinde olduğu, yanlış adrese teslim etmek suretiyle bu ürünün zayi edildiğini iddia etmiştir.

Dosya içeriğindeki----------- detayları, özellikle mail yazışmaları davalı yanın taşımak üzere teslim aldığı ürünü gönderenden herhangi bir talimat almadan tamamen operasyonel süreç hatasına dayalı olarak başkaca bir alıcıya teslim ettiği, mail yazışmalarında açık şekilde taşıyıcı yetkilileri, gönderilen ürünün yanlış adrese teslim edildiğini ve kaybolduğu anlaşılmıştır.

Lojistik ve taşıma operasyonları ve süreçleri ile hemen hemen tüm taşıma konvansiyonları içerikleri birlikte gözetildiğinde taşıyıcı sıfatına sahip olan işletmenin, sınırlı sorumluluk hakkının yanı sıra; bu hakkın kaybı durumu, dolayısıyla ağır kusur sorumluluğu da düzenlenmiştir. Yine Türk Ticaret Kanunu içeriğine bakıldığında.

TTK md.882 içeriği taşıyıcının sorumluluğunu sınırlandırırken, TTK md.886/1 uyarınca sınırlı sorumluluk hakkının kaybı durumu düzenlenmiş, kast veya kasta eşdeğer kusur- pervasızlık ile zararın meydana geldiği durumlarda sınırlı sorumluluk hakkının kaybedileceği, dolayısıyla taşıyıcının doğrudan zarardan sorumlu olacağı belirtilmiştir.

Ancak sınırlı sorumluluk hakkının kaybı hükmü ve atıfta bulunduğu maddelerin yolcu ve bagaj taşımalarına ilişkin olduğu, kargo taşımalarına ilişkin herhangi bir düzenlemenin olmadığı, dolayısıyla davalı yanın taşıyıcının MK uyarınca sınırsız sorumlu olduğu durumun konvansiyon kapsamında olmadığı itirazlarının yerinde olduğu anlaşılmış, MK md. 22/3 uyarınca kargoda meydana gelen zararda, zarara uğrayan kısmın kg ağırlığı başına 22 ---------- sınırlı sorumluluk üst limitinin söz konusu olacağı, taşıyıcının bu sınırlı sorumluluk üst limitinden sorumlu olacağı,

ilgili gönderiye ilişkin ağırlık detayları MK Md.l1 uyarınca --------- üzerinde yazan değer ele alınmalıdır. 0,5 kg olacaktır: 0,5 kg x 22 SDR = 11 SDR (Sınırlı sorumluluk üst limiti-SDR) davalının tazmin edeceği tutar 11 SDR ile sınırlı olduğu dava tarihinde bu miktar, ----------- adresinden denetlendiğinde 20/06/2022 tarihli kurlardan 1 SDR - 1,33 USD TL olup.

11 SDR x 1,33=14,63 USD ile sınırlı sorumluluk söz konusu olacağına kanaat edilmiş, itirazın 14,63-USD asıl alacak, ferileri ve asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek avans faizi yönünden kısmen iptaline, icra inkar tazminatının kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.